Канадалық католик кардиналы Марк Уэллеттің өмірбаяны

Кіріспе

Канадалық католик кардинал (1944 жылы туған)

Марк Арманд Уэлет (1944 жылдың 8 маусымында туған) – католик шіркеуінің канадалық дін қызметкері. 2010 жылдан 2023 жылға дейін Епископтар Дикастериясының префекті және Латын Америкасы жөніндегі Папа комиссиясының президенті болды. 2003-2010 жылдары Квебек архиепискобы және Канаданың приматы қызметін атқарды. 2003 жылдың 21 қазанында Иоанн Павел II оны кардинал етіп тағайындады. Уэлет 2005 және 2013 жылдары Папа сайлауына үміткер ретінде қарастырылды. Ол 1972 жылдан 2001 жылға дейін дін қызметкері ретінде карьерасын бастап, теолог ретіндегі біліктілігін арттырды және Канада, Колумбия және Римдегі семинарияларда оқытушы және әкімші болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол 2001 жылдан 2003 жылға дейін Рим Куриясында қызмет етті.

Ерте өмір

Уэльет 1944 жылғы 8 маусымда Квебек штатының Ла-Мотте қаласында сегіз балалы католик отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Пьер – өзі білген фермер, кейіннен аймақтық мектеп кеңесінің бас директоры болды. Оуэль отбасымен бірге Эглис Сент-Люк шіркеуіне (қазіргі қоғамдық орталық) үнемі қатысып, миссаға қатысты. Оуэль кейіннен отбасын діншіл, бірақ тым берілмейтін адамдар деп сипаттады. Оның балалық шағында кітап оқу, хоккей ойынау, бөдене аулау және балық аулау қызығушылықтары болды. Жазғы жұмыстарының бірі – орман өрттерін сөндіру. 17 жасында хоккейден жарақат алып, жазылып жатқанда, ол Тереза Лизие туралы оқып, мағынаны іздеуге көбірек бейімделді. Әкесі ұлының дін қызметкері болуына қарсы болғанымен, Оуэль әлі жасөспірім кезінде өзінің нақты шешім қабылдағанын хабарлады.

Мансап

Ол 1964-1969 жылдары Монреальдің Басты семинариясында оқыды, теология бойынша лицензиат дәрежесін алды. 1968 жылдың 25 мамырында дін қызметкері ретінде қабылданды. Бушер 2019 жылы жыныстық зәбірлеу айыптаулары бойынша өзінің кінәлі екенін мойындады. 1994 жылы Эдмонтон қаласындағы Сент-Жозеф семинариясының ректоры болды. 1996 жылдан 2002 жылға дейін Иоанн Павел II Неке және отбасы институтында догматикалық теология кафедрасын басқарды, ол кезде бұл институт Латерандық Пап университетінің құрамында болды. Оның бір бөлігі сол жылы "Ганс Урс фон Балтасардың теологиялық антропологиясы" деген атпен жарияланды. Папа Иоанн Павел II 2001 жылдың 19 наурызында оны Киелі Петр базиликасында епископқа бекітті. 2001 жылдың 12 маусымында ол Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегацияның кеңесшісі болып тағайындалды.

