Кіріспе

Техас штатындағы университеттер аралық лига (UIL) – АҚШ-тың Техас штатындағы мемлекеттік бастауыш және орта мектептердегі дерлік барлық спорттық, музыкалық және академиялық жарыстар үшін ережелер жасайтын және басқаратын ұйым. Бұл әлемдегі осындай ұйымдардың ішінде ең ірісі. Іс-шаралар американдық футболдан және пікірсайыс турнирлерінен бастап математика мен марш-банд жарыстарына дейін қамтиды; алайда, UIL академиялық декатлон жарыстарын өткізбейді. UIL Техас университетінің Остин қаласындағы әртүрлілік және қоғамдық байланыс жөніндегі вице-президентінің басшылығымен жұмыс істейді. Техас білім беру агенттігі Техастағы мектептер мен мектеп округтерінің қызметін бақылайтын болса да, UIL агенттікке есеп бермейді, ол жеке құрылым болып табылады.

Тарих

UIL бастапқыда 1910 жылы Остиндегі Техас университетінде Техас орта мектептерінің дебат клубы (дебат жарыстарын басқару үшін) және Интершколалық атлетика қауымдастығы (атлетика жарыстарын басқару үшін) деп екі бөлек ұйым ретінде құрылған. Екі ұйым 1913 жылы бірігіп, UIL атауын қабылдады. Сол кезде UIL Техастағы тек ақ мектептерді басқарды. 1940 жылдан 1970 жылға дейін Техастағы нәсілдік сегрегация кезеңінде, Prairie View A&M университетінде орналасқан Prairie View Interscholastic League (PVIL) Техастағы афроамерикандық мемлекеттік жоғары мектептер үшін жеке, параллель ұйым ретінде қызмет етті. 1965 жылы UIL PVIL мүше мектептерін жарысқа қабылдауға келісті. Қара мектептер UIL жарыстарына 1967–1968 оқу жылынан бастап қатыса бастады. 1969–70 оқу жылынан кейін UIL барлық PVIL мүше мектептерін толыққанды сіңіріп алды, олардың көпшілігі кейіннен ақ мектептермен біріктірілді. 2003–2004 оқу жылынан бастап екі ірі жеке мектеп, Даллас Иезуит және Хьюстон Страке Иезуит UIL мүшелігіне ие болды. Бұл UIL және мектептердің адвокаттары арасындағы ұзақ сот даулары мен келіссөздерден кейін болды. Бұрын екі мектеп те қазір жоқ болған Техас христиандық мектептер аралық лигасының (TCIL) мүшелері болған; осы лига тарағаннан кейін және Техас жеке және епархиялық мектептер қауымдастығына (TAPPS) немесе Оңтүстік-Батыс дайындық конференциясына (SPC) қабылдана алмағандықтан, олар UIL мүшелігіне қол жеткізу үшін он жылдық күресін жалғастыруға шешім қабылдады. Оларға дейін UIL мүшелігіне қол жеткізген жалғыз жеке мектептер осылар болды, себебі Иезуит мектептері кіргеннен кейін қабылданған UIL ережелері басқа ұқсас қауымдастықтарға (мысалы, TAPPS немесе SPC) мүшелікке құқығы бар мектептерге өтініш беруге тыйым салды. Техас заң шығарушы органы Техас білім беру кодексінің 1 және 2-тарауларын қайта жазды және Техас білім беру агенттігі мен UIL атқаратын функцияларды қатты шектеді. Бұл өзгерістер Техасты тең қол жеткізуге ие мемлекет етті. Заң бойынша мемлекеттік мектептер мектеп аумағында тұратын барлық оқушыларға барлық іс-шараларға тең мүмкіндік беруге міндетті. Сенат сонымен қатар UIL-ді нақты реттейтін түзетулер енгізді және студенттердің жарыстарға қатысу құқығын шектейтін UIL ережелерін жойды, UIL ережелері тек мемлекеттік мектепке тіркелген оқушыларға ғана қолданылатынын айтты. UIL енді Charter/Home/Private мектеп оқушыларының жарамдылығын анықтауға құқығы жоқ. Барлық оқушылар мемлекеттік «Жоқ нәтиже – жоқ ойын» заңын сақтауы керек. Тек мемлекеттік мектепте оқитын оқушылар ғана UIL жарамдылық ережелерін орындауға міндетті, тіпті шара UIL шарасы болмаса да. 1918 жылы UIL жеке мектептерді мүшеліктен шығарды, себебі қатысу едәуір төмендеді. Осы уақытқа дейін жеке мектептер мемлекеттік мектептерден бөлек академиялық дивизионда бәсекелестікке түсті. 2003 жылы ереже өзгертілді, кейбір жеке немесе епархиялық мектептерге басқа лигалар болмаған жағдайда белгілі бір жағдайларда қатысуға рұқсат берілді. Бұдан басқа, UIL мүшелігі қазіргі уақытта мемлекеттік мектептерге және ашық тіркелу шарттары бар мектептерге ғана шектелген. 2010 жылдың 10 қазанында Остиндегі үшінші округтік апелляциялық сот UIL жеке емес, мемлекеттік ұйым ретінде жұмыс істейді деп шешті. Сот шешімі UIL заңды түрде мемлекеттік мекеме болып саналатынын және барлық басқа мемлекеттік мекемелерге тән талаптар мен міндеттерді орындауы керектігін нақтылады. Мемлекеттік агент ретінде UIL жеке тұлғаларға бірдей қарауы керек және жарамдылық шектеулерінің мақсатын/қажеттілігін, сондай-ақ рационалды негізін көрсетуі керек.

