Кіріспе

1769 жылы Джозиа Веджвуд Англияның Стаффордшир графтығындағы Сток-он-Трент ауданында керамика фабрикасын ашты, ол Этрурия деп аталды. Фабрика 180 жыл бойы кеңейтілген Уедгвуд бизнесінің бір бөлігі ретінде жұмыс істеді. Уедгвуд өзінің ескі жұмыстарын жақын орналасқан Бёрслем қаласындағы Ivy House Works және Brick House Works (бұзылған – оның орнында Уедгвуд институты салынған) фабрикаларында сақтап қалды. Бастапқыда Этрурия фабрикасы Уедгвуд әзірлеп жатқан қымбат "әсемдік" тас ыдыстарын жасады, ал Бёрслем арзан "көлікке жарамды" ыдыстарды, мысалы, көшірме басылған кремді ыдыстарды өндіруді жалғастырды. 1767 жылы Уедгвуд жаңа орны үшін үш мың фунт төледі, ол кезде Риджхаус иелігі деп аталды. Ол Трент және Мерси каналының бағытында орналасқан, ал Уедгвуд оның құрылтайшысы болды. Каналдың бір жағында Уедгвуд үлкен үй – Этрурия сарайын, екінші жағында фабриканы салды. Оның сәулетшісі Джозеф Пикфорд болды.

Ағаш және этруск өнері

Этрурия зауытының ұраны "Artes Etruriae Renascuntur" болды. Бұл латын тілінен "Этрурия өнері қайта жанданды" деп аударылуы мүмкін. Веджвуд сол кезде этруск деп сипатталған ежелгі қыш ыдыстардан шабыттанды, бірақ қазір олардың көп бөлігі ежелгі грек қыш ыдыстары екені белгілі. Оның ең қызығушылығын тудырған нәрсе – 1760 жылдары Неаполь Корольдігінде британ елшісі қызметін атқару кезінде сэр Уильям Гамильтон жинай бастаған боялған вазалар болды. Гамильтонның жинақтары этруск деп жарияланды, бірақ бұл термин қате болды, себебі көптеген "этруск" заттары ежелгі Грекияның қыш ыдыстары болып шықты. Веджвудтың қара базальт тас ыдыстары, олар Этрурия зауыты салынып жатқанда әзірленді және 1768 жылы нарыққа шықты, шынайы этруск шабытымен жасалған туындылар еді. Шынайы этруск керамикасына тән қара, жылтыратылған және глазурьленбеген буккеро қыштары сияқты, Веджвудтың "Қара Базальттары" да қышқа марганец қосылып, темір оксидтерінен оттегі тартылып, жабық тежегіштер арқылы қышқа қара түс беріліп жасалды. Веджвудта жұмыс істеген дизайнерлердің ішінде Джон Флаксман ең танымал болды, олар бұл классикалық өнерді XVIII ғасыр нарығына бейімдей алды. Веджвуд зауытының өнімдері Ұлыбританияда және шетелде зор құрметке ие болды. Флаксманның кейбір үлгілері бүгінге дейін өндірісте.

Зауыттың ұйымдастырылуы

Веджвуд еңбек бөлінісін қолданды. Орын, оның сыртқы келбеті және ұйымдастырылуы "Artes Etruriae renascuntur" еңбегінде сипатталған; бұл Этруриядағы тарихи ескі шеберханалардың қазіргі күйіндегі жазбасы, XVIII ғасырдағы ағылшын фабрикасының бірегей мысалы болып табылады (1920).

ХХ ғасыр

Дж. Б. Пристлидің «Ағылшын саяхаты» атты еңбегінде 1930 жылдардағы Этрурияның сипаттамасы келтірілген. Осы кездегі кен өндіру салдарынан жер беті шөгіп, Трент және Мерси каналының оңтүстігіндегі Барластонға жаңа зауыт салу жоспарлары жасалды. Жаңа зауыт 1938–1940 жылдары салынды, ал Wedgwood компаниясы өндірісті Барластонға көшіргеннен кейін, ХХ ғасырда ескі зауыттың көп бөлігі бұзылды.

Қазіргі жері

Зауыттың қазіргі кезде қалған бөліктері аз, бірақ 1970 жылдардан бері сақталған бір ғимарат ескерткіш ретінде қорғалып келеді. 1986-2013 жылдар аралығында жергілікті «The Sentinel» газеті осы аумақтың бір бөлігінде орналасқан. «The Sentinel» газетінен өзге, Этруриядағы баспа орталығы «Daily Mail» және «Mail on Sunday» газеттерінің солтүстік аймақтарға арналған нұсқаларын басып шығарды.