Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс қаржыгері және меценаты (1831–1896) американдық православиелік еврей қауымы мен синагогасы.
German financier and philanthropist (1831–1896)
the American Orthodox Jewish congregation and synagogue
Мориц Фрайхерр фон Хирш уоф Герут (Moritz Freiherr von Hirsch auf Gereuth; 9 желтоқсан 1831 – 21 сәуір 1896), көбінесе Морис де Хирш деп аталатын, неміс еврей қаржыгері және меценаты. Ол еврей білімін дамыту және еуропалық еврейлердің қиын жағдайын жеңілдету мақсатында қайырымдылық қорлар құрды. Ол Аргентинаға үлкен еврей иммиграциясын ұйымдастырған Еврейлік отарлау қауымдастығының негізін қалаушы болды.
Moritz Freiherr von Hirsch auf Gereuth (Moritz Freiherr von Hirsch auf Gereuth; ; 9 December 1831 – 21 April 1896), commonly known as Maurice de Hirsch, was a German Jewish financier and philanthropist who set up charitable foundations to promote Jewish education and improve the lot of oppressed European Jewry. He was the founder of the Jewish Colonization Association, which sponsored large scale Jewish immigration to Argentina.
Өмірбаян
Хирш 1831 жылғы 9 желтоқсанда Баварияның Мюнхен қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы барон Жозеф фон де және Каролина Вертхаймер болды. Оның әкесі, Бавариядағы алғашқы еврей жер иесі, 1818 жылы ауф Gereuth атағымен құрметке бөленді. Бавария короліне банкир болған әкесі 1869 жылы фрейхерр (барон) атанды. Неміс еврей қауымдастығында бұл отбасы ұрпақтан-ұрпаққа беделді болды. Он үш жасында Хирш Брюссельге оқуға жіберілді. Ол 17 жасында бизнеспен айналыса бастады. 1855 жылғы 28 маусымда Хирш Брюссельдегі Джонатан Рафаэль Бишоффсхаймнің қызы Клара Бишоффсхаймге үйленді. Олардың нәресте шағында қайтыс болған қызы және ата-анасынан бұрын қайтыс болған Люсьен (1856–1887) атты ұлдары болды. Хирш 1896 жылғы 21 сәуірде Венгриядағы Огиалла қаласында (қазіргі Хурбаново, Словакияның бір бөлігі) қайтыс болды. Оның әйелі күйеуінің қайырымдылық жұмысына зор ықыласпен қолдау көрсетті – олардың барлық қайырымдылықтары 18 000 000 фунт стерлингке бағаланды. Ол 1899 жылғы 1 сәуірде Парижде қайтыс болды, қалған отбасы мүліктерін асырап алған ұлы Морис Арнольд де Форестке (кейін Бендерн графы атанды) қалдырды. Хирш сол кезде Еуропаның ең бай бес адамының қатарында болды.
Hirsch was born on 9 December 1831 in Munich, Bavaria. His parents were Baron Joseph von de and Caroline Wertheimer. His grandfather, the first Jewish landowner in Bavaria, was ennobled in 1818 with the appellation auf Gereuth. His father, who was banker to the Bavarian king, was made a Freiherr (baron) in 1869. For generations, the family occupied a prominent position in the German Jewish community. At the age of thirteen, Hirsch was sent to Brussels for schooling. He then went into business, at the age of seventeen. On 28 June 1855, Hirsch married Clara Bischoffsheim, daughter of Jonathan Raphaël Bischoffsheim of Brussels. They had a daughter who died in infancy and a son, Lucien (1856–1887), who predeceased his parents. Hirsch died at Ógyalla in Hungary (now Hurbanovo, part of Slovakia) on 21 April 1896. His wife seconded her husband's charitable work with great munificence — their total benefactions have been estimated at £18,000,000. She died in Paris on 1 April 1899, leaving the remaining family assets to her adopted son, Maurice Arnold de Forest (later titled Count of Bendern). Hirsch was amongst the top five richest individuals in Europe at the time.
