Кіріспе
Протестант ирланд лорды (1614 жылы қайтыс болды)
Томас Батлер, Ормондтың 10-шы графы және Оссоридің 3-ші графы ПК (Ирландия) (; шамамен 1531 – 1614), Елизавета I сарайындағы Лондонның ықпалды сарай адамы болды. Ол 1559 жылдан өліміне дейін Ирландияның лорд-қазынашысы қызметін атқарды. Ол "Қатаң құдаласу", "Дезмонд көтерілісі" және "Тайрон көтерілісі" кезінде тәж үшін күресті. 1565 жылы Аффэн шайқасында өзінің қарсыласы, Дезмондтың 14-ші графы Джеральд Фицджеральдпен шайқасты.
Туған жері
Томас 1531 жылдың ақпан айы шамасында Ирландияның оңтүстігінде дүниеге келді. Ол Джеймс Батлер мен оның әйелі Джоан Фицджеральдтың үлкен ұлы болды. Ол туған кезде әкесі тақ мұрагері болған, бірақ 1539 жылы Ормондтың 9-шы графы атанды. Әкесінің әулеті – Англо-Норман тегінен шыққан Батлер әулеті. Бұл әулет 1177 жылы король Генрих II Ирландияның бас басқызы қызметіне тағайындаған Теобальд Вальтерден бастау алады. Томастың анасы Джеймс Фицджеральдтың, Десмондтың 10-шы графының қызы болды. Оның әулеті, Джеральдиндер, Камбро-Норман және Англо-Норман тегінен шыққан. Бұрын оның ата-анасы шамамен 1520 жылы үйленген деп есептелген, бірақ қазір бұл мүмкін емес екені белгілі болды, себебі 1521-1522 жылдары әкесі қысқа мерзімге ағылшын туысы Анна Болейнмен никелесуге келісім берген. Джеймс пен Джоан шамамен 1528 жылға дейін үйленбеді, ал Томас – олардың алғашқы баласы, он бір жыл емес, үш жылдан кейін дүниеге келді. Ол әкесінің мақаласында аталған жеті бауырдың бірі болды. Қандай да бір әпкелері болғандығы белгісіз, және олар екі жылдай аралықпен туғандықтан, болмаған да мүмкін.
Ерте өмір
1539 жылы оның әкесі қайтыс болды және оның әкесі Ормонд графының 9-шы титулын иеленді. Ирландияда дүниеге келген Батлер 1544 жылдың мамырында, шамамен 13 жасында Лондондағы ағылшын сарайына тәрбиеленуге жіберілді, онда ол ағылшын тілінде сөйлеу, киіну және мінез-құлықты қабылдады, сонымен қатар протестанттық дінді ұстанды.
Елизавета I
Болашақ Лорд Ормонд пен болашақ Елизавета Лондонда бала кезінде танысты. "Ирландия графының ұлы" Томас пен "Генрих VIII-нің заңды емес қызы" Елизаветаның ортақ тәжірибесі болды: екеуі де сарайдағы басқа жас ақсүйектер тарапынан жақсы қабылдамады. Олар анасы Анна Болейн арқылы (4-ші) туысқан болды, оның әкесінің әжесі, леди Маргарет Батлер, 7-ші графтың қызы еді (төмендегі туыстық ағашты ашыңыз). Елизавета оны "қара күйеуім" деп атаған.
