Кіріспе

Корольдік Жаңа Зеландия инженерлері корпусы – Жаңа Зеландия армиясының әскери инженерлік салаға жауапты әкімшілік корпусы. Инженерлердің міндеті – достық күштердің жылжуын қамтамасыз етуге көмектесу, жаудың жылжуын шектеу және жалпы инженерлік қолдау көрсету. Корпус тарихында Бірінші дүниежүзілік соғыс, Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея соғысы, Вьетнам соғысы және Ауғанстандағы соғыс сияқты көптеген қақтығыстарға қатысқан. Корпус бір ғана полктан – 2-інженерлік полктен тұрады, ол негізінен Палмерстон-Норт қаласының жанындағы Линтон әскери лагерінде дислокацияланған.

Ерте тарихы мен қалыптасуы

Жаңа Зеландиядағы алғашқы еуропалық әскери инженерлік бөлім 1845-1846 жылдардағы Флагстафф соғысы кезінде пионерлер ретінде жұмыс істеген 82 адамнан тұратын отаршыл отряды болды. Әскери инженерлік саласы туралы ұғымды отаршылдық күштер 1865 жылы Еріктілер күшін құру арқылы жиырма жылдан кейін қайта қарады. 1880 жылдары бес ерікті инженерлік корпус болды, оның ішінде торпеда корпусы да бар ("торпеда" сол кезде теңіз астындағы миналарды білдірді). Инженерлер 1883 жылы таратылды, себебі оларға жеткілікті оқыту ұсыныла алмады, бірақ 1885 жылғы орыс қаупі жағалау бекіністеріне жаңа мән берді және инженерлер корпусы қайта құрылды. 1887 жылы қарулы констебюлярдың әскери бөлігі Тұрақты милицияға айналдырылды, осылайша Жаңа Зеландияның алғашқы тұрақты әскери күші құрылды. Тұрақты милиция Еріктілер күшінен әлдеқайда кіші болды және 1888 жылы тек екі компаниядан тұрды: Тұрақты артиллерия және Торпеда корпусы. Торпеда корпусы 1896 жылы Су асты тау-кен бөліміне, ал 1897 жылы No. 2 Қызметтік компанияға айналды. Соңында, 1903 жылдың 7 қаңтарында (1902 жылдың 15 қазанымен кері даталанды) Корольдік Жаңа Зеландия инженерлері корпусы деп атау өзгертілді. Корольдік Жаңа Зеландия инженерлерінің бұл алғашқы нұсқасының өмірі қысқа болды және 1908 жылдың 26 наурызында инженерлер Жаңа Зеландия Корольдік артиллериясының Электр жарық бөліміне біріктірілді. Жаңа Зеландия инженерлік еріктілері 1911 жылдың 5 қазанына дейін өмір сүрді, одан кейін Еріктілер күшін Аумақтық күшке айналдыру аясында Жаңа Зеландия инженерлері корпусы болып қайта құрылды. Жаңа Зеландия теміржол корпусы мен Жаңа Зеландия пошта және телеграф корпусы 1911 жылдың қазанында тәуелсіз корпус ретінде құрылды, бірақ 1913 жылдың шілдесінде Жаңа Зеландия инженерлері корпусының құрамына енгізілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Жаңа Зеландия инженерлерінің алғашқы бөлімдері Самоа экспедициялық күшінің құрамында шетелге жіберілді, оның ішінде теміржол инженерлерінің ротасы, екі дала инженерлері бөлімі және 26 байланысшы. Дала инженерлері Галлиполиге Жаңа Зеландия және Австралия дивизиясымен, содан кейін Жаңа Зеландия дивизиясының құрамында Батыс майданға жіберілді. Соғыс кезінде төрт инженерлік рота құрылды. Әдетте, әрбір жаяу әскер бригадасына бір далалық рота бекітілді, бірақ көбінесе олар дивизиялық инженерлік-саперлік басшысының (CRE) бақылауында болды. Синай және Палестина кампаниясында да бірнеше дала инженерлері қызмет етті. Бұл саперлер Австралия инженерлерінің 1-ші далалық эскадрильясының D тобында (кейін NZ тобы) қызмет етті. Австралия және Жаңа Зеландия атты дивизиясының құрамында олар бастапқыда 2-ші жеңіл атты бригадаға инженерлік қолдау көрсетті, бірақ кейін Жаңа Зеландия атты мылтық бригадасына тағайындалды. Дала инженерлерінің міндеттеріне окоптарды, бекіністерді, көпірлерді салу және жөндеу, сондай-ақ құдықтар қазу кірді. 1916 жылғы Сомма шайқасы майданға жабдықтар мен оқ-дәрілерді жеткізуге және жараланғандарды эвакуациялауға жол көлігінің жеткіліксіз екенін көрсетті. Сондықтан инженерлер майданға жақын жеңіл теміржол жүйесін салуға міндеттелді және 1917 жылы осы міндеттерді орындау үшін 5-ші жеңіл теміржол операциялық компаниясы құрылды. Жаңа Зеландияның туннельдік компаниясы 1915 жылы құрылды және ол 1916 жылдың наурыз айында Батыс майданға жіберілген алғашқы Жаңа Зеландия бөлімі болды. Ол бастапқыда Вими биіктігінде контр-туннель қазуға қатысты, кейіннен Аррас тұсында туннельдер қазды. Жүз күндік шабуыл кезінде туннельдік компанияға көпір салу жұмыстары тапсырылды, оның ішінде Канал дю Норд арқылы 240 футтық көпір салу. Осы кезде Жаңа Зеландия инженерлері корпусының құрамындағы байланыс бөлімдері Жаңа Зеландия экспедициялық күштерінің көптеген бөлімдеріне қосылды. Дивизиялық байланыс компаниясы Жаңа Зеландия жаяу әскерімен бірге қызмет етті, ал атты байланыс тобы Жаңа Зеландия атты мылтық бригадасына тағайындалды. 