Қосымша көңіл күйлер: Маниа және депрессия симптомдарының араласуы
Mixed affective state
Кейбір көңіл-күй бұзылыстары (депрессия, мания) симптомдарының қатар немесе жиі ауысуы. DSM-5 бойынша, "аралас белгілері" бар эпизодтар қазіргі диагностикада мойындалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аралас аффективті күй, бұрын аралас маниакалық немесе аралас эпизод деп аталатын, депрессия мен (гипо)манияға тән ерекше белгілер мен симптомдар, соның ішінде қайғы, үмітсіздік, өзіне сенімсіздік, ашу, шектен тыс импульсивтілік және өзіне-өліміне келу ойлары, сезімдердің артық жүктелуі, ойлардың шашырауы, күйбеңдеудің күшеюі, ұйқыға "қажеттіліктің" азаюы және депрессиялық және маниакалық күйлердің басқа да симптомдары бір уақытта немесе өте қысқа мерзімде кезекпен пайда болады. Бұрын, маниакалық және депрессиялық эпизодтардың диагностикалық критерийлері тұрақты түрде, кем дегенде бір апта бойы сақталуы керек еді (немесе психиатриялық стационарға жатқызу қажет болған жағдайда, кез келген мерзімде), бұл аралас аффективті күйлерді ресми түрде тек I типті биполярлық бұзылысы бар пациенттердің аз бөлігінде ғана мойындауға мүмкіндік берді. Алайда, қазіргі DSM 5 номенклатурасында "аралас эпизод" енді жеке ауру эпизоды ретінде қарастырылмайды; керісінше, "аралас белгілері бар" симптомдық спецификатор кез келген маңызды аффективті эпизодқа (маниакалық, гипоманиялық немесе депрессиялық) қолданылуы мүмкін, яғни олар енді I типті биполярлық бұзылыстан басқа, II типті биполярлық бұзылысы және, конвенция бойынша, маңызды депрессиялық бұзылысы бар пациенттерде де ресми түрде танылады. Пациенттегі депрессиялық аралас күй, тіпті мания немесе гипоманияның анық кезеңдері болмаған жағдайда да, біржақты депрессияны толығымен жоққа шығарады.
A mixed affective state, formerly known as a mixed manic or mixed episode, has been defined as a state wherein features and symptoms unique to both depression and (hypo)mania, including episodes of anguish, despair, self doubt, rage, excessive impulsivity and suicidal ideation, sensory overload, racing thoughts, heightened irritability, decreased "need" for sleep and other symptoms of depressive and manic states occur either simultaneously or in very short succession. Previously, the diagnostic criteria for both a manic and depressive episode had to be met in a consistent and sustained fashion, with symptoms enduring for at least a week (or any duration if psychiatric hospitalization was required), thereby restricting the official acknowledgement of mixed affective states to only a minority of patients with bipolar I disorder. In current DSM 5 nomenclature, however, a "mixed episode" no longer stands as an episode of illness unto itself; rather, the symptomology specifier "with mixed features" can be applied to any major affective episode (manic, hypomanic, or depressive), meaning that they are now officially recognized in patients with, in addition to bipolar I disorder, bipolar II disorder and, by convention, major depressive disorder. A depressive mixed state in a patient, however, even in the absence of discrete periods of mania or hypomania, effectively rules out unipolar depression.