Ормонд графлығы
1546 жылғы 28 қазанда Батлер 15 жасқа толғанда, оның әкесі, 9-шы Ормонд графы, Эли Хауста өткен дастархан кезінде уланып, Лондонда қайтыс болды. Бұл улануды Ирландияның лорд-депутаты және саяси қарсыласы Энтони Сент-Леджердің ықпалымен жасалған болуы мүмкін. Томас Батлер Ормондтың 10-шы және Оссоридің 3-ші графы болды. Ол корольдің қамқорлығына алынды. Ормонд, енді осы атақпен белгілі болды, 1547 жылғы 20 ақпанда Эдуард VI-ның тәж кию рәсімінде рыцарь атағын алды. 1547 жылғы 10 қыркүйекте ол «Қатаң күйеу жілік» кезінде Пинки шайқасында Сомерсет герцогы Эдвард Сеймурдің басшылығымен шотландтарға қарсы күресті. 1554 жылы Мэри патшайымның билігі тұсында Ормонд Уайаттың бүлігін басуға көмектесті. Оның анасы 1548 жылы Фрэнсис Брайанға, ал 1551 жылы Десмондтың 14-ші графы Джеральд Фицджеральдқа қайтадан тұрмысқа шықты. 1554 жылы оның заңсыз ұлы Пирс Фиц Томас Батлер дүниеге келді. Елизаветаның оның анасы болғаны туралы негізсіз әңгімелер тарады, бұл Пирс туған кезде әсіресе мүмкін емес еді, себебі ханшайым сарайдан алыс, түрмеде, содан кейін үй қамауында болып, Уайат бүлігіне қатысы бар деген күдікпен жиі жауап беруге шақырылды. Пирстің ұлы Эдвард Галмойдың 1-ші виконты болды. 1558 жылғы 17 қарашада Елизавета Мэриден кейін Англия патшайымы болды. 1559 жылғы 26 тамызда королева Ормондты Ирландияның лорд-қазынашысы етіп тағайындады, бұл оны автоматты түрде Ирландияның құпия кеңесшісіне айналдырды.
Бірінші неке
1559 жылы Ормонд өзінің бірінші әйелі, Томас Берклидің қызы Элизабет Берклиге үйленді. Оның қалыңдығы сарайда сұлу болып есептелді. Дегенмен, олардың некесі бақытты болмады және ол басқалармен қарым-қатынаста болды. Олар 1564 жылы баласыз ажырасып, бірақ ол ажырасуға келіспеді. Соңында ол 1582 жылдың 1 қыркүйегінде Бристольде қайтыс болды. Бұл Ормондтың мұрагері болмағанын және әдеттегі мұрагерлік ережесіне сәйкес, оның кіші інісі Эдмунд мұрагерлікке үміткер екенін білдірді. 1560 жылдары Ормонд Суир өзенінің жағасындағы Каррик-о-Суир қаласында, Типперри округінде Ормонд қамалына Тюдор стиліндегі қосымша сарай салды. Мұның бәрі Елизавета Ирландияға келгенде тұра алатын лайықты сарай болуы үшін жасалды. Елизавета оған екі рет келуді жоспарлаған: 1602 жылы (бірақ ауруына байланысты сапары болмады); және тағы 1603 жылы. Алайда, ол жоспарланған сапарынан бұрын қайтыс болды. Елизавета Томас жасаған еңбекті бағалағаны және оның анасының барлық туыстары сияқты оған жақын болғаны белгілі. Томас Елизаветадан 11 жыл артық өмір сүрді.
Афане
Өмірінің көп бөлігін Ормонд өзінің тарихи жауы – Десмонд графтарымен аяусыз күресте өткізді. Десмондтар Ормондтардың батыс және оңтүстік жақтағы көршілері болған. Дұшпандықтарына қарамастан, екі әулет те белгілі бір дәрежеде ирландиялық мәдениетке сіңген ескі ағылшындар еді және көп рет аралас некелері болған; соңғы рет Ормондтың ата-анасының некесі болды. Десмондтардың көтерілісін Тюдорлардың Ирландияны бағындыруының үлкен суретінің аясында қарастыру керек. 1560 жылы анасының араласуы Богермордағы (кейде "болмаған шайқас" деп те аталады) қақтығыстың бейбіт аяқталуын қамтамасыз етті. Бірақ, оның 2 қаңтар 1565 жылы қайтыс болғаннан кейін, бір айдан астам уақыт өтпей, 8 ақпан 1565 жылы екі тарап жеке Аффэн шайқасын өткізді, онда оның күйеуі Джеральд Фицджеральд, 14-ші Десмонд графы Ормонд фракциясының қолына түсті, ал оның ұлы Эдмүнд оны тапаншасымен жамбасына атқан болатын. Ормонд және Десмонд лордтары Лондонға шақырылып, бейбітшілікті сақтауға уәде берді. Сол жазда Ормонд патшайымның үлкен құрметіне ие болды.
