Кіріспе

Италиялық саясаткер және журналист (1930–2016)

Марко Паннелла (туған күні Джачинто Паннелла; 2 мамыр 1930 – 19 мамыр 2016) – итальяндық саясаткер, журналист және белсенді. Ол өз елінде зорлықсыздық пен азаматтық құқықтар үшін күресімен, соның ішінде ажырасу құқығы, аборт жасау құқығы, марихуананы заңдастыру және атом энергиясын жою науқандарымен кеңінен танымал болды. Халықаралық аренада ол адам құқықтары мен өзін-өзі анықтау құқығын қолдады, мысалы, Тибеттің тәуелсіздігі және Вьетнамдағы христиандарға жасалған қудалауға қарсы шықты. Ол 1955 жылы құрылған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі итальяндық радикалдардың алғашқы саяси ұйымы – Радикалдық партияның тарихи көшбасшысы болды. 1979 жылдан 2009 жылға дейін Еуропалық парламент депутаты болды, онда ол құқықтық мәселелер комитетінде, бюджеттік бақылау комитетінде және Израильмен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияда толық мүше ретінде жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Зорлықсыз Радикалдық партияның президенті болды. Ол солшыл либертариан және либералды социалист саналды.

Ерте өмір

Паннелла 1930 жылдың 2 мамырында Терамода (Абруццо) итальяндық әкесі мен швейцариялық анасынан дүниеге келді. Ол Римдегі Юлий Цезарь классикалық лицейінде білім алды. 1955 жылы Паннелла Урбино университетін заң мамандығы бойынша бітірді.

Саяси мансап

20 жасында Паннелла Италия либералдық партиясының (PLI) университет деңгейіндегі ұлттық өкілі, Unione Goliardica Italiana (UGI) студенттік бірлестігінің мүшесі болды, ал 23 жасында Unione Nazionale degli Studenti (Ұлттық студенттер одағы) президенті болды. 24 жасында ол Partito Radicale (бұдан әрі - "Радикалды партия") негізін қалауды ұсыныс жасады. 1960 жылдан 1963 жылға дейін ол Италияның "Il Giorno" газетінің тілшісі ретінде Парижде болды. Паннелла өзінің ұзақ саяси мансабында Италияның ажырасу лигасы, ар-ожданға қарсы тұру лигасы, Католик шіркеуі мен Италия мемлекеті арасындағы келісімді (Конкордатты) жою лигасы, "Пиеро Каламандрей" құқықтық бастама орталығы, сондай-ақ Италияның демографиялық білім беру қауымдастығы (AIED) сияқты бірқатар ұйымдарды құрды. Ол есірткіге қатысты маңызды реформаларды ілгерілетуде алдыңғы қатарда болды және азаматтық бағынбаушылық істері үшін бірнеше рет түрмеге қамалды. Ол 1978 жылы Италияда абортты заңдастыруға әкелген қозғалыста маңызды рөл атқарды. Шығыс Еуропа елдерінде азаматтық құқықтарды қорғауға қатысқан ол 1968 жылы Софияда коммунистік режимге қарсы жарнама парақтарын таратуы үшін тұтқындалды. Ол Еуропадағы жасыл және экологиялық саяси қозғалыстардың алғашқы ұйымдастырушыларының және негізін қалаушыларының бірі болды. Жылдар бойы ол Италияда азаматтық құқықтарды қорғаумен, сондай-ақ саяси партияларды мемлекеттік қаржыландыруға және итальян саясатындағы жемқорлыққа қарсы күресті. 1970 жылдардан бастап Паннелла әлеуметтік және саяси мәселелерге, әсіресе мемлекеттің заңдылығына, заң үстемдігіне және сот жүйесіне қатысты тақырыптарға арналған бірқатар референдумдарды қолдады. 2014 жылдың сәуірінде итальян түрмелерінің жағдайын протесттеу мақсатында аштан өлуге шыққан Паннелла операция жасауға мәжбүр болды. Алтиеро Спинелли мен Эрнесто Россидің шәкірті болған Паннелла алғашқы еуропалық федералистердің бірі болды және Еуропалық Одақтың құрылуы үшін зорлық-зомбылықсыз жолмен күресті. 1981 жылы қарашада Радикалдық партияның хатшысы болып сайланды және 1983 жылдың қарашасына дейін қызмет етті. 1989 жылы Будапештте өткен РП съезінде ол Трансұлттық Радикалды партияны құруды бастады, ол сол кезде Федералды Кеңестің президенті болды. 2003 жылы ол басқа да еуропалық танымал тұлғалармен бірге Еуропа мен Таяу Шығыстың арасындағы диалог пен өзара түсіністікті дамытуды мақсат еткен Medbridge стратегиялық орталығын құрды. Ол Чехиядағы Рома партиясының құрметті президенті және Социалистік словен жастарының құрметті мүшесі болды. Еврей ұлттық қоры (Еврейше: קרן קימת לישראל, Keren Kayemet LeYisrael) оған Израильдегі Негев шөлінде орманды қалпына келтіруге арналған аумақты сыйлады. 2011 жылдың қазан айында ол 2011 жылдың 5/6 қарашасында өткен Еуропалық федералистер партиясының құрылтай конвенциясына қатысу үшін француз федералистер партиясының мүшесі болды. Осылайша ол Еуропалық федералистік партиясының құрылтайшы мүшесі болды.

Жеке өмір

Панелла ешқашан үйленбеген және баласы болған емес. Ол бірнеше онжылдық бойы өзінің сүйіктісі Мирелла Парачинимен бірге өмір сүрді. 2010 жылы сұхбатында ол Парачинимен әрқашан ашық қарым-қатынаста болғанын, "қызғанышсыз" екенін айтты. Сол сұхбатта Паннелла өзін бисексуал деп жариялап, ер адамдармен "үш немесе төрт" маңызды қарым-қатынаста болғанын мәлімдеді. Ол дінге сенбеуші еді. Паннелла 2016 жылғы 19 мамырда рактан қайтыс болды. Италия премьер-министрі Маттео Ренци оны "бостандық арыстаны" деп сипаттады.