Кіріспе

Су асты командалық спорты

Су асты регбиі (UWR) – су астындағы командалық спорт түрі. Матч барысында екі команда қарсыластың бассейнінің түбінде орналасқан қақпасына теріс жүзбейтін допты (тұзды сумен толтырылған) салуға тырысады. Ол 1960 жылдардың басында Германияның суға бату клубтарындағы дене шынықтыру жаттығуларының бір бөлігі ретінде пайда болды және регби футболымен тек атында ғана ортақ нәрсесі бар. 1978 жылы оны Су асты қызметтерінің әлемдік конфедерациясы (CMAS) мойындады және 1980 жылы алғаш рет әлем чемпионаттары ретінде өткізілді.

Ойнаңыз

Бұл ойын 3,5 м-ден 5 м-ге дейінгі тереңдіктегі бассейнде, су астында өтеді және бассейн түбінде голдар (шамамен 40 см диаметрі бар ауыр металл шелектер) орналасқан. Екі команда (көк және ақ түсті), әрқайсысында алты ойыншы (плюс алты қосалқы ойыншы) қарсыластың қақпасына сәл салмағы артық допты (тұзды сумен толтырылған) жіберіп, гол соғуға тырысады. Бұл өте қарқынды және шаршатарлық ойын болғандықтан, қосалқы ойыншылар ойын барысында ойыншыларды ауыстырады. Допты кез келген бағытта беруге болады, бірақ ол судан шығуға болмайды. Судың қарсылығы тоқтағанша ол шамамен 2-3 метрдей "ұшады". Осы себепті жақсы тактика және үш өлшемді кеңістікте дұрыс орналасу өте маңызды. Ойыншыларға түрлі дағдылар қажет: күш, жылдамдық, ептілік немесе жақсы командалық ойын – бәрі бірдей маңызды.

