Солтүстік Дакота штатындағы керамика өндірісінің тарихы

Кіріспе

Солтүстік Дакотадағы өнеркәсіп
Солтүстік Дакотадағы қыш құмыралары
Жалпы атауы Өндіріс жылдары
UND 1910 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Диккота 1934 жылдан 1937 жылға дейін
Turtle Mountain 1936 жылдан шамамен 1942 жылға дейін
WPA 1936 жылдан 1942 жылға дейін
Rosemeade 1940 жылдан 1961 жылға дейін
Messer 1952 жылдан 1956 жылға дейін
Little Heart 1959 жылдан 1968 жылға дейін
Three Tribes 1967 жылдан 1975 жылға дейін

Америка Құрама Штаттарындағы Солтүстік Дакота 1900 жылдардың басынан бері Солтүстік Дакотаның балшығын пайдалана отырып, қазіргі заманғы қыш құмыра өндірісінің ортасы болды. 1892 жылы Солтүстік Дакота университетінің (UND) химия оқытушысы Эрл Бэбкок қыш құмыра өндірісі үшін Солтүстік Дакотаның кейбір балшықтарының жоғары сапалы екенін көрсететін зерттеу жариялады. UND School of Mines 1898 жылы Эрл Бэбкоктың директоры болуымен жұмысын бастады. Шығыс аймақтағы бірнеше қыш құмырашыларының көмегімен Солтүстік Дакота балшығынан жасалған қыш құмыралар алғаш рет 1904 жылы Сент-Луис әлемдік көрмесінде көрсетілді. Осыдан бастап университетте керамика кафедрасы құрылды және талантты қыш құмырашы Маргарет Келли Кейбл оның директоры болып тағайындалды. Университет штат ішіндегі басқа да қыш құмыра кәсіпорындарында кейін қатысқан көптеген адамдарды даярлады. Олардың ішінде Дикинсон Клей Продуктс компаниясында (Диккота) жұмыс істеген Чарльз Грантье және кейіннен WPA керамика жобасының штаттық директоры болған адамдар бар. Лаура Тейлор (Хьюз) Чарльз Грантьеден бұрын WPA-ның штаттық директоры болды, кейіннен 1940 жылдан 1961 жылға дейін жұмыс істеген Вахпетон қыш компаниясының (Rosemeade) серіктесі болды. WPA жобасы алдымен Солтүстік Дакота штатының Дикинсон қаласында, содан кейін 1936 жылдан 1942 жылға дейін Мандан қаласында белсенді болды. UND-дегі тұрақты керамика бағдарламасында оқыған студенттерден басқа, Солтүстік Дакота штатының Белкорт қаласындағы Turtle Mountain мектебінің өнер және қолөнер оқытушысы Кэри (Корберт) Грант ханым UND-де жазғы мұғалімдерді даярлау курсын аяқтады және мектептегі студенттерге қыш құмыра жасауды үйретті. Студенттер жасаған қыш бұйымдары бүкіл АҚШ-тағы тұтынушыларға сатылды. Бұл операция 1936 жылдан шамамен 1942 жылға дейін жалғасты. Университетте оқымаған адамдардың штатта жұмыс істеген басқа да керамика шеберханалары: 1952 жылдан 1956 жылға дейін Солтүстік Дакота штатының Боумен қаласында жұмыс істеген Messer Ceramics, 1959 жылдан 1968 жылға дейін ірі қара малдың мүсіндерін және арнайы жарнамалық заттарды өндірген L&H Manufacturing аксессуар бизнесінің бөлігі болған Little Heart Ceramics және 1967 жылы Солтүстік Дакота штатының Нью-Таун қаласындағы Форт Бертольд үнді резерватында оқу жобасы ретінде басталған Three Tribes Stoneware Inc. Бұл компания 1975 жылы жабылып қалғанға дейін қазіргі заманғы үнді тас ыдыстарын өндірді.