Квебек архиепискобы

2002 жылы 15 қарашада Папа Иоанн Павел II оны Квебек архиепискобы етіп тағайындады. Ол 2003 жылы 26 қаңтарда қызметке орналасты. Осы лауазымда ол католик шіркеуінің сол кездегі барлық қоғамдық саясат мәселелері бойынша өкілі болды. 2005 жылдың 12 шілдесінде Уэльет Канада Сенатының алдында Канада Католик Епископтар Конференциясы атынан куәлік берді. Ол сенаторларды бір жынысты некелерді заңдастыруға қарсы дауыс беруге шақырды, оны "нағыз емес неке, қиял" деп атады. 2007 жылы 21 қарашада Квебектегі француз тіліндегі газеттерде жарияланған хатында Уэльет Квебектегі Рим-католик шіркеуінің бұрынғы "қателіктері" деп сипаттаған істері үшін кешірім сұрады. Ол жазған қателіктердің ішінде 1960 жылға дейінгі "семитизмге қарсы көзқарас, расизм, халықтарға немқұрайдылық, әйелдерге және гомосексуалдарға қарсы кемсітушілік" болды. 2008 жылдың қазанында Уэльет Квебек мектептерінде жаңадан енгізілген, діни және этикалық мәдениет курсын қатаң сынады, бұл курс діни ағымдарды мемлекеттік білім беруден жою мақсатында құрылған. efn|2008 жылға дейін студенттер үш курстан біреуін таңдайтын: католик діни және моральдық білім, протестант діни және моральдық білім немесе діни емес моральдық білім. 2010 жылы абортқа қарсы митингте Уэльет зорлау салдарынан болған жүктілік жағдайында аборт жасалмауы керек екенін айтып, "Бірақ бұрыннан зардап шеккен адам бар. Тағы біреуін құрбан ету керек пе?" деді. 2010 жылдың мамырында Уэльет аборттың тіпті зорлау жағдайында да ақтауға келмейтіні туралы пікірінде тұрып, федералды үкіметті жүкті әйелдерге балаларын сақтауға көмектесуге шақырды. Ол: "Үкіметтер аборт жасайтын клиникаларды қаржыландырып отыр. Мен де өмірді қорғайтын ұйымдарға тең мүмкіндік бергім келеді. Егер біз әйелдерге көмектесу үшін осындай жағдайларды қаржыландыруда әділеттілік танытсақ, Канадада үлкен прогреске жетеміз" деді. Премьер-министр Стивен Харпердің дамушы елдерде абортты қаржыландыруға қарсы тұрғанына бұрын жол ашқан ол: "Егер олар шетелде абортты қаржыландырмаса және ел ішінде әйелдерге балаларын сақтауға көбірек көмек көрсетпесе, менің ойымша, олар дұрыс емес" деп қосты.

On 15 November 2002, Pope John Paul II appointed him Archbishop of Quebec. He was installed there on 26 January 2003. In that post he became a spokesman for the Catholic Church on all the public policy questions of the day. On 12 July 2005, Ouellet testified on behalf of the Canadian Conference of Catholic Bishops before the Senate of Canada. He urged senators to vote against legalising same sex marriage, referring to it as a "pseudo marriage, a fiction". On 21 November 2007, in a letter published in Quebec French language newspapers, Ouellet apologized for what he described as past "errors" of the Roman Catholic Church in Quebec. Among the errors he wrote about were attitudes, prior to 1960, which promoted "anti Semitism, racism, indifference to First Nations and discrimination against women and homosexuals." In October 2008, Ouellet was sharply critical of a required course newly instituted in Quebec's schools Ethics and religious culture, established as part of a program to eliminate sectarianism from public education. efn|Before 2008, students selected from three courses, Catholic religious and moral education, Protestant religious and moral education, or non religious moral education. At a rally against abortion in 2010, Ouellet said that abortions should not be performed in cases of pregnancy from rape, saying "But there is already a victim. Must there be another one?" In May 2010 Ouellet stood by his comments that abortion is unjustifiable, even in the case of rape, and urged the federal government to help pregnant women keep their child. He said that "Governments are funding clinics for abortion. I would like equity for organizations that are defending also life. If we have equity in funding those instances to help women I think we would make lots of progress in Canada". Having earlier applauded prime minister Stephen Harper's government for its stance against funding abortions in the developing world, he added: "If they do not want to fund abortion abroad and they do not bring at home more help to women to keep their child, I think they are incoherent".