Тарих

1961 жылы Кельн қаласындағы Неміс су асты клубының (DUC) мүшесі Людвиг фон Берсуда су астындағы доп ойынының идеясын келтірді. Ауа толтырылған доптар су астындағы ойындарға қолайсыз, себебі олар су бетіне қайта оралады. Алғашқы су асты добы Берсуда допты тұзды сумен толтырғанда пайда болды. Доптың тығыздығы енді қалыпты судан жоғары болғандықтан, ол су бетіне қайта көтерілмей, баяу-баяу түбіне шөкті. Доптың шөгу жылдамдығын тұз ерітіндісінің концентрациясы арқылы белгілі бір шекте бақылауға болады. Футбол доптарының көлемі тым үлкен болғандықтан, су полосы доптары қолданылады. Людвиг фон Берсуда бассейннің ортасын волейболдағыдай, бассейн түбінен 1 метр биіктікте тормен жапты. Екі команда бір-біріне қарсы ойнады: шабуылдаушы команда допты қарсыластың жағына жеткізіп, шелекке салу керек еді. Ойын идеясы дайын болды, ал DUC Cologne оны жаттығулар алдында жылыну үшін пайдаланды. Басқа командалар осыны көріп, тұзды сумен толтырылған доптарды қолдана бастады. "Кельн тәртібі" 1963 жылы ұлттық ойындарда көрсетілді, бұл су асты добымен алғашқы ресми ойын болуы мүмкін. Бірақ сол кезде көп қызығушылық болмады. Германияның Кёльн қаласына жақын орналасқан Дуйсбургтегі Неміс су асты клубының мүшесі доктор Франц Йозеф Гриммейзен осы ойынды жарысқа қатыстыруды шешті. Мюльхаймдегі неміс құтқарушылар қауымдастығы (DLRG) (1967 жылдан бастап TSC Mülheim/Ruhr) суға түсу клубын құрды және DUC Duisburg мүшелерімен байланыс арқылы ойын туралы білді. Олардың көмегімен Гриммейзен 1964 жылдың 4 қазанында су асты регбиінің алғашқы ойынын ұйымдастырды. Ол DLRG Mülheim және DUC Duisburg командалары арасында өтті. ДЮС Дуйсбург ойынды 5-2 есебімен жеңді. Бұл туралы "Эссенер тагеблатт" газетінің келесі санында жарияланды. Гриммейзен спортқа жарыс сипатын беру үшін су асты регби турнирі идеясын ілгерілетуді жалғастырды. Ол ДУК Мюльгейм/Рурдың суға түсу бөлімімен бірге, оған ДУК Дуйсбургтен алты ойыншы келді, алғашқы су асты регби турнирінің ережелерін және Мюльхайм/Рурдағы Hallenbad Sued-те "Алтын доп үшін күрес" турнирін ұйымдастырды. Премьерасы 1965 жылдың 5 қарашасында өтті. Алты клуб командаларын Мюльхаймға жіберді: DUC Бохум, DUC Дюссельдорф, DUC Дуйсбург, DUC Эссен және TSC Delphin Люденшайд. Сол кездегі ереже 8 ойыншыдан тұратын командаларға рұқсат берді, ал үй командасы DLRG Мюльхайм ДЮС Дуйсбургке қарсы жеңіске жетті (Др. Гриммейзен осы ойында қатысты). Бұл турнир сол кезден бері жыл сайын өткізіліп келеді, осылайша ол спорт тарихындағы ең көне турнир болып табылады. Ойынның Кельн нұсқасы Кельнде қысқа ғана уақыт ойналды және ұмытылды. Кельн командасының өзі де су асты регбиіне көшті. Осы ойынды халықаралық аренаға шығару үшін Гриммейзен CMAS-тың ең маңызды екі мүшесіне – Франция мен КСРО-ға жүгінді. Ол демонстрациялық ойындар мен баспасөз жарияланымдарын ұсынды. Бірақ қызығушылық болмады. Францияның "L'Equipe" спорт журналы 1965 жылдың 9 сәуірінде қысқа мақала жариялады. Скандинавия елдері көбірек қызығушылық танытып, идеяларды салыстырмалы түрде жылдам қабылдады. 1973 жылы Данияда және 1975 жылы Финляндияда өткен демонстрациялар тиімді болды. 1973 жылы қыркүйекте Бельгияда және 1979 жылы Венада өткен ойындар қызығушылық тудырмады. Шығыс блогында тек чех командалары қызығушылық танытты, және олар сол кездегі саяси жағдайға сәйкес басқа коммунистік елдердің командаларымен ғана ойнады. Онда өткен жалғыз турнир – Прагадағы су асты регби турнирі, ол 1975 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді (1979 жылды қоспағанда). Кейінгі жылдары поляк командалары да қатысты, ал ойынды жаттығу үшін пайдаланған Шығыс Германия командалары байқаушыларды жіберді. 1972 жылдан бастап, бұл ойынды Германияның спорттық суға түсушілер одағы (VDST) спорт түрі ретінде мойындағаннан кейін, ресми неміс чемпионаттары өткізіле бастады. (1971 жылы бейресми чемпионат өтті.) Алғашқы Германия чемпионаты Мюльхаймда өтті, ал алғашқы Германия чемпиондары – TSC Мюльхайм. 1978 жылы су асты регбиі CMAS тарапынан ресми түрде мойындалды, және 1978 жылдың 28-30 сәуірінде Швецияның Мальмё қаласында алғашқы Еуропа чемпионаты, ал 1980 жылдың 15-18 мамырында Мюльхаймда алғашқы әлем чемпионаты өтті. АҚШ-та қазіргі су полосының басқа нұсқасы су асты регбиіне ұқсас танымал болды, 2014 жылға дейін АҚШ командалары халықаралық су полосының ережелеріне сәйкес келді. Бұл спорттың регби футболымен атынан басқа ешқандай ортақ емес.

Басқарушы орган

Басқарушы орган – Су асты регбиі жөніндегі Конфедерация Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS) комиссиясы. 2013 жылдың маусым айына дейін келесі елдер мен аумақтар комиссияға мүше болды: Австрия, Босния және Герцеговина, Колумбия, Кипр, Чехия, Дания, Финляндия, Германия, Гонконг, Венгрия, Италия, Жапония, Норвегия, Ресей, Оңтүстік Африка, Испания, Швеция, Швейцария, Түркия, Америка Құрама Штаттары және Венесуэла.

Халықаралық бәсекелестік

Еуропадағы ірі чемпионаттар 1978 жылдан бастап ересектер командалары үшін, ал 1986 жылдан бастап жасөспірімдер командалары үшін континенттік деңгейде өткізіліп келеді. Әлем чемпионаттары 1980 жылдан бері ұйымдастырылуда. Одан бөлек, бірқатар аймақтық жарыстар да өткізіледі, олардың қатарында Халықаралық су асты регби турнирі, Еуропадағы Чемпиондар кубогы және Солтүстік Америкадағы Солтүстік Америка су асты регби турнирі бар.

