Ұлыбританиядағы туризмге шолу

Кіріспе

Ұлыбританиядағы туризмнің шолуы

Ұлыбританиядағы туризм – маңызды сала және Ұлыбритания экономикасына зор үлес қосады. Бұл әлемдегі 10-шы ірі туристік бағыт, 2019 жылы 40,1 миллионнан астам адам келді, олардың жалпы ішкі өнімге салған үлесі 234 миллиард фунт стерлингті құрады. 2017 жылы шетелдік туристер Ұлыбританияда 23,1 миллиард фунт стерлинг жұмсады. VisitBritain деректеріне сәйкес, АҚШ ең құнды кіріс нарығы болып табылады, 2010 жылы американдық саяхатшылар 2,1 миллиард фунт стерлинг жұмсады. Дегенмен, Еуропадан келген саяхатшылардың саны Солтүстік Америкадан келгендерге қарағанда әлдеқайда көп: 21,5 миллионға қарсы 3,5 миллион американдық/канадтық саяхатшы. 9 жылдық өсімнен кейін, 2019 жылға қарай Ұлыбритания 40,86 миллион халықаралық туристі тартты (COVID-19 пандемиясы басталғанға дейін (2020 жылдың наурызы мен 2022 жылдың наурызы аралығында), бұл Ұлыбританияның жалпы халқынан екі еседен астам). Елдің негізгі туристік орындары – Лондон, Эдинбург, Оксфорд, Кембридж, Йорк және Кентербери. Ұлыбританияда барлығы 33 ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра орындары бар, бұл әлем бойынша 8-орын. Lonely Planet саяхаттық нұсқаулығы 2020 жылы Англияны Бутаннан кейін ең жақсы елдердің бірі деп таныды. Ең танымал қалалардың қатарында Лондон, Эдинбург және Манчестер, ал ерекше көрікті орындарға Вестминстер сарайы, Лондон көзі және Эдинбург қамалы жатады.