North Dakota in the United States has been the scene of modern era pottery production using North Dakota clays since the early 1900s. In 1892 a study was published by Earle Babcock, a chemistry instructor at the University of North Dakota (UND) that reported on the superior qualities of some of the North Dakota clays for pottery production. The UND School of Mines began operations in 1898 with Earle Babcock as director. With the assistance of several eastern potteries, pottery made from North Dakota clay was first displayed at the 1904 St. Louis World's Fair. From this beginning, a Ceramics Department was founded at the University and a talented potter, Margaret Kelly Cable, was hired as its director. The university trained many of the people later involved in other pottery ventures within the state. These include Charles Grantier who worked at Dickinson Clay Products Company (Dickota) and later served as state director of the WPA Ceramics Project. Laura Taylor (Hughes) preceded Charles Grantier as state director at WPA and later became a partner in the Wahpeton Pottery Company (Rosemeade) which operated from 1940 until 1961. The WPA project was active first in Dickinson, North Dakota and then in Mandan, North Dakota from 1936 until 1942. In addition to the above students trained in the regular ceramics program at UND, Mrs. Carey (Corbert) Grant, the arts and handicrafts instructor at the Turtle Mountain School at Belcourt, North Dakota completed a summer teacher training course at UND and began teaching students at the school to make pottery. The pottery made by the students was sold to customers throughout the United States. This operation lasted from 1936 until about 1942. Other potteries that operated in the state by people not trained at the University were Ceramics by Messer which operated in Bowman, North Dakota from 1952 until 1956, Little Heart Ceramics which was part of L&H Manufacturing's accessories business which produced cattle figurines and specialty advertising items from 1959 until 1968, and Three Tribes Stoneware Inc which began as a training project on the Fort Berthhold Indian Reservation at New Town, North Dakota in 1967. This company produced contemporary Indian Stoneware until it closed in 1975.

Солтүстік Дакота университеті

UND 1900 жылдардың басында сатуға арналған қыш ыдыстар жасады және осы күнгі күнге дейін жалғасуда. Маргарет Кейблдің басшылығымен жергілікті балшықтар зерттелді, глазурь түрлері жетілдірілді және университетте керамика сабақтары ашылды. "Шығарушылар мектебі көптеген балшықтар мен глазурь түрлерін тәжірибеден өткізді. Қолданылған балшықтардың ішінде Дикинсон, Беула, Хеброн, Мандан, Вейгель, Қызыл және Сұр Росс, МакКарди, Хеттингер және бентонит болды. Солтүстік Дакотаның көптеген қыш ыдыстары Хеттингер, Мандан, Ред-Росс және Беула балшықтарының қоспасынан жасалған. Бентонит балшықтары, бай күйдірілген сиена түсіне дейін күйдіріліп, көбінесе үнді мотивтері бар қыш ыдыстарға қолданылды. Бентониттің бір артықшылығы – оған жасыл ыдыстарға жағылатын глазурь түрлерін жағып, бір рет күйдіру арқылы аяқтауға болатындығы еді". 1910 жылы Университетте ресми түрде Керамика бөлімі құрылды. Маргарет Келли Кейбл осы бөлімнің жетекшісі болып тағайындалды және ол осы лауазымды 39 жыл бойы иеленді. Оның басшылығымен жергілікті балшықтар зерттелді, глазурь түрлері жетілдірілді және UND-де керамика сабақтары ашылды. Университет мемлекетте кейінірек өнеркәсіпті құрған көптеген қыш өнерпаздарының оқу орнына айналды. Университетте әр түрлі уақытта көптеген дарынды оқытушылар жұмыс істеді. Олардың арасында Маргареттің әпкесі Флора Кейбл Хакфилд, Фрида Хаммерс, Маргарет Пахл және Джулия Матсон болды. Кобальт көгілдір "Шығарушылар мектебі" мөрі 1913 жылдан бастап UND қыш ыдыстарына қолданылды. Ол Джулия Матсон 1963 жылы зейнеткерлікке шыққанда қолданыстан шығарылды. 1963 жылдан кейін UND керамикасында тек студенттердің немесе оқытушылардың есімдері кездеседі. UND өнімдерінің көптеген даналарында сол бұйымға жауапты студенттің немесе оқытушының аты немесе әріптері болады. Ал кейбіреулерінде тек сол ыдысқа қолданылған қалыптың идентификациялық нөмірі жазылған. UND өнімдерінің көптеген түрлеріне әр түрлі вазалар, ыдыстар, шай жиынтықтары, сәндік плиткалар, шамдар, жануарлардың мүсіндері, кітап тіреуіштер, перделерге ілгіштер және пепел сақтағыштар кіреді. Сондай-ақ 4H клубы, Американдық легион, Норвегия қыздары және басқалар сияқты ұйымдар үшін жарнамалық өнімдер де жасалды.