Еуропалық су асты регби лигасы

Бірінші маусымда Еуропаның ең күшті төрт клубы Еуропа су асты регби лигасына қатысады: шведтік Малме, норвегиялық Молде, даниялық Flipper және ресейлік Betta. Еуропалық су асты регби лигасының алғашқы жеңімпазы үш турдың қорытындысы бойынша норвегиялық Молде болды. Жарыстар үш турда Финляндияда, Норвегияда және Данияда өтті. Екінші маусымда шведтік Polisen Euroleague-ге қатысты. Норвегиялық Молде екінші рет Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жарыстар үш турда Швецияда, Норвегияда және Данияда өтті. Үшінші маусымда норвегиялық Akkaren және австриялық Wien Euroleague-ге қатысты. Норвегиялық Молде үшінші рет Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жарыстар үш турда Еуропаның үш астанасында: Стокгольм, Осло және Копенгаген қалаларында өтті. Төртінші маусымда финляндиялық Tampere және түрік EGE UWR Wien Euroleague-ге қатысты. Норвегиялық Молде төртінші рет Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жарыстар үш турда Хаминлинна, Молде және Копенгаген қалаларында өтті. Бесінші маусымда немістердің TSV Malsch Euroleague-ге қатысты. Сондай-ақ, тағы 3 команда да қатысуға ниет білдірді, бірақ Лига басшыларының шешімі бойынша, 3 турлық турнирде ең көп 10 команда болуы мүмкін. Норвегиялық Молде Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жарыстар үш турда Копенгаген, Вена және Тампере қалаларында өтті. Алтыншы маусымда немістер DUC Krefeld, даниялық Tudserne, норвегиялық Egersund UVK, грек Fysalis бірінші іріктеу кезеңіне қатысты. Іріктеу кезеңі Копенгагенде өтті. Tudserne және DUC Krefeld бірінші және екінші орындарды алып, Бас лигаға қатысты. Жарыс үш турда Кrefeld, Малме және Измир қалаларында өтті. Даниялық Tudserne бірінші рет Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жетінші маусымда фин Urheilusukeltajat Euroleague-ге қатысты. Норвегиялық Молде алтыншы рет Еуропа су асты регби лигасының жеңімпазы атанды. Жарыстар үш турда Хельсинкиде, Крефелдте және Копенгагенде өтті. Сегізінші маусымда түрік ЕГЕ университеті Euroleague-ге қатысты. Бірінші рет Euroleague кезеңі Белградта өтті. Маусым пандемияға байланысты тоқтатылды. Құрылу тарихы. 2013 жылы Euroleague-тің негізін қалаушы Антон Чурзин жазған. Су асты регби турнирін құру туралы алғаш рет 2005 жылы Хельсинкидегі Еуропа чемпионатында алғашқы ірі халықаралық турнирден кейін ойладым. Әрине, мен ол кезде оның Euroleague деп аталатындығын ойламаған едім. Мен және Виктор Крылов 18 жаста едік және біз барлық ойындарын ұтып, ешқандай гол соқпаған командада ойнадық, сондықтан жаңа лига құруға қатысты қандай да бір жоспарымыз болғанда да, бізді тыңдайтын ешкім болмас еді, және сонымен қатар біз осы лигада ойнауға рұқсат ала алмас едік. Сондықтан су асты регбиі бойынша ірі халықаралық жарыстардың деңгейі өте төмен және бұл тәсіл спортты жаңа деңгейге көтере алмайды деген ойымызбен шектелдік. Уақыт өте келе, жастар құрамамыз үш рет Еуропа чемпионатында (2007, 2008, 2009) жеңіске жетті, бұл біз ересектер арасында ойнаған командамыз. Жастар құрамалары арасында біздің беделіміз жоғары болды, біреулер бізді ұнатпаса да, билік батырымызды құрметтеуді болжау қиын емес. 2008 жылы біз алғаш рет Ивермен су асты регби лигасы құру туралы талқыладық (Ивер Бьорнерем, 2006 және 2007 жылдары Норвегияның жастар құрамасының капитаны, 2008 жылы Норвегияның жаттықтырушысы, 2011 жылы әлем чемпионы). Ол біздің идеяларымызды өте оң қабылдады, үшеуіміздің бірдей бағытта ойлағанымыз анық болды. Алайда, тіпті сол кездегі Норвегия құрамасының негізгі құрамасында ойнаған, барлық жарыстарда бірінші орын үшін ұдайы күресіп жүрген Айвердің де біздің идеяларымызды ілгерілетуге мүмкіндігі болмады. 