Тарих

Туризм алғаш рет 17-шы ғасырда, бай еуропалықтар Италияға сапар шегуден бұрын Ұлыбританиядан басталатын Батыс Еуропаның «Ұлы саяхаты» арқылы көбейе бастады. Өнеркәсіптік революция кезінде халықтың табысы артып, технологиялық жетістіктер көлікті ыңғайлы әрі қолжетімді еткендіктен туризмнің өсуі жалғасты. 1841 жылы Томас Кук, «Томас Кук & Son» компаниясының негізін қалаушы, Лестерден Лофбороға 500 жолаушыны пойызбен қайта сапарға алып шықты. Бұл оның алғашқы экскурсиясы болды және Ұлыбритания туризмінің дамуындағы маңызды кезең ретінде қарастырылады. 1987 жылы Дүниежүзілік туристік ұйым Ұлыбританияның ЖІӨ-сінің 3,4%-ы туризмнен түсетінін болжады. Ұлыбритания әлемдегі ең көп саяхатталатын 10-шы және Еуропадағы ең көп саяхатталатын 6-шы ел. COVID-19 пандемиясы Ұлыбританиядағы туризмге әсер етті. 2020 жылдың наурыз айында үкімет барлық қажетсіз (ішкі және халықаралық) саяхаттарға шектеулер енгізу туралы шешім қабылдады, бұл шектеулер әлі де күшінде. Сәуір айында Хитроу әуежайы 6,7 миллион жолаушы күткенін, бірақ тек 200 мың жолаушы келгенін хабарлады, бұл шамамен бір күндегі келушілер санына тең. 2020 жылдың сәуір айында «PricewaterhouseCoopers» кәсіби қызметтер фирмасы Ұлыбританиядағы көлік, қонақүй және тамақтандыру сияқты ең зардап шеккен салалар кем дегенде 15%-ға, ал ең нашар жағдайда 40%-ға төмендеуі мүмкін екенін күтті. 2020 жылдың наурызынан немесе сәуірінен басталган COVID-19 пандемиясының салдарынан енгізілген шектеулер мен карантин экономиканың барлық саласына әсер етті, ал «Фрейзер Олланде институтының 2021 жылғы наурыз айындағы есебінде» туризм және қонақжайлылық саласы пандемиядан елеулі шығынға ұшырады. Институт ішкі және халықаралық сапарлар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірді. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 және 2021 жылдары келушілер саны күрт азайды. Үкімет 2021 жылдың наурызында 56 миллион фунт стерлингтік «қайта оралу қорын» жариялады, бұл жағалау қалаларындағы кеңестер мен бизнеске жазғы маусымда туристерді қауіпсіз қарсы алуға дайындық жасауға көмектесу үшін мақсаданған, бірақ COVID-19 Альфа штамының пайда болуына қарамастан, «жол картасы рұқсат берген кезде» іске асырылатын еді. «Қызыл тізімдегі» елдерден Ұлыбританияға кіретін адамдарға 10 күндік карантин талап етіледі. 2021 жылдың қаңтарында «VisitBritain» есебінде COVID-19-ға байланысты 100 мыңнан астам өлім болған елде пандемияның 2020 жылы Ұлыбританиядағы ішкі туризмге тигізген әсері талқыланды, бұл шығындардың күрт төмендеуіне алып келді, өткен жылмен салыстырғанда 62%-ға төмендеді. 2021 жылға жасалған болжам бойынша шығындар өткен жылмен салыстырғанда 79%-ға артады және 2021 жылдың соңына дейін «шығындардың құны 2019 жылғы деңгейдің 84%-ына жетеді» деп күтілді. Бұл болжамдар саяхат шектеулерінің жеңілдетілуі және тұтынушылар сенімінің артуы туралы болжамдарға негізделген. Сол «VisitBritain» есебінде 2020 жылғы «келіп түскен туризм» бойынша келесі бағалау келтірілді: «сапарлар саны 76%-ға төмендеп 9,7 миллионға, ал шығындар 80%-ға төмендеп 5,7 миллиард фунт стерлингке жетті». 2021 жылға жасалған болжам «2020 жылға қарағанда 21%-ға артып 11,7 миллион сапар, бірақ 2019 жылғы деңгейдің 29%-ы ғана» деп көрсетілді. Келіп түскен туристер 6,6 миллиард фунт стерлинг жұмсайды, «бұл 2020 жылға қарағанда 16%-ға артық, бірақ 2019 жылғы деңгейдің 23%-ы ғана». 2021 жылдың дамуына қарай келушілер санының артуы күтілді, бірақ бұл баяу басталады және туризм жыл ішінде «қалыпты деңгейге жақын» болады деп күтілмеді. 2021 жылдың 5 сәуірінде BBC News ішкі туризм туралы жаңалықтарды жариялады, бұл айда кем дегенде Англия, Шотландия және Уэльсте саяхат шектеулерінің жеңілдетілетіні күтілуде. Солтүстік Ирландия сәуірдің басында ешқандай хабарлама жасаған жоқ. Туризм басқармасы сонымен қатар Ұлыбританияның 17 мамырда халықаралық саяхатқа қатысты шектеулерді жеңілдетуді жоспарлап отырғанын, бірақ бұл өзгерістер күтілетін уақытта күшке ене ме екенін болжау ертерек екенін мәлімдеді. 2021 жылдың 6 сәуірінде CNN туристік жағдай туралы, әсіресе елдегі оқырмандар үшін жаңалықтар жариялады. «Қызыл тізімдегі» елдерден келген келушілерге Ұлыбритания азаматтары болмаса, кіруге рұқсат берілмеді. «Қазіргі уақытта Ұлыбританияда көп нәрсе істеуге болмайды, бірақ бұл карантин енді жеңілдетілуде, бірақ жазға дейін кейбір шектеулер сақталады», - деп болжайды баяндама, маусымда басқа елдерден келетін туристердің қалпына келуінің ең ықтимал уақыты. Ұлыбританияның келіп түскен туристерге қатысты шектеулерін жеңілдету жоспарланғандай ерте басталмауы мүмкін еді, өйткені Еуропалық Одақтың дереккөздері 2021 жылдың 8 сәуірінде «континентті шарпыған пандемияның үшінші толқыны» туралы мәлімдеді. (Екі күн бұрын премьер-министр Борис Джонсон «біз вирусқа шетелден осы елге қайта әкелуге рұқсат бергіміз келмейді» екенін нақты айтқан еді). Ерекше алаңдаушылық тудырған нәрсе – B.1.1.7. штамы, вирустың мутациясы, «ол кем дегенде 27 және басқа да еуропалық елдерде жылдам таралып жатыр». 2021 жылдың 12 сәуірінде Англияда қонақжайлылық және ішкі туризмге қатысты кейбір шектеулер жеңілдетілді; пабтар мен мейрамханалар ашық ауадағы жайларын ашуға рұқсат берілді, қажетсіз дүкендер ашылды, отбасылар Англия ішінде «өздігінен қамтамасыз етілген жағдайда» саяхаттауға және Уэльс пен Англия арасында толық рұқсат берілді. Шотландия мен Солтүстік Ирландияда туризмге қатысты шектеулер жеңілдетілмеді; Англияға саяхаттауға рұқсат беруге қоса, Уэльс қажетсіз бөлшек сауда дүкендерінің ашылуына рұқсат берді. 2022 жылдың сәуір айында Ирландия, Финляндия, Малайзия, Сингапур және басқа да елдермен бірдей күні COVID-19 туризмінің Ұлыбританиядағы әсері 2022 жылдың сәуір айының басында ресми түрде аяқталды, өйткені ел эндемикалық фазаға өтті.