UND produced pottery for sale from the early 1900s and continues to the present day. Under the direction of Margaret Cable, native clays were tested, glazes perfected, and ceramics classes were instituted at the university. "The School of Mines experimented with and developed many clays and glazes. Clays used included Dickinson, Beulah, Hebron, Mandan, Weigel, Red and Grey Ross, McCurdy, Hettinger, and bentonite. Much North Dakota pottery was made from a mix of Hettinger, Mandan, Red Ross, and Beulah clay. Bentonite clays, which fired to a rich burnt sienna color, were used primarily for pottery with Indian motifs. An advantage of bentonite was that it could have glazes applied to green ware and be finished in one firing." (UND Pottery by Bob Barr)

In 1910, a Ceramics Department was officially established at the University. Margaret Kelly Cable was hired to head this Department, a position she held for the next 39 years. Under her direction, native clays were tested, glazes perfected, and ceramics classes were instituted at UND. The University became the training ground for many of the potters that built an industry in the state in later years. Many talented instructors worked at the University at various times. Among them were Margaret's sister, Flora Cable Huckfield, Frieda Hammers, Margaret Pachl and Julia Mattson. The cobalt blue "School of Mines" seal was used on UND pottery beginning in 1913. It was retired the year Julia Mattson retired in 1963. After 1963, only student or instructor names appear on UND pottery. Many of the UND pieces also bear a name or initial of the student or instructor responsible for the item. Others simply have an identification number of the mold used for that particular piece of pottery. Some of the many UND products include vases of all types, dishes, tea sets, decorative tiles, candleholders, animal figurines, book ends, curtain pulls, and ashtrays among others. Advertising pieces were also made for groups such as the 4H Clubs, the American Legion, the Daughters of Norway and others.

Дикинсон Клей Продукттер Компаниясы

Дикинсон Клей Продукттер компаниясында қысқы жұмысқа қажеттілік туып, Говард Льюис 1934 жылы зауытты жыл бойы жұмыс істету үшін қыш ыдыс жасау өндірісін бастады. 1935 жылы оған Солтүстік Дакота университетінде Маргарет Кейблден оқыған және Солтүстік Дакота қышының қасиеттерін жақсы білетін Чарльз Грантье қосылды. Бұл компанияның жасаған ыдыстары Дикота деп аталды, көбінесе ыдыстардың түбіне сызылып немесе қашалып жазылды. Сонымен қатар, кейбір өнімдерге Дикота деген жазуы бар алтын және күміс жапсырмалар қойылды.

Маргарет Кейбл 1936 жылдың жазында Дикинсон Клей Продукттерде "Кейблвер" деп аталған асхана жиынтығын жобалап жұмыс істеді. Тағы бір UND студенті Лаура Тейлор да компанияда қысқа уақыт жұмыс істеді. Компанияның жасаған заттарына вазалар, жарнамалық пепельницалар, құмыралар, кружкалар, кітап тіреуіштер, перде көлеңкелерін тартуға арналған тұтқалар, жануарлардың мүсіндері, печенье сақтағыштар, тұздықтар мен бұрыш шашығыштар, қанттықтар мен қаймақ құмыралары және шайдан жасалған ыдыстар кірді. Глазурьдалған қыш өнімдерінен басқа, Дикота Бадлендс өнімдері де жасалды. Бұл әдісті Говард Льюис Нилоакта жұмыс істеген кезде үйреніп, Дикотаға әкелді. Ол бірнеше түсті қышты араластырып жасалған өнімдерден тұрды. (Арли мен Бонни Олсонның "Дикота ыдыстары" кітабынан)

Тағы бір танымал өнім – Кембридж шынысының үлгісімен жасалған шарлы су құмырасы мен стақандар. Бұл компанияға заңдық мәселелер туғызды, себебі Кембридж осы құмыра пішініне патент алған. Осы заңдық және басқа да экономикалық қиындықтар 1937 жылы қыш ыдыс жасау өндірісінің жабылуына әкелді.