1-ші ANZAC сымсыз байланыс эскадрильясы бір Жаңа Зеландия сымсыз байланыс тобын қамтыды және Үндістанның D экспедициялық күшінің құрамында болды. Сымсыз байланыс тобы Месопотамия кампаниясында қызмет еткен жалғыз Жаңа Зеландия бөлімі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Зеландия инженерлеріне ұқсас міндеттерді атқаратын, бірақ олардың құрамына кірмейтін бірнеше басқа бөлімдер де құрылды. Жаңа Зеландия (маори) пионерлік батальоны құрылыс және нығайту жұмыстары үшін жалпы жұмыс күшін ұсынды. Батальонды инженерлік бөлімшеге айналдыруға әрекеттер жасалды, бірақ жеткілікті білімі бар маори офицерлерінің жетіспеуіне байланысты бұл мүмкін болмады. 1918 жылдың ақпанында жақында таратылған 4-ші жаяу әскер бригадасынан үш нығайту батальоны құрылды. Нығайту батальондары қалған жаяу әскер бригадалары үшін резервтік күштер болып табылды, сонымен қатар инженерлерге жалпы жұмыс күшін ұсынды. Соғыс барысында Жаңа Зеландия инженерлері шамамен 400 адамнан қаза тапты. Корпустың екі мүшесі, Сирил Бассетт (Дивизиялық байланыс компаниясы) және Сэмюэл Форсайт (2-ші батальонға, Окленд жаяу әскер полкіне қосылды) Виктория кресімен марапатталды. Соғыстан кейін Жаңа Зеландия инженерлері корпусы қайта құрылды. 1921 жылы Жаңа Зеландия почта және телеграф корпусы жеке корпусқа айналды, Жаңа Зеландия байланыс корпусы құрылды және теміржол батальондары таратылды. Сол жылы Жаңа Зеландия инженерлері корпусы Жаңа Зеландия инженерлері полкі деп қайта аталды, бірақ 1923 жылы бұрынғы атына оралды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Зеландия инженерлер корпусы 2-ші Жаңа Зеландия экспедициялық күштеріне инженерлік қолдау көрсетті. Жаңа Зеландияның 2-ші дивизиясының құрамында әр бригада үшін бір-бірден үш далалық рота құрылды. Далалық роталар 1941 жылы Грекия және Крит шайқастарында алғаш рет әрекетке түсті және негізінен неміс әскерінің ілгерілеуін тежеу үшін инфрақұрылымды бұзуға қатысты. "Crusader" операциясы кезінде инженерлер көбінесе жаяу әскер ретінде жұмыс істеді, бірақ 1942 жылы жаудың қарсы шабуылынан кейін Эль-Аламейн желісінде миналық далаларды құруға жұмылдырылды. Эль-Аламейндегі екінші шайқаста инженерлер одақтас әскерлердің ілгерілеуі үшін неміс миналарын тазартатын маңызды рөл атқарды. 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында Батыс шөлде және Туниске қарай одақтастардың ілгерілеуі кезінде инженерлердің негізгі міндеті миналарды тазалау болып қала берді. Логистика және көлікті қолдау үшін басқа да инженерлік роталар құрылды. 1940 жылы жеті теміржол ротасы құрылып, Мысыр мен Ливияда теміржолдарды салу және пайдаланумен айналысты. 1942 жылы Жаңа Зеландия инженерлері 265 күнде Батыс шөлде 400 шақырымдық жаңа теміржол желісін салып, Эль-Аламейн желісін кесіп өтетін алғашқы пойызды іске қосты. 1940 жылы үш орман шаруашылығы ротасы құрылып, Англияға ағаш кесу және өңдеу үшін жіберілді. 1942 жылдың қыркүйегінде Жаңа Зеландия орман шаруашылығы тобының өнімділігі британдық, канадтық және австралиялық топтардың барлығының өнімділігінен асып түсті. Орман шаруашылығындағы екі рота 1943 жылы таратылды, ал қалған рота Алжирге, содан кейін Италияға жіберілді және 1944 жылы таратылды. 1943 жылы Италияға 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы жөнелтілді, ал жаңа ортада далалық роталар көпір салушылар рөлін қабылдауға мәжбүр болды. Жаңа Зеландия инженерлері тез арада понтондық және модульдік Бейли көпірлерін салуда шеберлік танытты. Бұл көпірлердің құрылысы одақтас күштердің ілгерілеуіне және Сангро, Сенио, Сантерно және По сияқты ірі өзендерді кесіп өтуге өте маңызды болды. 1945 жылдың наурыз айында бронетехникалық инженерлік эскадрилья құрылды. Эскадрилья арнайы модификацияланған "Sherman" және "Valentine" танктерімен жабдықталды, олар көпір салуға қолданылды және 4-ші Жаңа Зеландия бронетанкі бригадасының ілгерілеуін қолдады. Тынық мұхитындағы операцияларда қатысқан 3-ші Жаңа Зеландия дивизиясында да үш далалық рота болды, бірақ дивизияның үшінші бригадасы толық құрылмады. Бұл бөлімшелер көбінесе майдан шебінің артында инфрақұрылымды салумен айналысты, бірақ олар жауынгерлік қимылдар кезінде "Жасыл аралдар" шайқасындағы десантқа қолдау көрсетті, онда олар соғыстағы жалғыз шығындарын бастан кешірді. Бірнеше офицерлер Британдық Үндістан армиясына жіберілді және Бирма жорығына қатысты. Жаңа Зеландияда жапондық шабуылдан қорғану үшін көптеген инженерлік бөлімшелер құрылды. Барлығы 13 рота құрылып, 1-ші, 4-ші және 5-ші дивизияларға қосылды. Тағы 19 рота Мемлекеттік құрылыс департаментін "Қорғаныс инженерлік қызмет корпусы" деп аталатын әскери ұйым ретінде жұмылдыру арқылы құрылды. Жаңа Зеландия инженерлер корпусы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шамамен 310 адамды жоғалтты.