Диагностикалық критерийлер
Психикалық бұзылулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының бесінші басылымында (DSM 5) расталғандай, "аралас белгілері бар" симптомологиялық спецификатор биполярлық I тәртібінің маниакалық эпизодтарына, биполярлық I тәртібінің немесе биполярлық II тәртібінің гипоманиялық эпизодтарына және биполярлық тәртібінің немесе ауыр депрессиялық тәртібінің депрессиялық эпизодтарына қолданылуы мүмкін, егер қарама-қарсы полюстің кем дегенде үш бір мезгілдегі белгілері болса. Осының нәтижесінде, биполярлық II тәртібі және ауыр депрессиясы бар пациенттерде "аралас белгілердің" болуы қазір мойындалды; алайда, бұрын айтылғандай, маниакалық немесе гипоманиялық эпизод пайда болғанға дейін биполярлық тәртібін диагностикалау әдетте күтіп отыруды білдірсе де, мұндай белгілердің депрессиялық науқаста тіпті дискретті мания немесе гипомания тарихы болмаса да, тәртіптің күшті көрсеткіші болып табылады. Дегенмен, DSM 5 аралас эпизодтардың тар анықтамасы DSM IV-ке қарағанда аралас критерийлерге сәйкес келетін пациенттердің азаюына әкелуі мүмкін. 2017 жылы Тохен DSM 5 аралас көңіл-күй критерийлеріне қазіргі феноменологиялық тәсілден мақсатқа бағытталған тәсілге көшуді ұсынды, бұл жекелендірілген медициналық көмекке қол жеткізуге мүмкіндік береді. Манияның немесе гипоманияның және депрессияның екі ерекшелігі сырттай ұқсас болуы мүмкін, атап айтқанда "мақсатқа бағытталған қызметтің артуы" (психомоторлық үдеу) психомоторлық алағайлыққа және "ойлардың қашуы" мен "шапшаң ойлар" депрессивті ойлауға қарсы. Пациенттің өзіндік сезіміне назар аудару өте маңызды. Депрессияда жиі кездесетін психомоторлық алағайлықта "нервтік энергия" әрқашан терең шаршау сезімімен жабылады және мақсатсыз қозғалыстар түрінде көрінеді (мысалы, тынышсыздық, қолды бұралау); психомоторлық үдеуде, қозғалыстың артуы энергияның көп болуынан туындайды және көбінесе бағытталған және мақсатты болады. Сол сияқты, депрессиялық ойлауда пациент қайталанатын ойларды ауыр, басты және жайлап жүретіндей сезінеді; ал психикалық үдеуде (манияда немесе гипоманияда байқалатындай) ойлар көптеген тақырыптарға тоқталып, жылдам прогрессиямен қозғалады, бірегей ойға емес. Гипомания мен манияның әдеттегі салдары болып табылатын эмоционалдық лабильділік де болуы мүмкін, бірақ депрессияда, егер шекаралық тұлғалық бұзылыс немесе эмоционалдық лабильділік болмаса, сирек кездеседі. Бұл эпизодтар эйфориялық немесе дисфориялық сипатта болуы мүмкін. Бұл жағдайлар өте күшті. Депрессиялық эпизодта (егер эйфориялық болса) лабильділік орынсыз болуы мүмкін және ол төрт түрде көрінеді: ашу, алаңдаушылық, бақыт және қатты қуаныш. Маникалық эйфорияның күшті түрі қауіпті, денсаулыққа зиянды немесе тиімсіз болуы мүмкін екенін ескеру қажет. Эмоционалдық лабильділігі бар адамдар кенеттен ашушаңдыққа немесе қылықтыққа ұшырағандай көрінуі мүмкін; олар көптеген жағдайларда асыра реакция жасай алады; олар бірнеше сағат ішінде депрессиядан тез "айығып" немесе маниакалды болуы мүмкін. Көңіл-күйдің кенеттен өзгеру эпизодтары ашу, алаңдаушылық және бақыт немесе қуаныш сезімдерін тудыратын жағдайларда болуы керек. Сондай-ақ, орынсыз және импульсивті шешімдер қабылдау болуы мүмкін, бұл ауыр, өмірді өзгертетін немесе тіпті өлімге әкелетін салдарларға әкелуі мүмкін (мысалы, шектен тыс тамақтану, ұзақ пікірталас және суицид қаупінің артуы). Аралас көңіл-күй күйлерінде де ашушаңдық болуы мүмкін. Ашушаңдық барлық көңіл-күй бұзылыстарында кездеседі, бірақ депрессияда ол көбінесе жасырын болады. Аралас эпизодтарда ашушаңдық күшті және оңай байқалады. Мұндай тәжірибелер депрессия негізінде ескерілсе де, депрессиялық эпизодтың басқа маниакалды немесе гипоманиялық симптомдармен күрделенуі мүмкін, сондықтан пациенттің жеке және отбасылық тарихына (мысалы, отбасылық биполярлық тәртібінің тарихы, ерте басталу жасы) назар аудару қажет, пациенттің биполярлық тәртібі бар-жоғын анықтау үшін.
