Кіріспе
Фрэнк Герберт пен Билл Рэнсомның 1988 жылғы романы "Көтерілу факторы" (1988) – америкалық автор Фрэнк Герберт пен ақын Билл Рэнсомның "Мақсат: Бос кеңістік" әлеміндегі төртінші және соңғы ғылыми-фантастикалық романы. Оқиға "Лазарь әсерінен" кейін шамамен жиырма бес жыл өткен соң басталады. Бұл роман шамамен 480 жыл бұрын Пандора планетасында "Бос кеме" Earthling қалдырған адамдардың ұрпақтарының тарихын аяқтайды.
The Ascension Factor (1988) is the fourth and final science fiction novel set in the Destination: Void universe by the American author Frank Herbert and poet Bill Ransom. It takes place about twenty five years after The Lazarus Effect. It completes the story of the humans descended from those left by the Voidship Earthling on the planet Pandora approximately 480 years earlier.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Жиырма бес жыл өткен соң, қысқы ұйқыға арналған резервуарлар орбитадан алынып, Пандораның экожүйесіне көптеген Жер организмдерін жіберді, алтыншы Раджа Флатери клоны, Voidship Earthling (Мақсат: Void) ұшырылғанда қысқы ұйқыға кеткен. Пандоралықтардың оның пастор-психиатр ретіндегі біліміне деген құрметін пайдаланып, ол өзін "Директор" деп атаған тоталитарлық диктатор ретінде бекінді. Ол оппозицияны зорлықпен басу және азық-түлік өндірісі мен таратуды мемлекеттік бақылау арқылы тәртіпті сақтайды, көбінесе халықтық көтерілістерді басу үшін рационды қысқартады. Ол сондай-ақ жалған жаңалықтарды қоса, бұқаралық ақпарат құралдарын бақылайды, бүлікшілердің әрекетін бейбіт тұрғындарды жаппай өлтіруге және азық-түлікті жоюға айыптайды, бірақ бұл кісі өлтірулерді оның қауіпсіздік күштері жасайды, ал азық-түлік жер астындағы мемлекеттік қоймаларда қауіпсіз сақталады, сондықтан жойылмайды. Кітаптың соңында кейіпкерлер ұйымдасқан қарсылық жоқ екенін, тек Флатеридің бақылауын бұзуға бағытталған, жеке-жеке мойынсұнбаушылық әрекеттерін жасайтын адамдар бар деп болжайды. Ағымдағы Басқару, теңіз кельпі арқылы жүзе алатын жолдар жасау үшін электрлік стимуляцияны қолданады, сондай-ақ Пандораның екі жұлдызының құрлықтағы елді мекендерді жоятын толқындарын болдырмау үшін әлемдік мұхит ағыстарын тікелей бақылайды, бұл орбиталық ғарыш станциясында орналасқан. Оны Карлик Макинтош басқарады, гип-танктардан ашылғаннан кейін ұзақ уақыт бойы аман қалған және Флатеримен бірге тірі қалған сирек адамдардың бірі. Макинтош Флатериден қашу үшін осы лауазымды таңдады. Флатери Пандорадан қашу үшін ғарыш кемесін құру мақсатында зерттеу және өндіріс бағдарламасын бастады. Осы мақсатта ол Элисса Маршты өлтіруге бұйрық берді, ол кельп зерттеушісі және гип-танк ашылғаннан кейін аман қалған үш адамның бірі, сондай-ақ Флатеридің бұрынғы сүйіктісі, одан бас тартқан. Флатери Марштың денесін жеке өзі алып тастап, миын органикалық саналық ядро (ОСЯ) ретінде пайдалануға берді. Бастапқы бос кеме бағдарламасы ОСЯ-ны пайдаланған, бірақ дизайнерлер оның ақылдан асып кететінін білген, сондықтан экипаж аман қалу үшін жасанды интеллектті дамытуға мәжбүр болды (бұл бұрынғы кітаптарда Кеме құруға әкелді), Флатери тағы бір жасанды интеллект тәуекелін қаламайды және ОСЯ-ға сенсорлық ақпарат пен сөйлеу қабілетін берсе, ол ақылдан аспайды деп санайды. Флатери мен баладан бейхабар, Марш одан жүкті болып, Юрий Бродқа бала туды. Брод қауіпсіздік күштерінің капитаны. Өзінің үгіт-насихатының бір бөлігі ретінде Флатери ОСЯ орбитаға жіберілгенде оны сүйемелдеу үшін Беатрис Татушқа, "холовид" жаңалықтарының тілшісіне бұйрық береді. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Флатери Беатристің командасын өлтіреді, олардың орнына Брод басқаратын қауіпсіздік тобы құрылады. Бен Озеттке Криста Галли туралы мақалалар жазуға рұқсат берілді. Криста 20 жастағы әйел ретінде кельптен мистикалық түрде пайда болды. Флатери кельптен қорқады, оның алдыңғыларының бірі Пандорадан жойды, сондықтан Кристаға кельп белгісіз жолдармен әсер етті. Ол оны қатты есінен танытып, оған бірнеше "дәрі" салады, бұл шын мәнінде химиялық зат, егер инъекциялар тоқтаса, оны тиген кез келген адамды өлтіретін өлімге әкелетін нейротоксинге айналады. Бұл кельпке қарсы үгіт-насихат, оның қауіпті екенін айтады, сондай-ақ егер ол қашып кетсе немесе ұрланса, оны өзіне қайтару үшін жасалған механизм. Бен Кристаны босату үшін өзінің рұқсатын пайдаланады. Криста қашып бара жатқан кемесінің есігі ашылып, оның иісі алып көк кельп тобына жетеді. Басқа кельптерден айырмашылығы, олар саналы болып, түрлі-түсті жарық дисплейін жасап, содан кейін оны ақылды болудан сақтау үшін Флатеридің тұрақты бұйрығы бойынша адамдар бомбалайды, бұл жабайы кельп өзінің оянуын көрсетуден бас тартты, керісінше, бақыланатын кельптің шетінде үлкен мөлшерге дейін өсті. Бұл кельп өзінің санасын миы зақымдалған адамға теңеген, оның өзі сияқты үлкен қабілеті болуы керек екенін біледі, бірақ санасының ойық жерлері бар. Таныс иіскеуді байқай отырып, теңіздер теңізге өте тығыз толы болғандықтан, теңіздің суаруын өзіне мәжбүрлеуге бейімделеді. Жолда Беннің голограф-техниктері суға түсіп, оны кельп өлтірген деп болжайды. Жалған дәрісінен айырылған Бен Кристаның денесінен ағып жатқан умен байланысқа түсіп, қаза табады. Кристаның жалаңаш терісімен байланысу Бенге ортақ сананың өзгерген күйін береді, онда ол кельпке, Кристаға және кельп байланысқа түскен барлық тіршілікке белгілі ақпаратқа қол жеткізеді. Орбитердегі Макинтош кельптің айқын әрекеттерін байқап, жабайы кельптің Ағымды Басқаруды құлатуға жеткілікті үлкен екенін айтады. Ол, Беатрис және Орбитер экипажы Флатеридің қауіпсіздік күштерімен күреседі, тіпті қауіпсіздік күштері Марш ОСЯ-ны жоюға қауіптенгенге дейін. Флатеридің басты кісі өлтірушісі, Спайдер Неви және оның қауіпсіздік басшысы, Зентц, Бен мен Кристаны Флатеридің бақылауынан тыс аймақта қоныс тапқанда іздей алады. Бұл аймақ бейбітшіл діннің мүшелері, Заватан, соның ішінде бұрынғы кітаптан келген балықшы Квиц Твист, үлкен азық-түлік өндіріс желісін және көптеген қашқынды ұйымдастырған. Олардың азық-түлігі жасырын түрде немесе жер астында өндіріледі, аралдықтар өз тірі аралдық кемелерін тамақтандыру үшін қолданған дәл сол биотехнологияны пайдаланады. Олар Флатеридің әуедегі барлауын жаңылыстыру үшін әдейі аз және нашар есімдерді көрсетеді. Өлтіруге айналып келе жатқан Криста мен Бенді Флатеридің агенттерінен адам технологиясы деңгейін асыратын бір түрінің голограммасы жасырады. Криста мен Бен техник Риконың тірі екенін және кельп одан голография туралы өте қысқа уақыт ішінде білгенін және оны кеңейткенін біледі. Кельп тіпті лазерлерге төтеп беретін және тактильді элемент қоса алатын физикалық компонентті қоса алады. Орбитердің компьютерлік жүйелерінде кельп талшықтарының болуы кельпке бұл әсерді Орбитерге таратуға мүмкіндік береді, соның салдарынан Пандорадағы және Орбитердегі адамдар бір-бірін ұстай алады. Флатериге қарсы кек қайтаруға бағытталған кең ауқымды көтерілістерге қарамастан, кельп Флатериді өлтірмеу керектігін жариялайды. Оның орнына ол кельпке оралып, өзінің өзімшілдігінің тұтқыны ретінде тірі қалдырылады. Осы ортақ сана арқылы бұл әлемдегі барлық адамдар көреді. Ортақ Авата санасы арқылы Твигс Бен мен Кристаның Пандорадағы өмірді жақсартуға тағдырланғанын біледі. Брод өзінің туғандығын білгеннен кейін, Войдшип Ницшедегі ОСЯ ретінде анасына күтім жасау арқылы өзін құтқаруға мүмкіндік алады, ол оған дұрыс адамдық мінез-құлық туралы нұсқаулықты айтады. Макинтош пен Беатрис өзімен бірге басқа адамдар мен симбиоздық ортақ саналық Аватаны Пандораның күндері санаулы қалған жаңа планетаға апаруы керек.