Ұйым

Техастың көптеген жеке мектептерінің қызметін бөлек ұйымдар басқарады, олардың ішіндегі ең ірісі – TAPPS. Дегенмен, жеке мектептерге UIL-ға қосылуға рұқсат беріледі, егер олар 1) UIL-дың орта мектеп туралы анықтамасына сәйкес келсе, 2) Техас жеке мектептерді аккредиттеу комиссиясынан аккредиттеу алса және 3) UIL сияқты кез келген лигаға мүше болуға құқығы болмаса (мысалы, TAPPS немесе Оңтүстік-Батыс дайындық конференциясы). Бұған қоса, жеке мектептер оқушылар саны бойынша олардың орналасатын сыныптан бір сынып жоғарырақ деңгейде бәсекелесуі керек. UIL мектептері жеке мектептермен және/немесе үйде оқитын оқушылардың ұйымдарымен жарыстарды ұйымдастыруға құқылы. Чартерлік мектептер олар орналасқан округтегі ең кіші орта мектептің сынып деңгейінен төмен емес деңгейде қатысуы тиіс. Мысалы, Даллас тәуелсіз білім беру ауданындағы (DISD) чартерлік мектеп кем дегенде AAAA сыныбында қатысуы керек, себебі DISD-де осы деңгейдегі орта мектептер бар. Мектептерді конференцияларға бөлу арқылы ұқсас географиялық аймақтағы мектептердің тұрақты түрде бәсекелесуі қамтамасыз етіледі. Конференциялар: A (ең кіші), AA, AAA, AAAA, AAAAA және AAAAAA (ең үлкен). Күнделікті сөйлеуде (сондай-ақ осы мақалада) тиісті әріптік-сандық белгілер (1A, 2A, 3A, 4A, 5A және 6A) қолданылады, бірақ ресми түрде UIL тек әріптік белгілерді пайдаланады. UIL AAAAAA конференциясында 220 мен 245 мектеп арасында, ал AA, AAA, AAAA және AAAAA конференцияларында кем дегенде 200 мектеп болуын қалайды, сонымен қатар осы сыныптардағы 9–12 сыныптардағы оқушылар санының ең үлкен және ең кіші мектеп арасындағы қатынасы 2.0-дан аспауы тиіс. Футболға қатысу үшін, 104,5 оқушыдан кем оқушысы бар мектеп алты адамнан тұратын футболды (2014 жылғы жіктеу бойынша 1A конференциясы) немесе 11 адамнан тұратын футболды (2A конференциясы) ойнауға құқылы. 104,5 оқушыдан көп мектептер тек 11 адамнан тұратын футболға қатыса алады. Дегенмен, кейбір мектептер алты адамнан тұратын команда құрып, ресми емес кесте бойынша ойнайды (яғни, мектеп постсезонға қатысуға құқығы жоқ). Сонымен қатар, кейбір жарыстарда (мысалы, командалық теннис немесе жүзу және су спорты) UIL барлық қатысушы мектептерді 6A және 5A конференцияларына бөледі, соңғысы 6A конференциясының талаптарына сәйкес келмейтін барлық мектептерді қамтиды. Әр конференция ішінде UIL мектептерді аймақтарға бөліп, содан кейін аймақтарды әртүрлі жарыстар үшін аудандарға бөледі. Аудан нөмірлері 1-ден (Техастың батысында) 32-ге дейін (Техастың оңтүстігінде) саналады. 