2010 жылдың тамызында 2008 жылғы "Алтын жасөспірімдер" құрамасының капитаны Никита Семенов қайтыс болды. Сол жылы регби туралы ойлау төзімсіз болды, бірақ біз күш тауып, қыркүйекте Семенов кубогының алғашқы матчын Ресейдің ең үздік екі командасы Betta (Мәскеу) мен Aquanavt (Тула) арасында өткіздік. Турнирдің жеребелеуі 2010 жылдың 12 желтоқсанында аяқталды. Осыдан кейін біз Семенов кубогы халықаралық лига туралы армандарымызға сай келмейтінін түсіндік, бірақ бұл біз қатысқан халықаралық турнирлердің ішіндегі ең үздік турнир. 2011 жылы, мүмкін, Лиганың нақты жұмысы басталды, бірақ ол баяу және тіпті жартылай жүрекпен болды, өйткені жол бойы біз клубты қаржыландыру, оқу процесін ұйымдастыру және басқа да мәселелерді шешуге мәжбүр болдық. Алайда, 2011 жылдың қарашасында бізде күнтізбенің әртүрлі нұсқалары, осы турнирде біз көрген командалардың тізімі және European Underwater Rugby League деген ат осы кезде пайда болды. Жалпы, бәрі дайын болды, тек қаржылық бөлігі ғана қалды, өйткені біз осы турнирді жүлделі ақшамен өткізсек, ешкім бас тартпайды деп түсіндік. Бірақ біз тәуекел етуге және лигамыздың жобасын алты командаға ұсынуға шешім қабылдадық. Молде (Норвегия) Малме (Швеция) PI (Дания) Бамберг (Германия) Хаминлинна (Финляндия). Алтыншы команда – біздің Betta. Біз оны 2011 жылдың 26 қарашасында Чемпиондар кубогында жасадық. Сәт сәтіміз келді, біз бірінен кейін бірін жеңіп, ең бастысы Euroleague-ге қатысуға ниеттенген Малме командасын жеңіп, өлім тобынан жартылай финалға өттік. Нәтижесінде, Еуропа Чемпиондар кубогында төртінші орын және, мүмкін, сол сәтте біз Еуропалықтардың көзінде жас және үміткер командадан медаль таластыратын командаға айналдық. Дегенмен, олар солай ойламаған болуы мүмкін. Содан кейін командалардан хаттар келе бастады, сұрақтар мен идеялар айтылды, біз кішкентай хитролыққа бардық, Euroleague міндетті түрде Хаминлинна мен Betta келісімге келгенін айттық. Өтінім беру мерзімі 2012 жылдың мамыр айы болды. Швециялық Малме командасы 2011 жылдың желтоқсанында бірінші болып жауап берді, және олар қойған конструктивті сұрақтардан, жігіттердің бәріне де қатысқысы келетіні анық болды. Қаңтарда euwrl.com сайты тіркелді. Мамырға қарай, біз Молде (Норвегия), Малме (Швеция), Хаминлинна (Финляндия) және Betta командаларынан өтінімдер алдық. Күнтізбе дайын болды, турлардың күндері мен орналасқан жері белгіленді. Сонымен қатар, барлық қаржылық элементтер, қатысу ақысы, бассейн жалдау төлемақысы, бейне және т.б. бекітілді және Euroleague басқару жүйесі жұмыс істеуге кірісті. Оған әр командадан бірден төрт менеджер кірді, олардың барлығына тең құқық берілді. Маусым айында Flipper (Дания) командасынан Euroleague-ге қосылу туралы хат келді. Барлық 4 менеджер бірауыздан келісті. Осылайша Euroleague-ге бесінші команда қосылды. Бәрі күдікті түрде жақсы болып жатты, шындығында, 2011 жылдың қарашасында лиганы ұсынып тұрғанда, 2012 жылы бірінші тур өткіземіз деп ешқашан армандамаған едім. Менің қорқынышым, бәрі күдікті түрде жақсы болып жатқанына байланысты, шын болды. Тамыздың соңында, яғни басталуға бір айдан астам уақыт қалғанда, финляндиялық команда қатысудан бас тартты. 4 командамен ойнауға болады, бірақ 5 емес. Бірақ бірінші тур Финляндияда өтуі керек еді. Оның орнына, біз финляндиялық турдың орнына Копенгагенде тур ұйымдастыруға тырыстық, бірақ Flipper мұндай қысқа мерзімде бассейн жалдау туралы келісімге келе алмады. Бір ғана нұсқа қалды – турды Финляндияда өткізу, өйткені біз 10 жылдан бері финляндиялық лигаға қатысып, елмен жақсы таныс едік. Бірақ тағы бір жағымсыз жағдай туындады, үй турларын ұйымдастырушы су үшін жалдау төлемін төлеуге келісім берді. Енді финляндиялық тур Betta үшін үйге айналды. Біз Тампередегі ең арзан бассейнді жалға алуға тырыстық, бірақ ол қажетті күні бос болмады. Нәтижесінде, біз тек ең қымбат орынмен – Хаминлиннадағы бассейнмен келісімге келдік. Бәріне шамамен 2 апта кетті және қалған командалар көрінетіндей алаңдады, норвегиялық команда тіпті келесі жылға дейін бастауды кейінге қалдыруды ұсынды. Бірақ біз бәрін қазір бастау керек екеніне көндіре алдық. 2012 жылдың 6 қазанында Финляндия қаласында...