Банктік мансап
1855 жылы Хирш Брюссель, Лондон және Париж қалаларындағы Бишоффсхайм & Голдшмидт банктік үйімен байланыс орнатты. Ол Австрия, Түркия және Балқан аймағындағы теміржол желілеріне концессия сатып алып, оларды дамыту арқылы, сондай-ақ қант және мыс саудасымен айналысып, зор байлық жинады. 1869 жылы ол банкрот болған "Халықаралық жер кредиті компаниясынан" Түркияда теміржол салуға арналған концессияны сатып алды. Оның ең белгілі теміржол жобасы – Венаны Стамбулмен байланыстыруды көздеген Chemins de fer Orientaux теміржолы. Хирш Парижде тұрды, ол rue de l'Elysée көшесіндегі қалалық үйге және Château de Beauregard сарайына ие болды. Оның сонымен қатар Лондон, Венгрия және қазіргі Чехияда (Вевери, Росице) резиденциялары болды. 1890 жылы Хирш Лондонның Пикадиллидегі Бат-хаусын сатып алды.
In 1855, Hirsch became associated with the banking house of Bischoffsheim & Goldschmidt, of Brussels, London and Paris. He amassed a large fortune, which he increased by purchasing and working railway concessions in Austria, Turkey and the Balkans, and by speculations in sugar and copper. In 1869 he bought the concession for railroad building in Turkey from the bankrupt "International Land Credit Company". His best known railway venture was the Chemins de fer Orientaux, a visionary railway project intended to link Vienna to Istanbul. Hirsch lived in Paris, where he owned a townhouse on rue de l'Elysée and the Château de Beauregard. He also had residences in London, Hungary, and in what is now the Czech Republic (Veveří, Rosice). In 1890 Hirsch bought Bath House, Piccadilly in London.
Қайырымдылық
Хирш өзінің уақытының көп бөлігін яһудилерді қуғынға ұшыратқан және қысымға алған елдерде оларға көмек көрсету жобаларына арнады. Ол Alliance Israelite Universelle ұйымының білім беру жұмысына қызығушылық танытып, екі рет қоғамға бір миллион франктан сыйлық берді. Бірнеше жыл бойы ол Альянстың есептеріндегі жыл сайынғы бірнеше мың фунт стерлингке жететін тапшылықты тұрақты түрде төлеп отырды. 1889 жылы ол қайырымдылықтарын капиталдап, қоғамға жыл сайын 16 000 фунт стерлинг табыс әкелетін бағалы қағаздар сыйлады. Хирш 1892 жылы Челси және Вестминстер ауруханасына 1000 фунт стерлинг салды. Император Франциск Иосифтің Австрия тағына отырғанының қырық жылдығына орай ол Галисия мен Буковинада бастауыш және техникалық мектептер ашуға 500 000 фунт стерлинг берді. Хирш өзінің жарысқа қатысқан жылқыларының барлық жүлде ақшасын, соның ішінде 1891 және 1894 жылдар аралығында өзінің егізі Ла Флеш жеңген 35 000 фунт стерлингтен астам соманы қайырымдылыққа берді.
Hirsch devoted much of his time to schemes for the relief of Jews in lands where they were persecuted and oppressed. He took a deep interest in the educational work of the Alliance Israelite Universelle, and on two occasions presented the society with gifts of a million francs. For some years, he regularly paid the deficits in the accounts of the Alliance, amounting to several thousand pounds a year. In 1889, he capitalized his donations and presented the society with securities producing an annual income of £16,000. Hirsch donated £1000 to The Chelsea and Westminster Hospital in 1892. On the occasion of the fortieth anniversary of Emperor Francis Joseph's accession to the Austrian throne, he gave £500,000 for the establishment of primary and technical schools in Galicia and the Bukowina. Hirsch donated to charity all the prize money won by his string of racehorses, including more than £35,000 won by his mare La Fleche between 1891 and 1894.