Қалқалы тау

Солтүстік Дакота қыш ыдыстары 1936 жылдан 1942 жылға дейін Солтүстік Дакота штатының Белкорт қаласындағы Turtle Mountain мектебінде де өндірілді. Өнер және қолөнер пәнінің мұғалімі Кэри (Корберт) Грант ханым UND университетінде мұғалімдерді даярлау курсын бітіріп, мектеп оқушыларына қыш ыдыс жасауды үйретті. 1937 жылы бұл оқу орталығы ересектерге арналған кешкі сыныптармен толықтырылды. Қыш ыдыс жасау процесінің барлық кезеңдері, қыш қазудан бастап, оны өңдеуден және соңғы аяқтау жұмстарына дейін қолмен орындалды. АҚШ бойынша табақтар, тостағандар, қабырғалық әшекейлер, шамдағыштар, шам сақтайтын құрылғылар, күл салғыштар және әдемі қағаз салмақтары сияқты бұйымдар жасалып сатылды.

Жұмыс барысы бойынша әкімшілік керамика

Works Progress Administration (WPA) президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа келісім» заңнамасының бір бөлігі болды. WPA-ның бір бөлігі ретінде Федералды өнер жобасы кәсіби суретшілерге көмектесуді, сондай-ақ адамдарды өнер саласында өмір сүруге даярлауды мақсат етті. 1936 жылы Солтүстік Дакота университетінде білім алған суретші Лора Тейлор Федералды өнер жобасының штат директоры болып тағайындалды. Жобаның бастапқы орналасқан жері Солтүстік Дакота штатының Дикинсон қаласы болды, кейін ол Солтүстік Дакота штатының Мандан қаласына көшірілді. 1939 жылы мисс Тейлор Нью-Йорк әлемдік көрмесінде тоңдау шеңберімен демонстрациялар көрсетті. Сол кезде тағы бір университет студенті Чарльз Грантье уақытша директор болды. Лора Тейлор Роберт Дж. Хьюзбен бірігіп «Вахпетон керамика компаниясын» құрғанда ол тұрақты директор атанды. Ол 1942 жылы жоба жабылғанға дейін WPA жобасын басқаруын жалғастырды. Манданға көшкеннен кейін университеттегі Маргарет Кейбл мен Фрида Хаммерс жергілікті Мандан сазымен қолдануға жарамды глазурь түрлерін жасауға көмектесті. WPA өнімдеріне штаттық мектептердегі ыстық тамақ бағдарламалары үшін көптеген ыдыстар кірді. Оларға тағам жеуге арналған тарелкалар мен шәйнектер, сондай-ақ әртүрлі ыдыстар, құмыралар және т.б. кірді. Олар түрлі мемлекеттік мекемелерге қолмен жасалған немесе қалыпталған бұйымдар дайындады. Функционалды өнімдерге басқа заттармен қатар, күл салғыштар, қасық тіреуіштер, үш аяқты тіреуіштер, қағаз салмағыштар және тұздықтар мен бұрыш шайқағыштар жатты. Сондай-ақ, «Хэмпти Дэмпти», «Ескі Король Коул», «Ескі Ана Хаббард» және басқалар сияқты танымал ертегілер кейіпкерлерінен жасалған серия да шығарылды. Бұл мүсіндер Солтүстік Дакотаның балабақшаларына оқу құралы ретінде жіберілді. Кейбір WPA керамикалық бұйымдары «WPA Ceramics N. Dak.» деген резеңке мөрмен белгіленген. Басқалары қолмен ойылып немесе кесілген. WPA белгісі бар, бірақ штаты көрсетілмеген немесе белгісі жоқ бұйымдарды Солтүстік Дакота жобасына жатқызуға болмайды, өйткені бірнеше басқа штаттарда да WPA керамика жобалары болды.

Вахпетон қыш құмырасы компаниясы (Rosemeade)