Бірінші Дезмонд көтерілісі
Бірінші Десмонд көтерілісі (1569–1573) графтың болмаған кезінде Десмонд әскерлерінің капитаны Джеймс Фиц Морис Фицджеральд бастады. Оны Ирландияның оңтүстігіндегі көптеген ирландтар, сондай-ақ Ормондтың алты бауыры, әсіресе Эдмунд қолдады. Көтеріліс Ирландияның лорд-депутаты Генри Сидниге қарсы бағытталған еді. Ормонд 1569 жылдың шілдесінде Уотерфордқа қонды және Ирландияға оралды. Оның бауырлары тез мойынсұнды. Дегенмен, Эдмунд, Эдвард және Пирс 1570 жылдың сәуір айында Ирландия Парламентінің шешімімен айыпталып, жазаланды. Бұл Эдмундтың Ормондтың мұрагері болу құқығынан айырылғанын және оның орнын Килкаштың келесі бауыры Джон Батлер басатынын білдірді. Бірақ Джон 1570 жылдың 10 мамырында қайтыс болғандықтан, бұл ұзаққа созылмады. Сондықтан оның үлкен ұлы Уолтер мұрагер деп танылды. Джеймс Фиц Морис Фицджеральд 1573 жылдың 23 ақпанында бағынды, ал Джеральд қыркүйекте бірінші Десмонд көтерілісін аяқтады. Лорд Дезмонд шамамен 1573 жылы босатылып, Англиядан Ирландияға оралуға рұқсат алды. Джеймс Фиц-Морис Фиц-Жеральд континентке кетіп қалды.
Екінші Дезмонд көтерілісі
Екінші Десмонд көтерілісі (1579–1583) 17 маусымда Джеймс Фиц Морис Фицджеральдтың Динглге қонған кезде басталды. Лорд Десмонд көтеріліске шықты. Ормонд Мюнстердің губернаторы болып тағайындалып, Ирландияға жіберілді. Екі көтеріліс те Мюнстерді көп жылдар бойы қиратты. Ормонд Ирландия шіркеуіне жататын протестант болды және Елизавета I мен оның министрлерінің көтерілісшілерді басуға жасаған тытыстарын қолдады, бірақ оның мотивациясы дінге қарағанда Десмонд әулетімен фракциялық бәсекелестікке байланысты болды. Ол көтерілістерді басуға тапсырылған Корольдік ирландия армиясына қолбасшылық етті және соңында бұл міндетті орындады.
Кейінгі өмірі мен үшінші неке
1580 жылы Ормонд Килкенни қамалын үлкен галерея салып жақсартты. 1588 жылдың көктемінде патшайым Ормондты Гартер орденінің рыцары етті. Сол жылдың жазында испандық Армада Англияға қауіп келтірген кезде, ол патшайыммен бірге Тилберидегі әскерді тексеруге қатысты, онда ол Тилберидегі әскерге патриоттық сөз сөйледі. Сол кезде ол мемлекеттік қылышты патшайымның алдынан алып жүру құрметіне ие болды. 1600 жылы Тирон көтерілісін басуға көмектесті. 1600 жылдың сәуір және маусым аралығында ол Ленстерден ирланд әскерлерімен Мюнстерге шабуыл жасаған Оуни Макрори О’Мурдың қолында тұтқын болды. 1600 жылдың қараша айында Ормондтың екінші әйелі қайтыс болды. 1601 жылдың маусым айында 70 жастағы Ормонд үшінші әйелі Хелена Барриге үйленді, ол Дэвид де Барридің, 5-ші Баттевант виконтының қызы еді. Бұл оның екінші некесі болды, алғашқы күйеуі Джон Пауэр есімді адам болған. Бұл некеде бала болған жоқ. 1602 жылы ол Лейнстердің вице-адмиралы болып тағайындалды. Лувендегі Ирландия колледжі кітапханасынан алынған анонимді қолжазбада мынадай оқиға келтірілген. Ормондтың 10-шы графы, қарт, соқыр күйде, отбасымен бірге Каррик қамалында Рождествоны тойлады. Ересектер дастарқанда отырды, ал балалар олардың айналасында еденде ойнады. Граф өзінің артынан қылық естіп, кім екенін сұрады. Оған Кілкаштан келген кішкентай Жемми, Уолтердің немересі, айналдырып ойнап жатқаны айтылды. Граф баласын өзіне жақынға шақырып, қолына алып, шашын сипады. Ол ішін тыныстап, «Менің отбасым қатты қиындықтарға ұшырап, құлдырап кетеді, бірақ осы баланың арқасында олар қайта жаңғырып, өз уақытында бұрынғыдан да гүлденеді» деді. 1613 жылы оның күйеу баласы, Тюлефелим лорды, баласыз дүниеден өтті, жасы 40-қа жуық еді. Лорд Томмондтың ұлы оның жесірі Елизаветаға үйленуге ұсыныс жасады, бірақ король оның Шотландиядағы күндерінен таныс, сүйіктісі Лорд Дингволды үйленуге бұйырды.