Tourism first began to increase during the 17th century when wealthy Europeans would follow the ‘Grand Tour’ of Western Europe which traditionally started in the United Kingdom before travelling to Italy. Throughout the industrial revolution, tourism continued to spike as people began to have more disposable income and technological advancements made transport more convenient and affordable. In 1841, Thomas Cook, founder of Thomas Cook & Son, took 500 passengers by train on a return trip from Leicester to Loughborough. This was his first excursion and is seen as a significant milestone in the creation of the British tourism industry. By 1987, the World Tourism Organization estimated 3.4% of the UK's GDP came from tourism. The United Kingdom is the 10th most visited country in the world and the 6th most visited country in Europe. The COVID 19 pandemic affected tourism in the United Kingdom. In March 2020, the government decided to impose restrictions on all non essential travel (both domestic and international) which are currently still in place. It was reported that in the month of April Heathrow Airport was expecting 6.7 million passengers, but only 200,000 arrived which is roughly equivalent to a normal day. In April 2020, professional services firm PricewaterhouseCoopers expected that the worst affected sectors in the U. K. such as transport, hotels and food service could drop by at a minimum 15% or in the worst case scenario by 40%. The restrictions and lockdowns necessitated by the COVID 19 pandemic (starting in March or April 2020) affected all sectors of the economy and "Tourism and hospitality suffered notable losses from the pandemic", according to March 2021 report published by the Fraser of Allander Institute. The group provided detailed specifics for both domestic and international visits. COVID 19 lockdowns necessitated significantly reduced the number of visitors in 2020, and into 2021. Although the government announced a £56m "welcome back fund" in March 2021 to help councils and businesses in coastal towns prepare to welcome tourists back safely in summer, "as soon as the roadmap allows" despite the COVID 19 Alpha variant emerged. , a 10 day quarantine period applies to people entering the UK from a number of "red list" countries. As the country surpassed 100,000 COVID 19 related deaths, a VisitBritain report in January 2021 discussed the effects of the pandemic on domestic tourism within the UK in 2020, citing a significant reduction in spending, for an estimated decline of 62% over the previous year. The forecast for 2021 suggested that spending would increase by 79% over the previous year and that "the value of spending will be back to 84% of 2019 levels" by the end of 2021. The forecasts were based on predictions about the easing of travel restrictions and an increase in consumer confidence. The same VisitBritain report provided the following estimate for "inbound tourism" in 2020: a "decline of 76% in visits to 9.7 million and a decline of 80% in spending to £5.7 billion". The forecast for 2021 indicated an estimated "11.7 million visits, up 21% on 2020, but only 29% of the 2019 level". Some £6.6 billion would be spent by inbound tourists, "up 16% on 2020 but only 23% of the 2019 level". An increase in the number of visits was expected as 2021 developed, but that would start slowly and tourism was not expected to come "even close to normal levels" during the year. On 5 April 2021, BBC News published an update on domestic tourism, indicating that travel restrictions were expected to be loosened during that month, at least for travel within England, Scotland and Wales. No announcement had been made as of early April by Northern Ireland. The tourism authority also indicated that there was a plan for the UK to loosen restrictions on international travel on 17 May, both inbound and outbound, but it was premature to predict whether those changes would actually commence at the expected time. On 6 April 2021, CNN published an update as to the tourism situation, particularly for readers in nations. Any visitors from "red list" countries were still not allowed to enter unless they were UK residents. "There's still not much to do in the UK right now although this lockdown is now being eased some restrictions will likely be in place until the summer", the report predicted, with June being the most likely time for tourism from other countries to begin a rebound. It was possible that loosening of the UK's restrictions on inbound tourists would not commence as early as planned because sources in the European Union stated on 8 April 2021 that a "third wave of the pandemic [was sweeping] the continent". (Two days earlier, PM Boris Johnson had made it clear that "We don't want to see the virus being reimported into this country from abroad".) Of particular concern was the B.1.1.7. variant, a mutation of the virus, "which [was] spreading rapidly in at least 27 and other European countries". Some restrictions on hospitality and domestic tourism were loosened in England on 12 April 2021; pubs and restaurants were allowed to open their outdoor facilities; non essential stores opened; families were allowed to travel within England "in self contained accommodation" and travel between Wales and England was fully permitted. Restrictions regarding tourism were not lifted in Scotland and Northern Ireland; in addition to permitting travel to and from England, Wales permitted non essential retail stores to open. In April 2022 same day as Ireland, Finland, Malaysia, Singapore, and other countries, COVID 19 tourism impact in the U. K. was officially ended by early April 2022 as the country ahead of endemic phase.