Еврейлерді қоныс аудару бағдарламалары
Хирштің ең үлкен қайырымдылық жобасы Ресейдегі яһудилерді қуғындаумен байланысты болды. Ол 1882 жылы босқындарды елге қайтару үшін жиналған қаражатқа 10 000 фунт стерлинг салды, бірақ бұл Ресей яһудилеріне көмек көрсету үшін Батыс Еуропада жасалған күш-жігердің өте әлсіз нәтижесі екенін сезінді. Сондықтан ол Ресей үкіметіне яһудилер қоныстанған аймақта құрылатын мемлекеттік білім беру жүйесін қаржыландыру үшін 2 000 000 фунт стерлинг ұсынды. Ресей үкіметі ақшаны қабылдауға дайын болды, бірақ оны басқаруға немесе басқаруға кез келген шетелдіктің қатысуына рұқсат бермеді. Осыдан кейін Хирш ақшаны Ресейден тыс жерлерге көшіп-қону және отарлау жоспарына жұмсауды шешті. Ол еврейлік отарлау қауымдастығын ағылшын қоғамы ретінде құрды, оның капиталы 2 000 000 фунт стерлинг болды, ал 1892 жылы оған тағы 7 000 000 фунт стерлинг салды. 1899 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін капитал 11 000 000 фунтқа дейін артты, оның ішінде 1 250 000 фунты мүрделік салық ретінде, бірнеше сот дауларынан кейін, қазынаға кетті. Бұл зор қор, сол кездегі әлемдегі ең ірі қайырымдылық қорлардың бірі, белгілі бір еврей қоғамдарының өкілдері, негізінен Лондонның Англо-еврей қауымдастығы және Париждің Израильдік Альянс Универсаль басқарды, олардың арасында қауымдастықтың үлестері бөлінді. Қауымдастық пайда табуға тыйым салынғандықтан Аргентина, Канада және Палестинада ірі ауыл шаруашылығы ошақтарына ие болды. Оның кең ауыл шаруашылығы жұмыстарынан басқа, еврейлерді қуғындау мәселесінің барлық кешенін шешуге арналған үлкен және күрделі жүйесі болды, оның ішінде көші-қон және тарату агенттіктері, техникалық мектептер, кооперативтік фабрикалар, жинақ және несие банктері, үлгі тұрғын үйлер кірді. Сонымен қатар, ол бүкіл әлемде еврей босқындарына көмек көрсетумен және оларды қалпына келтірумен айналысатын көптеген қоғамдарға көмек көрсетті. Осы үлкен ұйымнан басқа, Хирш 1881 жылы АҚШ-та яһуди иммигранттарының игілігі үшін қайырымдылық қор құрды, оған 493 000 фунт стерлинг салды. Оның жергілікті қайырымдылықтары жомарт болды, ал Лондон қаласында тұрған кезінде ол жергілікті ауруханаларға 100 000 фунттан астам ақша бөлді. 1891 жылы Хирш Ресей яһудилерінің АҚШ-қа көшіп келуіне көмектесу үшін Нью-Йоркте Барон де Хирш қорын құрды. Ол АҚШ-тағы ауыл шаруашылығы ошақтары мен кәсіптік мектептерге 2 400 000 доллар бөлді. Судья Майер С. Айзекс қордың президенті болды, Якоб Шифф вице-президент болды, ал сенімділерге Оскар С. Штраус, Майер Сульцбергер және Уильям Б. Хакенбург кірді. Қор ауыл шаруашылығына, саудаға және жалпы субсидиялар мен гранттарға қолдау көрсетті. 1891 жылы Нью-Джерсидің оңтүстігінде Вудбайн ошағы деп аталатын алғашқы ошақ құрылды. Ол 1940 жылдарға дейін ашық болды, бірақ қоныс аударушылардың ауыл шаруашылығы тәжірибесінің болмауынан, топырақтың нашарлығынан және өмір сүруге жарамды нарықтардан алыстығынан зардап шекті. 1893 жылы Вудбайн ауыл шаруашылығы мектебі (1892-1917) иммигрант студенттерге практикалық тәжірибе және өз шаруашылықтарын сатып алу үшін қаржылық көмек беру үшін құрылды. 1900 жылы Барон де Хирш қоры мен еврейлік отарлау қауымдастығының гранттарымен қаржыландырылған еврей ауыл шаруашылығы қоғамы (1900-1972) иммигрант шаруаларға несие берді және иммигранттардың көпшілігін шығыс жағалау қалаларынан АҚШ-тың кішігірім қалаларына көшіруге көмектесті. Қор Нью-Йорк қаласында ағаш өңдеу, машина жасау, сантехника, электрлік жұмыстар және сурет салуды үйрету үшін Барон де Хирш сауда мектебін (1895-1935) құрды. Соңында, Қор көші-қонға көмек көрсетуге бағытталған бірнеше еврей ұйымдарына қаржылық қолдау көрсетті: кіру агенттері, субсидияланған ағылшын тілі сабақтары, еврей студенттеріне стипендиялар және үлгі үй эксперименті. 1900 жылы оның мүлігі Париждегі Пастер институтына химиялық биология (биохимия) ғимаратын салуға қаражат бөлді.