Қырғи қабақ соғыс

1947 жылы Жаңа Зеландия әскери күштерінің әртүрлі әкімшілік корпустарына «Royal» префиксі берілді. Кейбір генералдар 1908 жылы таратылмаған «Жаңа Зеландия Корольдік инженерлері» корпусын, Жаңа Зеландия инженерлерінің құрамын оған ауыстыру арқылы қайта жандандыруға болатынын айтты. Алайда, Армия кеңесі бұл ұсынысты қабылдамады және RNZE-нің шынымен таратылғанын анықтады. Жаңа Зеландия инженерлері 1947 жылдың 12 шілдесінде патшалық атаққа ие болды, бірақ кеңсе қатесінен «Corps of» деген сөзсіз, қысқартылған «Жаңа Зеландия инженерлері» деген атпен тізілді, содан кейін «Жаңа Зеландия Корольдік инженерлері» аталды. 1953 жылы қате түзетілді және ресми атауы «Жаңа Зеландия Корольдік инженерлері корпусы» болып өзгертілді. Суық соғыс кезеңінде RNZE Жаңа Зеландия және басқа да Достастық күштерімен бірге шетелде дислокацияланды. Инженерлер ротасы Jayforce құрамында Жапонияның Британ Достастығының оккупациялық күштерімен бірге қызмет етті, ал Корея соғысы кезінде инженерлік бөлім 1-ші Достастық дивизиясының 28-ші инженерлік полкіне қосылды. Инженерлер 1960-шы жылдары Малайзиядағы Жаңа Зеландия полкінің батальондарына да қосылды және Вьетнам соғысы кезінде 1-ші Австралиялық міндеттік күшінің түрлі бөлімшелерін қолдады. Инженерлер Азиядағы алдыңғы қатарлық күш ретінде Сингапурда да дислокацияланды. Жаңа Зеландия инженерлері 1970-жылдардың басында 28-ші ANZUK далалық эскадрильясының құрамында болды, бірақ кейіннен 1989 жылға дейін Сингапурда орналасқан Жаңа Зеландия Корольдік жаяу әскер полкінің 1-ші батальонына қосылды. 1950-жылдары Жаңа Зеландиядағы RNZE-нің негізгі бөлімі 3-ші Жаңа Зеландия экспедициялық күшін қолдауға арналған 1-ші далалық инженерлік полкі болды. 1958 жылы міндетті әскери қызмет тоқтатылғаннан және RNZE-нің штаттық саны қысқартылғаннан кейін полк 1962 жылы таратылды. RNZE 1993 жылы 2-ші инженерлік полк құрылғанға дейін тәуелсіз эскадрильялар ретінде ұйымдастырылды.