Кардинал

2003 жылғы 21 қазанда, Оуэльдің Квебекке тағайындалғаннан кейін кардиналдарды құруға арналған алғашқы консисторияда Папа Иоанн Павел оны кардинал етіп тағайындады, оған Санта-Мария-ин-Траспонтина шіркеуінің кардинал-священник қызметін тапсырды. Ол 2005 жылғы Папалық конклавта сайлаушы кардинал болды. Бұл жиынды алдын ала болжап, Джон Л. Аллен National Catholic Reporter газетінде жазған мақаласында Оуэлетті папалыққа үміткер жиырма адамның қатарына қосты. Ол Оуэльдің дәстүрлі діни рәсімдерге деген құштарлығын және Екінші Ватикандық собордан кейінгі өзгерістерге деген белгілі бір наразылығын атап өтті, бірақ "Оуэльмен жұмыс істеген адамдар оны достық, қарапайым және икемді деп сипаттайды, және ол өзінің интеллектуалдық жүйесіне тым берілген адам емес, сондықтан ол басқаларды тыңдай алады" деді. Бір мәлімет бойынша, Оуэль Кардинал Жозеф Ратцингерді қолдаған, ол кейін Папа Бенедикт XVI болды. 2003 жылғы 24 қарашада Папа Иоанн Павел оны Құдайға табыну және діни сакраменттер жөніндегі Конгрегация мүшесі және Латын Америкасы жөніндегі Папалық комиссияның кеңесшісі етіп тағайындады. Папа Бенедикт XVI оны 2005 жылғы Эвхаристия жөніндегі Епископтар Синодына Папа тағайындағандардың қатарына қосты, 2007 жылғы 3 ақпанда Киелі Тақтың ұйымдастыру және экономикалық мәселелерді зерттеу жөніндегі Кардиналдар кеңесінің сегіз мүшесінің бірі, 2007 жылғы 24 мамырда Католиктік білім беру жөніндегі Конгрегация мүшесі, 2008 жылғы 8 ақпанда Мәдениет жөніндегі Папалық кеңестің мүшесі және 2009 жылғы 8 қазанда Латын Америкасы жөніндегі Папалық комиссияның мүшесі болды. Оуэль 2008 жылғы қазан айында "Құдай Сөзі Шіркеудің өмірі мен миссиясында" тақырыбын қарастыру үшін өткен Епископтар Синодының бас хатшысы (жазбашысы) болып тағайындалды. Ол ашылу күні сөйлеген сөзінде, тілдік және археологиялық зерттеулерде қарастырылатын "сыртқы ерекшеліктерге" емес, сенімге негізделген Киелі кітапты түсіндіруді жақтады. Сондай-ақ ол Киелі жазбаларды Шіркеу іліміне сәйкес оқуды талап етті; ол "көбінесе университет теологиясы мен Шіркеунің оқыту билігі арасындағы дені сау емес керісіншелікке" өкініш білдірді. 2011 жылғы маусым айында Оуэль өзінің ықтимал конклавтағы мүмкіндіктері туралы болжамдарға тоқталып, оның үшін Папа болу "қорқынышты жағдай болар еді" деді. Оуэль Папа Бенедикттің жұмыс жүктемесін жақыннан көргендіктен, Папалық перспективасын "ешқандай қызғаныш тудырмайды" деді. Ол былай қосты: "Бұл - өте ауыр жауапкершілік. Бұл - үгіт-насихат жасамайтын нәрсе". Оуэль 2013 жылғы конклавқа сайлаушы ретінде қатысты, онда Бенедикт XVI-ның ізбасары Папа Франциск сайланды. Оуэль алғашқы екі дауыс беру кезеңінде ең көп дауыс жинағандардың бірі болды. Сайлаушылар осы конклавқа жиналған кезде, ол Кардинал Кит О'Брайеннің көптеген сексуалдық зәбір көрсету айыптауларына байланысты қатысудан бас тартуына көмектесті.