6A және 5A конференцияларында әрқашан 32 аудан болады, бірақ кішірек конференцияларда аудан саны мектептердің санына байланысты кейбір сандарды жіберуі мүмкін. Бір ауданда 10 мектептен артық болмайды, егер барлық мектептер мен UIL келіспесе. Әр ауданда мектептердің жұп саны (6, 8, 10) болуы артықшылыққа ие, бірақ кейбір жағдайларда қашықтық мәселелері бұған кедергі келтіруі мүмкін. Бұрын мектептерге олардың оқушылар санына қарамастан, жоғары деңгейдегі бәсекелестікке қатысу үшін жоғары конференцияға қосылуға рұқсат берілетін. Бәсекелестік себептерімен «жоғары деңгейде ойнау» ережесі кейіннен жойылды, бірақ географиялық себептермен сақталды (егер қазіргі деңгейде ойнау мектеп үшін қашықтық қиындықтарын тудырса) және сегіз немесе одан көп орта мектептері бар мектеп аудандары олардың барлығын немесе көпшілігін бір конференцияда ұстай алатын жағдайларда. Алайда, мектеп қатысатын барлық UIL іс-шараларында жоғары конференцияда қатысуы керек. Әр жарыс түрі әртүрлі аймақтар мен қатысушыларды қамтиды, себебі мектептің барлық UIL іс-шараларына қатысуы міндетті емес. Кейбір шағын ауылдық мектептер футболға қатыспайды немесе 11 адамнан алты адамды таңдайды, ал кейбір мамандандырылған мектептер спорт командаларын құрмайды, тек академиялық іс-шараларға қатысады. Колледждерден немесе басқа штаттардан айырмашылығы, аймақтар мен аудандар тұрақты түрде белгіленбейді, бірақ UIL жабық есіктер артында екі жылда бір рет қайта құрады. Бұл жарыстарға қатысқан кезде ұқсас мектептерді географиялық аймағынан белгілі бір қашықтықта ұстап тұру және мектептердің оқушылар санының өзгеруіне бейімделу үшін (конференцияда оқушылар саны артқан мектептерді жоғарылату және оқушылар саны азайған мектептерді төмендету) және жаңа мектептер ашылуы үшін жасалады. Аймақтар мен аудандарды қайта құру жұп санды жылдардың 1 ақпанында өтеді (және соңғы бөлу, әсіресе жоғары мектеп футболына қатысты, мектептердің жоғары немесе төмен түсуі және аудандардың соңғы құрамы туралы көптеген болжамдарға себеп болады), бірақ жаңа мектептер ашылғанда немесе кішірек мектептер жабылып немесе бағдарламаларын тоқтатқанда уақытша түзетулер жасалуы мүмкін. Өзгеріп отыратын аудандар мен аймақтар ерекше нәтижелерге әкелді. Мысалы, 2008–2009 жылдардағы 5A сыныбының ұлдар баскетбол чемпионатында жеңімпаз DeSoto командасы II аймақтан, ал жеңілген Cedar Hill командасы I аймақтан болды, олар көрші аудандарда орналасқан.