Саясат

Өнер, мұра және туризм жөніндегі парламенттік хатшысы – Ұлыбританияда туризм саласына жауапты министр.

Ішкі туризм

VisitBritain мәліметінше, ішкі туризм Ұлыбританиядағы туристік шығындардың ең үлкен үлесін құрайды, 2008 жылғы шығындар 21,9 миллиард фунт стерлингті жеткізді. Ұлттық статистика агенттігінің бағалауынша, 2009 жылы 126 миллион саяхат жасалды. 2017 жылмен салыстырғанда халықаралық саяхатшылар саны мен шығындары тиісінше 5,3% және 2,3% азайды.

Виза және кіру талаптары

Виза талаптары Ұлыбританияға кіргісі келетін адамның тегіне байланысты әртүрлі. Кейбір адамдар визасыз Ұлыбританияға кіруге құқылы және олардың болу мерзіміне, жұмыс істеу ережелеріне немесе оқу ережелеріне ешқандай шектеу қойылмайды. Осы топтарға: Ұлыбритания азаматтары, тұру құқығы бар Ұлттар Достастығы елдерінің азаматтары, Ирландия азаматтары және кем дегенде 2020 жылдың 31 желтоқсанына дейін Еуропалық Одақ азаматтары мен ЕЭА мүше мемлекеттерінің азаматтары жатады.

Негізгі жерлер

Лондон – Ұлыбританиядағы ең көп саяхатшылар барайтын қала, ал кейбір шағын қалалар да көптеген туристерді тартады. Манчестер және Ливерпуль сияқты елдің басқа да ірі қалалары көптеген келушілерді қызықтырады, ал кейбір кішкентай қалаларда маңызды туристік орталықтар бар. Оксфорд пен Кембридж университеттері, халқы аз болса да, Оксбридж университеттерінің тарихы мен беделінің арқасында бүкіл әлемде танымал. VisitBritain, Ұлыбританияның туризм жөніндегі кеңесі, Ұлттық статистика қызметінен алынған деректерді талдап, әрбір тарихи орынға келетін саяхатшылардың санын анықтайды. Бұл Букингем сарайы немесе Вестминстер сарайы сияқты орындар үшін өлшеу қиын болуы мүмкін, себебі көптеген туристер айналасындағы аумаққа барып, ішке кірмейді. Ортақ саяхат аймағы келісіміне байланысты бұл шекара ашық шекара болып саналады және оған минималды бақылау жүргізіледі. Шекарадағы бақылаудың жоқтығы Ирландия Республикасынан Солтүстік Ирландияға келетін саяхатшылардың санын бағалауды қиындатады. 2018 жылы Ұлыбританияға жасалған халықаралық сапарлардың жалпы саны 37,9 миллионды құрады. Осы 37,9 миллион саяхатшының 29,06 миллионы ұшақпен, 4,81 миллионы кемемен және 4,04 миллионы Франциядан Ла-Манш туннелі арқылы келді.