Вахпетон қыш құмырасы компаниясы 1940 жылы Солтүстік Дакота штатының Вахпетон қаласының кәсіпкері Роберт Дж. Хьюз және Солтүстік Дакота университетінде білім алған құмырашы Лора Тейлор құрды. Хьюз мырза компанияның бизнес-менеджері болды, ал Лора Тейлор шығармашылық дарынымен айналысты. Екеуі 1943 жылы үйленді. Лаура Солтүстік Дакота штатының Рэнсом округіндегі Розмайд поселкесінде дүниеге келді және құмыраны туған жерінің атымен атады. Бизнестің табысы 1944 жылы заманауи өндіріс орнын салуға мүмкіндік берді, ал бұрын Дикинсон Клей Продакшн компаниясында керамика инженері болған Говард Льюис серіктес және өндіріс менеджері болды. Бастапқыда Розмайд Орта Батыста сатылды, бірақ кейін АҚШ-тың барлық штаттарына және көптеген шетелдерге тарады. Лора Хьюз компания үшін дизайн жұмыстарының көп бөлігін жасады. Оның көптеген жануарлардың мүсіндері мен тұздық-бұрыштық жиынтықтары тірі жануарларды үлгі ретінде пайдаланды, бірақ ол суреттерден, эскиздерден және салынған жануарлардан да жұмыс істеді. Дөңгелекте жасалған құмыралар, әсіресе спиральды бөлшектер болғанымен, Розмайд өндірісінің көп бөлігі Лаураның саз үлгілерінен жасалған гипс қалыптардан құралды. Фазандардың көптеген түрлері ең көп сатылатын тауар болды. "1953 жылға қарай, 19 түрлі дизайстағы 500 000-нан астам Розмайд фазандары сатылды" (Доммель, Дакота құмыралары). Басқа да көптеген фигуралардың ішінде кескілдер, әртүрлі әнші құстар, балықтар, қойоттар, американ бизондары, қоян және т.б. тұздық-бұрыштық жиынтықтар, әртүрлі өлшемдегі мүсіндер, кесеге қойылатын безендіргіштер, броштер, қағаз салмақтары және пепельницалардағы мүсіндер түрінде шығарылды. 1950 жылы National Geographic журналындағы иллюстрациялардан көшірілген 12 түрлі иттің басы жасалды. 1959 жылы Лора Тейлор Хьюз қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін компания өзінің негізгі дизайнерін жоғалтты. Сонымен қатар, арзан жапондық импорттың бәсекелестігі компанияның сатылымын төмендетті. Өндіріс 1961 жылға дейін жалғасты, ал сату залы 1964 жылға дейін қалған өнімдерді сату үшін ашық болды. Розмайд құмыралары бірнеше тәсілмен белгіленеді. Көптеген бұйымдарға танымал "Шалғынды раушан" стикері жабыстырылды, сондай-ақ көптегендері түрлі тәсілдермен төменгі жағына мөр басылды. Дегенмен, бұл белгілер барлық өнімдерге қойылмаған, сондықтан Розмайд өнімін анықтау үшін міндетті емес.

The Wahpeton Pottery Company was formed in 1940 by Robert J. Hughes, a local Wahpeton, North Dakota business man and Laura Taylor, a potter trained at the University of North Dakota. Mr. Hughes was the business manager of the Company and Laura Taylor provided the creative talent. The two were married in 1943. Laura was born in Rosemeade township in Ransom County, North Dakota and named the pottery after her birthplace. The success of the business allowed a modern production plant to be built in 1944 and Howard Lewis, a ceramics engineer formerly with Dickinson Clay Products, became a partner and production manager. Initially, Rosemeade was marketed in the Midwest, but later expanded to all of the United States and many foreign countries. Laura Hughes did the majority of the design work for the company. Her many animal figurines and salt and pepper designs used live animals as models, but she also worked from pictures, sketches and mounted animals. While there are wheel thrown vases, especially the swirl pieces, most of Rosemeade production was from plaster cast molds made from Laura's clay models. Pheasants in many variations were probably the most popular sale item. "By 1953, more than 500,000 Rosemeade pheasants in 19 different designs had been sold." (Dommel, Dakota Potteries) Some other of the many figures were Quail, various song birds, fish, coyotes, American bison, rabbits and others were produced in the form of salt and peppers, figurines of various sizes, cup sitters, pins, paper weights and used as figurines on ash trays. Twelve different types of dog heads were designed in 1950 copied from illustrations in National Geographic magazine. When Laura Taylor Hughes died of cancer in 1959 the company lost its primary designer. At the same time, competition from cheaper Japanese imports hurt the company sales. Production continued until 1961 and the sales room remained open until 1964 to sell the last of the production items. Rosemeade pottery pieces are marked in several ways. The well known prairie rose sticker was placed on many of the pieces and also many were bottom stamped in various ways. These were not, however, used on all production pieces so are not a requirement to positively identify a Rosemeade piece.