The greatest charitable enterprise on which Hirsch embarked was in connection with the persecution of the Jews in Russia. He gave £10,000 to the funds raised for the repatriation of the refugees in 1882, but, feeling that this was a very lame conclusion to the efforts made in western Europe for the relief of the Russian Jews, he offered the Russian government £2,000,000 for the endowment of a system of secular education to be established in the Jewish Pale of Settlement. The Russian government was willing to accept the money but declined to allow any foreigner to be concerned in its control or administration. Thereupon, Hirsch resolved to devote the money to an emigration and colonization scheme which should afford the persecuted Jews opportunities of establishing themselves in agricultural colonies outside Russia. He founded the Jewish Colonization Association as an English society, with a capital of £2,000,000, and in 1892 he presented to it a further sum of £7,000,000. On the death of his wife in 1899, the capital was increased to £11,000,000, of which £1,250,000 went to the Treasury, after some litigation, in death duties. This enormous fund, which was in its time probably the greatest charitable trust in the world, was managed by delegates of certain Jewish societies, chiefly the Anglo Jewish Association of London and the Alliance Israelite Universelle of Paris, among whom the shares in the association have been divided. The association, which was prohibited from working for profit, possessed large agricultural colonies in Argentina, Canada and Palestine. In addition to its vast agricultural work, it had a gigantic and complex machinery for dealing with the whole problem of Jewish persecution, including emigration and distributing agencies, technical schools, co operative factories, savings and loan banks, and model dwellings. It also assisted a large number of societies all over the world whose work was connected with the relief and rehabilitation of Jewish refugees. Besides this great organization, Hirsch founded in 1881 a benevolent trust in the United States for the benefit of Jewish immigrants, which he endowed with £493,000. His local charities were on a princely scale, and during his residence in London, he distributed over £100,000 among the local hospitals. In 1891, Hirsch established the Baron de Hirsch Fund in New York City to help Russian Jews immigrate to the USA. He provided $2,400,000 for agricultural colonies and trades schools in the USA. Judge Myer S. Isaacs was the fund's president; Jacob Schiff was the Vice President and the trustees included: Oscar S. Strauss, Mayer Sulzberger and William B. Hackenburg. The Fund provided support for agriculture, trade and general subsidies and grants. In 1891, the primary colony called the Woodbine Colony was funded in southern New Jersey. It remained open until the 1940s but suffered due to the settler's lack of farming experience, poor soil and distance from viable markets. In 1893 the Woodbine Agricultural School (1892 1917) was founded to give immigrant students practical experience and financial assistance to purchase their own farms. In 1900 the Jewish Agricultural Society (1900 1972), funded by grants from the Baron de Hirsch Fund and the Jewish Colonization Association, provided loans to immigrant farmers and aided in the mass relocation of immigrants from crowded east coast cities to smaller towns across the USA. The Fund established New York City's Baron de Hirsch Trade School (1895 1935) to teach carpentry, machinery, plumbing, electrical work, and painting. Finally, the Fund provided financial support for several Jewish agencies that focused on immigration aid activities: entry agents, subsidized English classes, scholarships for Jewish students, and a model home experiment. In 1900, his estate donated funds to the Pasteur Institute in Paris for the construction of their chimie biologique (biochemistry) building.
Еске алу
Бет Израиль синагогасы (Халифакс, Новая Шотландия) бастапқыда «Барон де Хирш қайырымдылық қоғамы» деп аталған. Теннесси штатының Мемфис қаласында Барон Хирш синагогасы, ал Сиэтл және Бэллвью (Вашингтон штаты) қалаларында Де Хирш Синай храмы бар. Сонымен қатар, Галифакстағы Барон де Хирш зираты, Монреальдегі Барон де Хирш зираты және Нью-Йорктегі Стейтен аралындағы Барон Хирш зираты оның құрметіне аталған. Хирштің құрметіне Грекияның Салоники қаласының орталығындағы сауда галереясына, көшеге және ауданға да ат қойылған.
The Beth Israel Synagogue (Halifax, Nova Scotia) originally was known as the "Baron de Hirsch Benevolent Society". There is also a Baron Hirsch Synagogue in Memphis, Tennessee, and Temple De Hirsch Sinai in Seattle and Bellevue, Washington, Baron de Hirsch Cemetery, Halifax, Baron de Hirsch Cemetery, Montreal and Baron Hirsch Cemetery on Staten Island, New York, are also named for him. Hirsch is honoured also with naming a commercial stoa, a street and a district at the center of Thessaloniki, Greece.