On 21 October 2003, at the first consistory for creating cardinals following Ouellet's appointment to Quebec, Pope John Paul made him a cardinal, assigning him as a cardinal priest to Santa Maria in Traspontina. He was a cardinal elector in the 2005 papal conclave. Anticipating that gathering, John L. Allen writing in the National Catholic Reporter placed Ouellet among twenty candidates for the papacy. He noted Ouellet's attachment to traditional liturgical practices and a certain disaffection with developments since the Second Vatican Council, but said that "people who have worked with Ouellet describe him as friendly, humble and flexible, and a man not so captive to his own intellectual system as to make him incapable of listening to others." One account of the balloting said that Ouellet had supported Cardinal Joseph Ratzinger, who became Pope Benedict XVI. On 24 November 2003, Pope John Paul named him a member of the Congregation for Divine Worship and the Discipline of the Sacraments and a consultor for the Pontifical Commission for Latin America. Pope Benedict XVI included him among the papal appointees to the 2005 Synod of Bishops on the Eucharist, one of eight members of the Council of Cardinals for the Study of Organizational and Economic Affairs of the Holy See on 3 February 2007, a member of the Congregation for Catholic Education on 24 May 2007, a member of the Pontifical Council for Culture on 8 February 2008, and a member of the Pontifical Commission for Latin America on 8 October 2009. Ouellet was appointed relator general (recording secretary) of the Synod of Bishops that met in October 2008 to consider "The Word of God in the Life and Mission of the Church". In his opening day address he advocated for Biblical exegesis motivated by faith, not driven by the "superficial characteristics" explored in linguistic and archeological scholarship. He also called for reading scripture in the light of Church teaching; he lamented the "often unhealthy tension between university theology and the ecclesiastical magisterium." In June 2011 Ouellet addressed speculation about his odds in a potential conclave, saying that, for him, being pope "would be a nightmare". Ouellet said that seeing Pope Benedict's workload at close range makes the prospect of the papacy "not very enviable". He added: "It is a crushing responsibility. It's the kind of thing you don't campaign for." Ouellet participated as an elector again in the 2013 conclave, which elected Benedict XVI's successor, Pope Francis. Ouellet was among those receiving the most votes in the first two ballots. As the electors gathered for this conclave, he helped arrange for Cardinal Keith O'Brien to withdraw from participation amid multiple accusations of sexual misconduct.