Жақында болған тарих

1980 жылдан бері RNZE негізінен бейбітшілік сақтау және апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету миссияларына жұмылдырылып келеді. 1994-1996 жылдары Босниядағы этникалық қақтығысты тоқтату үшін Жаңа Зеландиялық компаниялар тобымен бірге инженерлік бөлім де жіберілді. Инженерлер Боснияға 2001 жылға дейін қайта құру жұмыстарын қолдау үшін тағы да жіберілді. 1999 жылғы Шығыс Тимор дағдарысына жауап ретінде Жаңа Зеландия INTERFET құрамында Шығыс Тиморға инженерлік бөлімшесі бар батальондық топты орналастырды. 2006 жылы жаңадан туған тәртіпсіздіктерге байланысты инженерлер тағы да Шығыс Тиморға жөнелтіліп, 2012 жылы елден шығарылды. 2003 жылы Жаңа Зеландия Ауғанстанға провинциялық қайта құру тобын жіберді. Аты айтылғанмен, провинциялық қайта құру тобының мақсаты Бамян провинциясына қауіпсіздік беру және осы арқылы басқа ұйымдардың қайта құру жұмысына мүмкіндік жасау болды. Провинциялық қайта құру тобының құрамындағы инженерлердің құрылысқа қатысты ешқандай мүмкіндігі болмады және олар тек басқа үкіметтер мен агенттіктердің мердігерлерінің жұмысын қадағалады. Провинциялық қайта құру тобы 2013 жылы Ауғанстаннан кері тартылды. Жаңа Зеландия 2003 жылы Иракқа басып кірген Америка басқаратын коалицияға қосылмаса да, 2004 жылы Иракқа гуманитарлық және қайта құруға көмек көрсету үшін RNZE саперлері жөнелтілді. RNZE бөлімшесі 38-інженерлік полк, Корольдік инженерлерге қосылып, Басрадағы көпірлерді, мектептерді және су тазарту станцияларын жөндеді. Соңғы үш онжылдық бойында RNZE саперлері Тынық мұхиты аралдарының көптеген елдеріне, соның ішінде Кук аралдары, Фиджи, Самоа, Тонга және Вануатуға циклоннан кейін апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін жөнелтілді. Бұдан өзге, корпус 2011 жылы құрғақшылық кезінде Тувалу мен Токелауға жіберілді және суды сүзгілеу және кері осмоз жүйелерін орнатты. RNZE Жаңа Зеландиядағы апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуде де белсенділік танытты. Инженерлер 2011 жылғы жер сілкінісінен кейін екі сағат ішінде Крайстчерч қаласына жөнелтілді. RNZE дереу қаланың сумен жабдықтау жүйесін жөндеуге кірісті, сондай-ақ ғимараттар мен басқа да инфрақұрылымды тұрақтандыру, жөндеу және бұзу жұмыстарына көмектесті. Корпус 2016 жылғы Кайкоура жер сілкінісінен кейін 70-ші мемлекеттік тас жол бойындағы құлаған топырақтарды тазалауға да көмектесті.

