Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Техас штатының географиялық және экологиялық аймағы, АҚШ
Geographic and ecological region of Texas, United States
Табиғат тарихы
Тас негізінен әк тастан тұрады, биіктігі 100 мен 3000 фут аралығында. Үңгірлер көптеп кездеседі. Платоның ландшафты көбінесе ағаштармен себілген саваннадан тұрады. Ол көбінесе егіншілікке жарамды терең топыраққа ие емес, бірақ топырақ түрі құнарлы моллизол болғандықтан, мақта, дәнді сорго және сұлы сияқты егіндер өсіріледі. Дегенмен, көбінесе жұқа топырақ пен қиын-қыстау жерлер жайылымдық аймақтар болып табылады, онда ірі қара мал, қой және ешкілер (ангора және еттік тұқымдары) басым. Аймақ арқылы бірнеше өзендер ағып өтеді, олар әдетте Техас таулы аймағы арқылы оңтүстік және шығысқа қарай Мексика шығанағына құяды; ылғалды жылдары бұлақтар пайда болады, бірақ адам жасаған су қоймаларын қоспағанда, аймақтың көп бөлігінде тұрақты жерүсті су көздері аз. Аймақ жақсы дренажға ие; жаңбыр суы платоның оңтүстігіндегі Эдвардс суының толықтыру аймағына ағып, оңтүстікке қарай ағатын өзендерді сумен қамтамасыз етеді. Жауын-шашын мөлшері жылына 15-ден 33 дюймге дейін, әдетте солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай өзгереді, және аймақта орташа температура мен салыстырмалы түрде ұзақ вегетациялық кезең бар.
The bedrock consists primarily of limestone, with elevations ranging between 100 and 3000 ft. Caves are numerous. The landscape of the plateau is mostly savanna scattered with trees. It mostly lacks deep soil suitable for farming, though the soil type is fertile mollisol, so some cotton, grain sorghum, and oats are grown. For the most part, though, the thin soil and rough terrain areas are primarily grazing regions, with cattle, sheep, and goats (Angora and meat types) predominant. Several rivers cross the region, which generally flow to the south and east through the Texas Hill Country toward the Gulf of Mexico; springs occur (in wet years), but permanent surface water supplies are sparse throughout the area, except for man made reservoirs. The area is well drained; rainwater flows into the Edwards Aquifer recharge zone at the south of the plateau to feed rivers to the south. Rainfall varies from 15 to 33 inches per year, typically, from northwest to southeast, and the area has a moderate temperature and a reasonably long growing season.
Флора
Саваннадағы ағаштарға Аш емендері (жергілікті жерде тау кедрі деп аталады) және емен түрлері, әсіресе платолық тірі емен және Техас қызыл емізі кіреді, олар шағын көк шөп және сидиоат грама сияқты шөптер арасында шашырап өседі. Бұл өсімдіктер түрі тарихи тұрғыдан құрғақшылықтар мен үнемі болатын өрттердің әсерінен қалыптасқан. Басқа көп кездесетін ағаш түрлеріне Техас тау лавры, Техас персимоны, кедр елімі және агарито жатады. Пекан ағаштары көктемдер мен өзендер бойындағы су тасқынындағы жазықтарда өседі, олар көбінесе қалың балдық кипаристермен қапталған. Алаңның оңтүстік және шығыс жиегімен созылатын Балкондық жарық аймағы – көптеген түрлердің таралған ареалдары үшін экологиялық шекара болып табылады.
Trees of the savanna include Ashe junipers (locally called mountain cedar) and oak species, especially plateau live oak and Texas red oak, scattered over grasses such as little bluestem and sideoats grama, a vegetation type historically shaped by droughts and regular fires. Other abundant woody species include Texas mountain laurel, Texas persimmon, cedar elm and agarito. Pecan trees are native in floodplains along springs and rivers, which are often lined with stands of baldcypress. The Balcones Fault zone which runs along the southern and eastern edge of the plateau is an ecological demarcation for the ranges of a number of species.