Рим Куриясы

2010 жылғы 30 маусымда Папа Бенедикт оны Епископтар қауымының префекті және Латын Америкасы жөніндегі Папалық комиссияның президенті етіп тағайындады. efn|Уэльет 2003 жылдан бері Комиссияның кеңесшісі ретінде қызмет етіп келеді. Бірнеше ай бойы епископтарды іріктеу және тағайындау жұмысын басқарғаннан кейін, ол өзінің міндетін былай түсіндірді: «Бүгінде, әсіресе біздің секулярландырылған қоғамдарымызда, бізге епархияны басқарумен ғана айналыспай, алдымен Евангелияны жариялайтын, Евангелияны уағыздауға қабілетті, теологиялық тұрғыдан Папаға және оның уағыздарына адал, қажет болған жағдайда, сенімін ашық түрде түсіндіріп, қорғай алатын епископтар қажет». Сондай-ақ, егер дін қызметкері немесе епископ маңызды епархияға тағайындалуға ұмтылса және оған қадам жасайтын болса, «оның қазіргі орнында қалуы дұрыс» деп ескертті. 2011 жылғы ақпан айында «Киелі кітаптар шіркеуде» тақырыбында өткен конференцияда Уэльет Киелі кітапты түсіндіру жөніндегі ойларын қайталады. Ол христиандық пен Киелі кітапты өз мәдениетінің бастауы ретінде танымайтын, көптеген дәстүрлердің бірі ретінде қарастыратын еуропалық мәдениеттің аясында сөйледі. Ол: «Жаңа мемлекеттік идеология өз заңын таңдайды және Еуропаның христиандық тамырларын екінші орынға ысыруға тырысады. Секуляризм атынан Киелі кітапты салыстырмалы түрде қарастыру, оны діни плюрализмде еріту және мәдени нормативтік сілтеме ретінде жою қажет сияқты». 2010 жылғы 16 қазанда ол Сенім туралы доктрина жөніндегі комиссияның мүшесі болды. 2011 жылғы 5 қаңтарда ол жаңадан құрылған Жаңа Евангелияны насихаттау жөніндегі Папалық кеңестің алғашқы мүшелерінің бірі болып тағайындалды. 2011 жылғы 29 қаңтарда Папа Бенедикт XVI Уэльетті Мемлекеттік хатшылықтың (екінші бөлімі) мүшесі етіп тағайындады. 2011 жылғы 6 сәуірде Уэльет Заңдық мәтіндер жөніндегі Папалық кеңестің мүшесі, ал 2012 жылғы 7 наурызда Шығыс шіркеулері жөніндегі комиссияның мүшесі болып тағайындалды. Папа Франциск 2014 жылғы 29 наурызда оны Қасиетті өмір институттары жөніндегі комиссияның және 2014 жылғы 9 маусымда Дін қызметкерлері жөніндегі комиссияның мүшесі деп атады. Папа Франциск оны 2018 жылғы 28 маусымнан бастап кардинал-епископ дәрежесіне көтерді. 2018 жылғы қыркүйекте діни қызметкерлердің жыныстық зорлық-зомбылық дағдарысын талқылағанда Уэльет «дін қызметкерлерін даярлауға, оқытуға, үміткерлерді бағалауға және олардың эмоционалдық тепе-теңдігіне әйелдердің қатысуын арттыру қажет» деді. Қазан айында ол Епископтардың жастар жөніндегі синодында «'мачисттік' мәдениет пен клерикализмге қарсы күресті жеделдету, әйелдерге құрмет көрсету және олардың харизмаларын тану, сондай-ақ оларды қоғам мен шіркеу өміріне тең дәрежеде интеграциялау мүмкін және қажет» деді. 2019 жылғы қазан айында Амазонка жөніндегі епископтар синоды алдында, онда кейбір епископтар үйленген еркектерді дін қызметкерлігіне бекітуді қолдайды деп күтілген, Уэльет өзінің күмәнін білдіретін «Күйеу жігіттің достары: діни celibacy жаңару үшін» атты кітап жариялады. Ол аймақтағы ауылдық қауымдастықтар тіпті катехистерді оқыту үшін де қиындықтарға тап болып жатқанын атап өтті. Синод барысында ол «Celibacy-дің теңдесі жоқ Евангелияны тарату күші бар» деді. Ол діншілер мен дін қызметкерлерін қамтитын «кәсіби мәдениетті» қалыптастыруға шақырды. Сол жылдың желтоқсан айында Уэльет епископ болып қызмет етуден бас тартқан дін қызметкерлерінің саны соңғы он жылда оннан бірден оннан үшке дейін өскенін мәлімдеді. Папа Франциск 2023 жылғы 30 қаңтарда оның куриалдық лауазымдарынан кеткенін қабылдады, бірақ оның орнын басатын адам лауазымға кіргенге дейін, 2023 жылғы 12 сәуірге дейін Епископтар Дикастериясының префекті атағын сақтап қалды.

On 30 June 2010, Pope Benedict named him prefect of the Congregation for Bishops and president of the Pontifical Commission for Latin America. efn|Ouellet had been associated with the Commission for Latin America since being named a consultor in 2003