Біріккен Корольдік ішінде саяхаттау

Туристердің 48% қала ішіндегі автобустарды, метроны, трамвайларды және метрополитенді пайдаланады; бұл көлік түрлері ең көп таралған. Такси және қаладан тыс қатынастағы пойыздар көліктің екінші ең көп қолданылатын түрлері болып табылады – оларды сәйкесінше 27% және 23% туристер пайдаланады. Uber Лондонда жұмыс істеу құқығы үшін соттасқанына қарамастан, Ұлыбритания бойынша Uber және басқа да бірлесіп көлік пайдалану компанияларының дамуы халықаралық туристердің 9% пайдалануына әкелді және олардың үлесі одан да артады деп күтілуде, бұл басқа көлік түрлерінің нарықтық үлесін төмендетуі мүмкін.

Іс-шаралар, фестивальдер мен көрмелер

Ұлыбритания халықаралық және отандық туристерді қызықтыратын көптеген іс-шараларға төңкерілген жер. Ұлыбританияның ең әйгілі фестивальдерінің қатарында Ноттинг-Хилл карнавалы, Гластонбери және Эдинбург Фриндж фестивалі бар. Бұл фестивальдар мәдени маңызға ие ғана емес, сонымен қатар Ұлыбританияның туристік индустриясының маңызды экономикалық бөлігі болып табылады, Гластонбери фестивалінің өзі жыл сайын экономикаға 100 миллион фунт стерлинг үлесін қосады. Сұлулық, жылжымайтын мүлік және қару-жарақ салалары – Ұлыбритания бойынша жыл бойы өткізілетін сауда көрмелері мен көрмелердің көптеген мысалдары, олардың көпшілігі Лондон мен Бирмингемде өтеді. VisitBritain 2015 жылы іс-шаралар, фестивальдер және көрмелерге бағытталған 65 миллион бір күндік сапар жасалғанын бағалады, бұл барлық туристік бір күндік сапарлардың 5% құрайды және 3,6 миллиард фунт стерлинг таза табыс әкелді.

Маркетинг

2011 жылы VisitBritain 100 миллион фунт стерлингтік маркетингтік науқанның бөлігі – GREAT жобасын іске қосты, ол мәдениет, тарих, спорт, музыка, елді мекендер, тағам және сауда арқылы Ұлыбританияны жаңартуға бағытталған. Бұл науқан сәттілікпен 145 елге жетіп, мемлекеттік және жеке секторларды біріктіре отырып, өсуге және жұмыс орындарын құруға ықпал етті. Барлығы алғанда, кіріс және ішкі нарыққа бағытталған маркетинг шаралары 1 миллиард фунт стерлингтік қосымша туристік кіріс әкелді, оның 800 миллион фунты GREAT науқанының есебінен туындады.

Сауда-саттық

Сауда – Ұлыбританияға келген шетелдік қонақтардың ең көп таралған әрекеттерінің бірі, барлық сапарлардың 58%-ы және демалыс сапарларының 70%-ы саудамен байланысты. Жыл сайын шамамен 277 000 адам жеке сатып алу мақсатымен Ұлыбританияға саяхаттайды. Осы сапарлардың жалпы сомасы шамамен 168 миллион фунт стерлингті құрайды. Көбінесе сатып алынатын сувенирлердің мысалдары: Union Jack таңбалы тауарлар, Харродс және Селфридж сияқты танымал дүкендерден алынған заттар және британдық король отбасына қатысты естеліктер.

Бүгінгі туризм

+ 2022 жылы Ұлыбританияға ең көп сапар жасаған 10 ел (азаматтары, британдықтар және басқа ұлт өкілдері қоса)
Ел саны
АҚШ 4,587,000
Франция 2,830,000
Ирландия Республикасы 2,509,000
Германия 2,233,000
Испания 2,012,000
Нидерланды 1,632,000
Польша 1,345,000
Италия 1,313,000
Канада 897,000
Швейцария 862,000
Ұлыбритания ауылдық және қалалық ландшафттарының үйлесімімен, сондай-ақ спорт, тағам және өнерді қамтитын британдық мәдениеттің тартымдылығымен бүкіл әлемнен келушілерді қызықтырады.