Мессердің керамикасы

Солтүстік Дакотаның тағы бір тумасы Джо Мессер Канзас-Сити өнер институтында керамика және мүсінді оқыды, содан кейін туған жері Боуманға, Солтүстік Дакотаға оралды және бірнеше жыл бойы "Мессердің керамикасы" атымен керамикалық бұйымдар жасады. Джо және оның әйелі Юнис 1952 жылдан 1956 жылға дейін Боуманда керамика жасаумен айналысты. Бастапқыда олардың өндіріс орны Юнистің әкесіне тиесілі тауық қорасының жартысы болды. 1953 жылы олар ғимараттың барлық бөлігін иемденіп, 1954 жылы өз ғимаратына, Боумандағы бұрынғы жанармай стансасына, Блэк-Хиллзге қарайтын басты жолға көшті. Джо өнер талантын пайдаланып, жануарлардың және басқа да ескерткіштердің мүсіндерін жасады. Оның әкесінің мақтан тұтатын Херефорд бұқасының мүсіндері ерекше танымал болды, жергілікті шаруалар оларды өздерінің таңбаларымен арнайы тапсырыс беріп жасатты. Басқа мүсіндердің ішінде мұнай мұнарасы, танымал "Devils Tower National Monument" ұлттық ескерткішінің тұздық және бұрыштық жиынтығы, сондай-ақ Солтүстік Дакота қалаларын жарнамалайтын тұздық және бұрыштық жиынтықтары бар. Джо сонымен қатар дөңгелектің көмегімен вазалар, құмыралар және т.б. жасауда өте шебер болды. Осы бірегей өнімдерді жасау үшін жергілікті саз қолданылды. Бұл бұйымдар бірегей түпнұсқа ретінде белгіленді. Басқа Мессер өнімдеріне төменгі жағында белгілер қойылған немесе басылған, ал кейбіреулерінде бүйір жағында "Мессердің керамикасы" деген жапсырмасы болды. Арзан жапон керамикасының бәсекесі 1956 жылы Мессерлерді бизнестен шығарып салды.

Кішкентай жүрек

Түнгі Дакота штатының Мандан қаласындағы L & H Manufacturing компаниясының иесі және негізін қалаушы Тони Хелблинг 1959 жылы Little Heart Ceramics компаниясын өзінің брендтеу темірінің клиенттері үшін ірі қара малдың керамикалық мүсіндерін жасаумен бастады. Little Heart компаниясының негізгі қызметі осы ірі қара мүсіндерін өндіру болды, сонымен қатар олар арнайы жарнамалық заттар дайындады. Әртүрлі тауарлар өндірілді, оның ішінде жануарлардың мүсіндері, күл салғыштар, қағаз салмақтары, вазалар, тұздықтар мен бұрыш шашыратқыштар бар еді. Little Heart компаниясы Мессерлер өз қызметін тоқтатқан кезде олардан қалыптарды сатып алуға мүмкіндік алды. Компания үшін ең пайдалысы төрт түрлі өлшемдегі ірі қара мал қалыптары болды. Сонымен қатар, мұнай бұрғылау мұнаралары, қоян және лифттер Мессер қалыптарынан жасалды. Little Heart компаниясы 1968 жылы жұмысын аяқтады.

Үш ру

Three Tribes Stoneware Inc компаниясы 1967 жылы Солтүстік Дакота штатының Нью-Таун қаласындағы Форт-Бертхолд үнді резервациясында оқу жобасы ретінде құрылды. Висконсин штатынан келген Джим Уокер директор болып тағайындалды. Three Tribes 1966 жылы Форт-Бертхольдта үндістерді оқыту жобасы ретінде басталып, содан кейін онда оқыған құмырашылар заманауи тас ыдыстарды өндіруге жұмылдырылды. Эммалин Блейк, Мэри Элк, Сейди Янг Бер және Элизабет Морсет осы жобада оқып, кейін компанияда жұмыс істеді. Three Tribes Stoneware 1975 жылы жабылатынға дейін қазіргі заманғы үнді тас ыдыстарын шығарды. Three Tribes компаниясының өндірген тас ыдыстарының астыңғы бөлігіне 3TS белгісі салынған.

Жинақтауға жарамдылық

Жоғарыда аталған барлық қыш өнімдері коллекционерлер арасында өте танымал болды және бүкіл Америка Құрама Штаттарында ізделіп отыр. Солтүстік Дакота қыштарын жинау туралы немесе қыш зауыттары туралы, әсіресе әртүрлі қыштардың суреттерін көру үшін Солтүстік Дакота қыштарын жинаушылар қоғамының веб-сайтына кіріңіз.