Футбол

Конференция 6А-да әр ауданның ең үздік төрт командасы плей-оффқа қатыса алады. Әр аудандағы ең көп студент саны тіркелген екі команда I дивизион плей-офф тізіміне, ал қалған екі команда (студент саны аз) II дивизион плей-офф тізіміне қосады. Бұл әдіс бір классификациядағы үлкен және кіші мектептердің арасындағы кездесулерді болдырмауға бағытталған, бірақ тәжірибеде бұл әрқашан орындалмайды. Мысалы, 2006 жылғы плей-оффта Саутхлэк Кэрролл (Конференция 5А I дивизионының чемпионы; сол кезде 5А ең ірі конференция болған) студент саны жағынан Седар Хиллден (Конференция 5А II дивизионының чемпионы) кем болды. Басқа барлық 11 ойыншыдан тұратын конференциялар мен 6 ойыншыдан тұратын футбол үшін UIL мектептерді екі жыл сайынғы қайта бөлу сессиясында жеке I (ірі) және II (кіші) дивизиондарға бөледі (мұндай жағдайларда штат бойынша максимум 16 аудан болады, ал ірі конференцияларда – 32); әр дивизиондағы әр ауданнан шыққан ең үздік төрт команда (6 ойыншыдан тұратында – ең үздік екі команда) үшін жеке плей-офф өткізіледі.

Басқа да ірі командалық спорт түрлері

6А және 5А конференцияларында әр ауданнан ең үздік төрт команда қатыса алады. Бірақ, UIL футболдағы I/II дивизионға бөлінуді қолданбайды; әр конференцияда тек бір чемпион және күміс жүлдегер анықталады. 2А және 4А конференцияларында да осыған ұқсас тәртіп сақталады, ал 1А конференциясында барлық командалық спорт түрлерінде тек ең үздік үш команда ғана қатыса алады. Бейсбол және софтболда, штаттағы турнирден басқа барлық деңгейде плей-офф кезеңдері екі бапкер келіссе ғана үш ойынның екеуін жеңген команда анықталады; егер келіспесе, бапкерлер плей-офф форматын (бір ойын немесе үш ойынның екеуі) шешу үшін тиыс түйін тастайды. Штаттық турнирде жартылай финал және финал бір ойыннан тұрады.

Бір актілік ойын байқауы

UIL One Act Play байқауы – Техас штаттарындағы шамамен бірдей оқушы санын қамтитын мектептердің 18-40 минуттық қойылымдарды ұсынатын жарыс. Байқау бір күн ішінде өтеді және көрермендерге ашық. Жарыстың бес деңгейі бар: Аудандық, Би-Аудандық, Аймақтық, Облыстық және Республикалық. Әр деңгейде судья жеке актерлік шеберлігі үшін жүлделер таратады, сондай-ақ келесі деңгейге өтетін үш қойылымды іріктеп алады. Облыстық деңгейге дейін осылай жалғасады, ал Республикалық деңгейге тек екі қойылым жолдама алады. Жүлделер жарияланғаннан кейін судья әр мектепке ауызша пікір білдіреді. Байқауға қатысушылардың көптігі мен қойылымдардың алуан түрлілігіне байланысты, Республикалық One Act Play кеңсесі белгілі бір ережелер мен нұсқауларды бекітті. Бұл ережелер қауіпсіздікті қамтамасыз ету, тең мүмкіндіктер жасау, заң талаптарын орындау және жарысты ұйымдастыруды жеңілдету үшін жасалған.