Қазіргі рөлі

Корольдік Жаңа Зеландия инженерлер корпусының басты міндеті – Жаңа Зеландия армиясына жылдамдық және қарсы жылдамдық қабілеттерін ұсыну. Жалпы алғанда, корпус әскери инженерлік қолдау көрсетеді, оның ішінде құрылыс, суды тазарту және тарату, CBRN қорғанысы, көпір салу, өрт сөндіру және жарылыс жұмыстары. Осы міндеттерді орындау үшін корпус түрлі инженерлік көліктермен жабдықталған. Жаңа Зеландия армиясы барлығы алты JCB жоғары жылдамдықты инженерлік экскаватор сатып алды, олар брондалған кабинамен жабдықталған, бұл корпусқа жауынгерлік жағдайда жолдар мен кедергілерді тазалауға мүмкіндік береді. Көпір салу 8x8 HX 77 MAN жүк көлігіне орнатылған жылдам құрылатын көпір жүйесі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл жүйе он екі метрлік аралықты он минутта көпірмен жауып, NZLAV салмағын көтеруге қабілетті. 2000 жылдардың соңында 2-інженерлік полк сол кездегі механикаландырылған 1-ші батальон, Корольдік Жаңа Зеландия жаяу әскер полкіне қолдау көрсету үшін NZLAV взводымен жұмыс істеді. NZLAV-тар 2010 жылдың басында 1-ші батальон жеңіл жаяу әскерге айналдырылған кезде Queen Alexandra's Mounted Rifles полкіне берілді, бірақ инженерлер қажет болған жағдайда инженерлік NZLAV-тарды пайдалануға мүмкіндік ала береді.

Саперлер

Жаңа Зеландия Корольдік инженерлерінің ең төменгі шенді әскери қызметшісі – сапер, көптеген басқа корпустарда қолданылатын қарапайым сарбаз емес. Бұған қоса, корпустың кез келген мүшесін бейресми түрде сапер деп атауға болады.

Девизі

Жаңа Зеландия Корольдік инженерлерінің ресми ұраны "ubique quo fas et gloria ducunt" (қайда болса да, адалдық пен даңқ жетелейтін жерде) болып табылады. Бірақ іс жүзінде бұл фраза екі жеке ұранға бөлінеді: "ubique" және "quo fas et gloria ducunt". Бұл ұран алғаш рет 1832 жылы Корольдік инженерлерге берілген, кейін Жаңа Зеландия инженерлері қолданған.

Бірыңғай киімдер мен белгілер

Жаңа Зеландия инженерлерінің белгісі "NZE" деген аббревиатурасы және "quo fas et gloria ducunt" деген ұран жазылған қарапайым шеңберден тұрды, оның үстінде Корольдік герб орналасқан. 1947 жылы корольдік мәртебе алғаннан кейін, Корольдік инженерлердің белгісімен бірдей, бірақ "Royal Engineers" деген жазудың орнына "Royal N. Z. Engineers" деп жазылған белгі қабылданды. Белгіде "Елизавета II Regina" дегенді білдіретін "ER" корольдік шифры және "honi soit qui mal y pense" (оның жаман ойлағаны үшін ұят) деген ұранмен әшекейленген гауһар бар. Жаңа Зеландия Корольдік инженерлерінің жаға белгісі – "ubique" деген жазуы бар граната. Жаңа Зеландияның туннельдік компаниясы өздерінің жаға белгілерінде маори тіліндегі "inga whai katoa" ұранын қолданды. Граната белгісінде тоғыз жалын бар, ал Жаңа Зеландия Корольдік артиллериясының өте ұқсас белгісінде жеті жалын бар. Корпус түстері – қызғылт-көк, теңіздік көк және пошта қызылы, олардың Қорғаныс басқармасының түстері болған деген аңыз бар. Бұл түстер сондай-ақ 1813 жылға дейін Корольдік инженерлер киген көк түсті және оларды алмастырған қызыл түсті де көрсетеді. Түстер корпустың тұрақ белбеуінде де көрінеді, ол қызыл түсті және екі көк жолақпен әшекейленген, сондай-ақ корпус белгісімен ұқсас түстес және кестеленген корпус туында да бар.

Бас полковник

Бас полковник – корпустың рәсімдік басшысы және демеушісі. Бұл лауазымды алғаш рет 1911 жылдан 1916 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет еткен Лорд Китченер атқарды. Китченердің өзі бұрынғы Корольдік инженер болған және RNZE полкінің күміс заттарының бір бөлігі Китченердің мүлігінен алынған. Екінші Бас полковник Кент герцогы Джордж болды. Герцог 1938 жылдан 1942 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Үшінші және соңғы Бас полковник 1953 жылдан 2022 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет еткен Елизавета II болды.