As affirmed by the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition (DSM 5), the symptomology specifier "with mixed features" can be applied to manic episodes of bipolar I disorder, hypomanic episodes of either bipolar I disorder or bipolar II disorder and depressive episodes of either bipolar disorder or major depressive disorder, with at least three concurrent features of the opposite polarity being present. As a result, the presence of "mixed features" are now recognized in patients with bipolar II disorder and major depression; as earlier noted, however, although it is customary to withhold a diagnosis of a bipolar disorder until a manic or hypomanic episode appears, the presence of such features in a depressed patient even with no history of discrete mania or hypomania is strongly suggestive of the disorder. Nevertheless, the DSM 5's narrower definition of mixed episodes may result in fewer patients meeting mixed criteria compared to DSM IV. A call was made by Tohen in 2017 for introducing changes from a currently phenomenological to a target oriented approach to DSM 5 mixed mood criteria in order to achieve more personalized medical attention. Two features of both mania or hypomania and depression may superficially overlap and even resemble each other, namely "an increase in goal directed activity" (psychomotor acceleration) vs. psychomotor agitation and "flight of ideas" and "racing thoughts" vs. depressive rumination. Attending to the patient's experiences is very important. In the psychomotor agitation commonly seen in depression, the "nervous energy" is always overshadowed by a strong sense of exhaustion and manifests as purposeless movements (e. g., pacing, hand wringing); in psychomotor acceleration, however, the excess in movement stems from an abundance of energy and is often channelled and purposeful. Likewise, in depressive rumination, the patient experiences the repetitive thoughts as heavy, leaden, and plodding; in psychic acceleration, however, (as seen in mania or hypomania) the thoughts move in a rapid progression with many themes being touched upon, rather than a singular one. There may also be emotional lability, a usual consequence of hypomania and mania but usually not depression unless caused by borderline personality disorder or just emotional lability itself with or without any disorder. It can either be euphoric or dysphoric in nature. These episodes are extreme. Lability may be uncalled for in a depressive episode (if euphoric in nature) and it can present itself in four ways: anger, anxiety, happiness, and extreme excitement. It is to be noted that a more extreme severity of manic euphoria may be dangerous, unhealthy, or unhelpful. People with emotional lability may seem to have suddenly developed anger issues or an anxiety disorder; they may seem to overreact in many or most situations; they may go from depressed to rapidly being "cured" or manic in just a few hours. Episodes of sudden mood change must be in a situation that promotes the feelings of anger, anxiety, and happiness or excitement. There also may be inappropriate and impulsive decision making, which can have severe, life changing, or even deadly consequences (like binge eating, excessive arguments, and an increased chance for suicide). Irritability can also be present among mixed affective states. While irritability is present in all affective disorders, in depression it is often more subtle. In mixed episodes, the irritability is intense and easily noticed. Even when such experiences are accounted for on the basis of depression, the possibility does still exist, however, that the depressive episode may be complicated by other manic or hypomanic symptoms, in which case it is often prudent to attend to the patient's personal and family history (e. g., family history of bipolar disorder, early age of onset) to determine whether or not the patient has bipolar disorder.
Емдеу
Аралас күйлерді емдеу көбінесе көңіл-күйді тұрақтандыратын дәрілерді қолдануға негізделеді, оларға вальпроин қышқылы сияқты құрысуға қарсы препараттар; кветиапин, оланзапин, арипипразол және зипразидон сияқты атипикалық антипсихотиктер; немесе галоперидол сияқты бірінші буын антипсихотиктер жатады. Әр түрлі сынақтар мен зерттеулерден алынған қайшы тұжырымдарға байланысты литийдің аралас күйлерді емдеудегі тиімділігі күмәнді. Көңіл-күйді тұрақтандыратын дәрілер аралас күйге тән маниялық белгілерді азайтуға көмектеседі, бірақ олар бір уақытта болатын депрессиялық белгілерді жақсартуда аса тиімді деп есептелмейді.
Treatment of mixed states is typically based upon administration of mood stabilizing medication, which may include anticonvulsants such as valproic acid; atypical antipsychotics such as quetiapine, olanzapine, aripiprazole, and ziprasidone; or first generation antipsychotics such as haloperidol. There is question of lithium's efficacy for treatment of mixed states due to conflicting conclusions drawn from various trials and research. Mood stabilizers work to reduce the manic symptoms associated with the mixed state, but they are not considered particularly effective for improving concurrent depressive symptoms.