Музыкалық байқау

Музыкалық жарыстарда мектептер 33 аймаққа бөлінеді (аймақтарды UIL емес, Техас музыка педагогтары қауымдастығы белгілейді). Мектептер барлық деңгейдегі аймақтарға топтастырылған. Музыкалық жарыста алға жылжу басқа мектептермен тікелей бәсекелесуге негізделмейді. Оның орнына, музыканттар белгіленген критерийлермен салыстырылады (бұл иттердің жарысында, иттер өзінің тұқымы үшін жазбаша стандартқа қарай бағаланады, басқа тұқымдағы иттермен емес), ал "Division 1" (ең жоғары деңгей) деп бағаланған барлық мектептер немесе жеке тұлғалар келесі деңгейге өтеді, мемлекеттік жарыстан басқа. Марш-орталық үшін мектептер бір UIL конференциясындағы басқа мектептермен бәсекелеседі. 33 аймақ 5А және 6А конференциялары үшін тоғыз аймаққа (А I деп аталады) және 4А және одан төменгі конференциялар үшін бес аймаққа (А Е) топтастырылған. Барлық конференциялардың барлық мектептері жыл сайын күзгі семестрде аймақтық және аймақтық жарыстарға қатысады. Алайда, жұп санды жылдары 2А, 4А және 6А конференцияларының мектептері аймақтан аймаққа және мемлекетке өтуге мүмкіндік алады, ал тақ санды жылдары 3А және 5А конференцияларының мектептері аймақтан аймаққа және мемлекетке өтуге мүмкіндік алады, сонымен қатар 1А конференциясының мектептері аймақтан мемлекетке өтуге мүмкіндік алады (1А конференциясы үшін аймақтық жарыстар жоқ, тек 2А және одан жоғары деңгейдегілерге бар). Топтар аймақтан аймаққа өту үшін кем дегенде екі аймақтық төрешіден жалпы 1-бөлім бағасын алуы керек, мысалы, 1 2 1, 2 1 1, 1 1 2 және т.б. Содан кейін топтар Аймақтық жарысқа қатысады. Мемлекеттік жарысқа қатысу үшін топ Аймақтық финалға өтуі және үздік үш топқа (немесе 20 немесе одан көп топ қатысса, барлық қатысушы аймақтық топтардың 20% -ына) ілеуі керек. Аймақтық және мемлекеттік чемпион – әр төрешінің бағалары қосылғанда ең төменгі реттік ұпайға ие мектеп. Мысалы, 1-ші мектеп үш төрешіден бірінші орынды, төртінші төрешіден екінші орынды және бесінші төрешіден төртінші орынды алады. 1-ші мектептің реттік ұпайы 9 (1+1+1+2+4). 2-ші мектеп екі бірінші орынды және үш екінші орынды алады. 2-ші мектептің реттік ұпайы 8 (2+2+2+1+1). 2-ші мектеп бірінші орынға аз ұпай алса да, чемпион болады, өйткені 2-ші мектептің реттік ұпайы 1-ші мектептің ұпайынан төмен. Осылайша, әр төрешінің бағалауындағы жалпы орналасуы төрешінің берген ұпайынан маңызды. Барлық басқа музыкалық жарыстарда (көктемгі семестрде өткізіледі) конференциялық топтастырулар ескерілмейді, тек көру қабілетін бағалау ережелері ғана ескеріледі. Соло және шағын ансамбль жарыстарында аймақтан мемлекетке өту жүзеге асырылады, ал мемлекеттік деңгейде ең үздік екі солист және ең үздік ансамбль медальдармен марапатталады. Жеке орындаушыларға үздік орындаушы сыйлығы берілуі мүмкін. Алайда, алға жылжу тек 1-ші дивизион жеңімпаздарына ғана шектелмейді, сонымен қатар жеңімпаздар аймақта "Class 1" (қыйын деңгей) нөмірін орындаған болуы керек, ал орындау UIL-дің "Белгіленген музыка тізіміне" енгізілген болуы керек және сонымен қатар жадтан орындалған болуы керек (тізімде осы талаптан босатылған деп белгіленген белгілі бір аспаптық шығармаларды қоспағанда). Көру қабілетін бағалау кезінде әр түрлі конференциядағы мектептер әр түрлі шығармаларды оқиды, ал екінші топтар (ресми түрде "негізгі емес" топтар деп аталады) негізгі топтан басқа конференциялардан басқа шығармаларды оқиды. Көру қабілетін бағалау және орта ансамбльдер тек аймақтық деңгейде ғана бәсекелеседі. Музыка теориясы тек мемлекеттік деңгейде өткізіледі және мектеп директорының және мектеп музыка директорының рұқсатымен 9-12 сыныптардағы барлық оқушыларға ашық; оқушыдан басқа музыкалық жарысқа қатысу талап етілмейді (немесе тіпті қатысуы да қажет емес). Желді аспаптар ансамблі аймақтан мемлекетке өтуі мүмкін, алайда, мемлекеттік шара – бұл жарыс емес, білім беру шарасы.