Фауна
Эдвардс платосының үңгірлері жабайы фаунаның және көптеген эндемикалық түрлердің маңызды мекені болып табылады. Бұл аймақта әлемдегі ең ірі жарықанаттар колонияларының бірі орналасқан, оның ішінде миллиондаған мексикалық құйрықты жарықанаттар бар. Олардың ең ірі колониясы Сан-Антонио маңындағы Браккен үңгірінде, ал Остин қаласындағы Конгресс-авеню көпірі жарты миллионнан астам жарықанаттың жазғы мекені (олар Мексикада қыстайды) және қалалық аймақтағы ең үлкен жарықанат колониясы болып табылады. Эдвардс платосында кем дегенде 14 эндемикалық тұщы су балығы, соның ішінде екі жер астында тіршілік ететін сом және 13 көктеммен байланысты балық түрі кездеседі. Балықтардың көктеммен байланысу механизмі толыққанды түсіндірілмеген, бірақ су температурасы арқылы жүзеге асады деп есептеледі. Көптеген бауырымен жорғалаушылар мен құстардың арасында техас эндемигі – алтын жақшы сойқышының (Setophaga chrysoparia) көбею орындары да бар. Платоның табиғи мекенінің көп бөлігі, әсіресе Остин және Сан-Антонио маңындағы шығыс бөлігінде, тұрғын үйлер салуға айналдырылды. Саваннадағы өрттерді қатаң бақылауға алғаннан кейін бұталардың өсуі саваннаның табиғатын өзгертіп, қосымша әсер етті. Сақталған шағын мекендер Балкон каньондары ұлттық жануарлар қоры және Жоғалған Клз штатының табиғи аймағы сияқты қорғалатын аумақтарда сақталған. Жабайы фауна үшін маңызды тағы бір аймақ – Форт Кавазос әскери базасы.
Caves of the Edwards Plateau are important habitats for wildlife and for many endemic species. The area is home to some of the largest colonies of bats in the world, including millions of Mexican free tailed bats. The largest colony of these inhabits Bracken Cave near San Antonio, while the Congress Avenue Bridge in Austin is the summer home for over half a million (they winter in Mexico) and is the largest bat colony anywhere in an urban area. The Edwards Plateau is home to at least 14 endemic freshwater fishes, including two subterranean species of catfish and 13 fish species considered to be spring associated. Mechanisms for spring association of fishes is not fully understood, but thought to mediated by water temperature. The large numbers of reptiles and birds also include breeding populations of the Texan endemic golden cheeked warbler (Setophaga chrysoparia). Much of the natural habitat of the plateau has been converted to residential development, especially around Austin and San Antonio in the eastern part of the plateau. Further alteration to the savanna has incurred though the encroachment of shrubs now that grassland fires are carefully controlled. Small areas of intact habitat remain in protected areas such as the Balcones Canyonlands National Wildlife Refuge and Lost Maples State Natural Area. Another important area for wildlife is Fort Cavazos military base.
Адамзат тарихы
Бұл аймақтың ең алғашқы адамдармен қоныстануына американдықтар негіз салған. Бастапқыда Джумано және Коахуилтека тайпалары оны пайдаланып, көшіп-қонып жүрген, содан кейін Липан және Мескалеро апачтарының бабалары Апакерияны Оңтүстік жазықтарына дейін кеңейтті. Команчтар Апач тайпаларын жазықтан қуғаннан кейін, бұл аймақ Оңтүстік Команчтардың Пенетека тобының билігінде болды.
Earliest human settlement of this area was by Native Americans. First it was used and wandered about by Jumano and Coahuiltecan groups, then the Apacheria extended into the Southern Plains by the forerunners of the Lipan and Mescalero Apaches. After the expulsion of the Apachean groups from the Plains by the Comanche, this area was dominated by the Penateka band of the Southern Comanche.