Өлім және уақыт сызығы
Оныншы Лорд Ормонд 1614 жылғы 22 қарашада Кэррикте қайтыс болды және Килкеннидегі Сент-Кенис соборында жерленді. Граф заңды түрде танылған еркек мұрагерсіз қайтыс болғандықтан, оның кіші інісі Эдмунд соттан тыс жазаланғандықтан, титул Килкаш тармағына, яғни үшінші ағасы Джон Батлерден бастау алған және оның тірі ұлы Уолтерден жалғасқан еркек желісіне қайта оралды. Уақыт жолы: Туған күні белгісіз болғандықтан, оның жасы да белгісіз. ЖасыДәуірОқиға01531, ақпан, шамаменТуылды1539, 26 тамызӘкесінің әкесінен 9-шы граф титулын мұраға алды.1546, мамырЛондонға кетті1546, 28 қазанӘкесі Лондон қаласында уландырылып қайтыс болды1547, 28 қаңтарЭдуард VI-ның таққа отыруы, Англияның Генрих VIII-ін сабауылдықпен алмастыруы1547, 20 ақпанЭдуард VI-ның тәж кию рәсімінде рыцарь атағын алды1547, 10 қыркүйекҚатаң күш көрсету кезеңінде Пинки шайқасында болды1553, 6 шілдеМария I патшайымның таққа отыруы, Англияның Эдуард VI-ны сабауылдықпен алмастыруы1554, 10 қыркүйекЗаңды емес ұлы Пирс ФитцТомас Батлер дүниеге келді1558, 17 қарашаЕлизавета I патшайымның таққа отыруы, Мария I патшайымын сабауылдықпен алмастыруы1559, 26 тамызПатшайымның бұйрығымен Ирландияның қазынашысы болып тағайындалды1559, шамаменБірінші әйелі Элизабет Шеффилдке үйленді1565, 2 қаңтарАнасы қайтыс болды1565, 8 ақпанАффане шайқасы1569Бірінші Десмонд көтерілісі басталды1570, сәуірБауырлары Эдмунд, Эдвард және Пирс соттан тыс жазаланды1579Екінші Десмонд көтерілісі басталды.1582, 1 қыркүйекБірінші әйелі Бристольде қайтыс болды.1582, 9 қарашаЕкінші әйеліне үйленді.1585, шамаменҚызы дүниеге келді1588, тамызПатшайымның Тилбери сөйлемінде мемлекеттік қылышын алып жүрді1593Тайрон көтерілісі басталды1600, қарашаЕкінші әйелі қайтыс болды.1601, маусымҮшінші әйеліне үйленді1603, 24 наурызЯков I патшаның таққа отыруы, Елизавета I патшайымын сабауылдықпен алмастыруы1603Қызы Теобальдқа үйленді1606, 17 қаңтарҰлы Томас қайтыс болды.1613, жыл басындаКүйеу баласы қайтыс болды1614, күзҚызы Ричард Престонға, Дингволл лордына үйленді1614, 22 қарашаСуирдегі Кэррикте қайтыс болды.