Жеңіл атлетика

Тарихи тұрғыдан алғанда, футбол чемпионаттарының ойындары екі команданың өзара келісіммен белгіленген бейтарап алаңдарда өткізілді, бірақ 2006, 2007 және 2009 жылдары екі Конференция 5А чемпионатының ойындары Сан-Антониодағы Аламодомда өтті. Бұл ойындар жиі өткізілетін орындарға Хьюстон қаласындағы Астродом, Ирвингтегі Техас стадионы, Сан-Антониодағы Аламо стадионы және Остиндегі Даррел К. Роялл – Техас ескерткіш стадионы кірді. 2010 жылы UIL барлық чемпионат ойындары үшін алаңдарды белгіледі: 5A, 4A және 3A чемпионаттары Арлингтондағы AT&T стадионында, ал 2A және 1A чемпионаттары Мэнсфилдтегі Ньюсом стадионында, ал алты адамнан құралған командалардың чемпионаты Абилендегі Шотвелл стадионында өтті. 2011 жылы 1A-дан 5A-ға дейінгі Конференциялар өздерінің штаттық чемпионаттарын AT&T стадионында өткізді, ал алты адамнан құралған командалардың ойындары Абиленде өтті. 2013 жылы алты адамнан құралған командалардың ойындары да AT&T стадионына көшірілді. 2015 жылы 11 адамнан құралған командалардың чемпионаты Хьюстондағы NRG стадионында, «Даллас Каубойс» – «Нью-Йорк Джетс» ойынына байланысты туындаған қақтығыс салдарынан өтті, ал алты адамнан құралған командалардың титулдық ойындары Шотвеллге қайта оралды. 2016 жылы барлық чемпионат ойындары AT&T стадионына қайта оралды. Ұлдар мен қыздар арасындағы баскетболдан барлық бес сыныптың жартылай финалы мен чемпионаты бұрын Остиндегі Техас университетінің кампусындағы Франк Эрвин орталығында өткізілді. 2015 жылы ұлдар мен қыздар арасындағы штаттық турнирлерді Сан-Антониодағы Аламодомға көшіру туралы шешім қабылданды, себебі Остин қаласында баға және алаң мәселелері бойынша даулар жалғасып жатты. Штаттық жеңіл атлетика және жүзу чемпионаттары да Техас университетінің кампусында өткізіледі, біріншісі Майк А. Майерс стадионында, екіншісі Ли және Джо Джамайл Техас жүзу орталығында. 4A және 5A сыныптарының футбол жартылай финалы мен финалы Остин қаласының маңындағы Джорджтаун қаласындағы Биркельбах алаңында, ал штаттық бейсбол турнирі Остин маңындағы Раунд-Рок қаласындағы Делл Даймондта өтеді. Штаттық софтбол турнирі Техас университетінің кампусындағы Ред және Шарлин МакКомбс алаңында өткізіледі. Штаттық кросс-кантри жарысы Раунд-Роктағы Олд-Сеттлерс паркінде өтеді. Штаттық күрес турнирі Хьюстон қаласындағы Берри орталығында өткізіледі. Конференция 5A штаттық гольф турнирі Остин қаласындағы муниципалдық алаң – Джимми Клей гольф алаңында өткізіледі. 2000–2011 жылдар аралығында қыздар волейбол турнирі Сан-Маркостағы Техас мемлекеттік университетінің кампусындағы Страхан Колизейінде өткізілді. 2012 жылдан бері турнир Гарлендтегі Кертис Калвелл орталығында өткізілуде.

Сөз сөйлеу және пікірталас

Академиялық және спорттық жарыстардан өзге, UIL түрлі қоғамдық сөйлеу және дебаттар ұйымдастырады, мысалы, қарсы сұрақ-жауап дебаты, парламенттік дебат, көркем проза оқу, поэзия оқу, импровизациялық сөйлеу және Линкольн-Дуглас дебаты. Дебат және Сөз өнері лигасының ең ұзақ тарихы бар жарысы, ол алғаш рет 1910 жылы ұйымдастырылды.

Стипендиялық қор

Мемлекеттік академиялық жарысқа қатысқан (қандай сыныпта оқыса да) кез келген оқушы Техас мектеп аралық лигасы қорынан стипендия алуға құқылы, ол UIL-дің еншілес ұйымы. Оқушы Техастағы жоғары оқу орнында күндізгі бөлімде оқуы және белгілі бір үлгерім талаптарына сай болуы керек.