After a few months managing the selection and appointment of bishops, he described his mission: "Today, especially in the context of our secularized societies, we need bishops who are the first evangelizers, and not mere administrators of dioceses, who are capable of proclaiming the Gospel, who are not only theologically faithful to the magisterium and the pope but are also capable of expounding and, if need be, of defending the faith publicly." He also cautioned that if a priest or a bishop aspires and maneuvers to be promoted to a prominent diocese, "it is better for him to stay where he is." Addressing a conference on "Sacred Scripture in the Church" in February 2011, Ouellet reiterated his ideas on Biblical interpretation, adding the context of an increasingly secular European culture that no longer recognizes Christianity and the Bible as the source of its culture, but one tradition among many. He said: "A new raison d'etat imposes its law and tries to relegate the Christian roots of Europe to a secondary plane. It would seem that, in the name of secularism, the Bible must be relativised, to be dissolved in a religious pluralism and disappear as a normative cultural reference." He was made a member of the Congregation for the Doctrine of the Faith on 16 October 2010. On 5 January 2011 he was appointed among the first members of the newly created Pontifical Council for the Promotion of the New Evangelisation. On 29 January 2011, Ouellet was appointed by Pope Benedict XVI as a member of Secretariat of State (second section). On 6 April 2011, Ouellet was named a member of the Pontifical Council for Legislative Texts and on 7 March 2012 a member of the Congregation for the Oriental Churches. Pope Francis named him a member of the Congregation for Institutes of Consecrated Life on 29 March 2014 and of the Congregation for the Clergy on 9 June 2014. Pope Francis raised him to the rank of Cardinal Bishop effective 28 June 2018. In September 2018, discussing the priestly sexual abuse crisis, Ouellet said "we will need more participation of women in the formation of priests, in teaching, in the discernment of candidates and their emotional balance". In October he told the Synod of Bishops on Young People that it was "possible and necessary to accelerate the processes of struggle against the 'machista' culture and clericalism, to develop respect for women and the recognition of their charisms as well as their equal integration in the life of society and the church". Shortly before the October 2019 Synod of Bishops on the Amazon, which was expected to hear some bishops advocate for the ordination of married men to the priesthood, Ouellet published a book expressing his skepticism, Friends of the Bridegroom: For a Renewed Vision of Priestly Celibacy. He noted that rural communities of the region struggled to provide training even for catechists. During the synod he said that "Celibacy has an incomparable evangelizing power". He called for a "vocational culture" that would engage both laity and religious. In December of that year, Ouellet said that the proportion of priests who declined to serve as bishops had risen from one in ten to three in ten in the last decade. Pope Francis accepted his resignation from his curial positions on 30 January 2023, though he continued to be accorded the title of prefect of the Dicastery for Bishops pending his successor's assumption of that office on 12 April 2023.

Жеке өмір

Оуэль ағылшын, француз, испан, португал, итальян, латын және неміс тілдерінде еркін сөйлейді.

Плагиат

Кардинал Уэлеттің атынан жарияланған кейбір мәтіндерде әртүрлі көздерден плагиат белгілері табылды, бұл мүмкін оның көмекші жазушысы, отец Томас Росиканың жасаған болуы мүмкін.

Жыныстық зорлық-зомбылық

2022 жылдың 8 тамызында Квебек архиепископиясына қарсы арыз ретінде сотқа берілген істе Уэлет 2008 жылы коктейль қабылдау кезінде аты-жөні аталмаған әйелге (F деп белгіленген) шабуыл жасады деген айып тағылды. Бұл әйел дін қызметкері Уэлеттің оны сүйгенін, иығына массаж жасап, қолын арқасынан сырғатып, жамбасына тигенін мәлімдеді. Қылмыстық қудалау жүргізілген жоқ. Арызда "F" 2021 жылдың қаңтарында Папа Францискке Оуэлет туралы хат жазғаны айтылады. 2023 жылдың қаңтарында "F" деп таныстырылған әйел өзін Памела Гроло деп атады. Ватикан 2021 жылдың ақпанында Уэлетке қатысты айыптау бойынша ішкі алдын ала тергеуді бастады, оны иезуит діни қызметкері және теолог Жак Серве басқарды. 2022 жылдың желтоқсанында Уэлет Квебек соттарына ар-намысын қорғауға қатысты шағымданып, оған жыныстық шабуыл жасады деген жалған айып тағылғанын мәлімдеді.