«Он екілер» – А.Блоктың 1918 ж. Октябрь революциясына жауап ретінде жазылған поэмасы. Петроград көшелеріндегі қызыл гвардияшылар, зорлық-зомбылық, махаббат тақырыбы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1918 жылы Александр Блок жазған өлең. «Он екі» (Lang ru) – Александр Блоктың даулы, ұзын өлеңі. 1918 жылдың басында жазылған бұл өлең 1917 жылғы Қазан революциясына поэзиялық жауаптың алғашқы үлгілерінің бірі еді.
1918 poem written by Alexander Blok
The Twelve (Lang ru) is a controversial long poem by Aleksandr Blok. Written early in 1918, the poem was one of the first poetic responses to the October Revolution of 1917.
Өмірбаян
Поэма суреттейді он екі Қызыл гвардияшының (он екі елшіге теңестірілген) революциялық Петроград көшелерімен марш жасауын, олардың айналасында қаһарлы қысқы боран ашулы түрде соғып тұрғанда. Поэмадағы он екі елшінің көңіл-күйі, буржуазиялық және контрреволюциялық деп саналатын нәрселерге деген негізгі және тіпті садистік агрессиядан қатаң тәртіпке және "революциялық міндет" сезіміне дейін ауытқып, тербеліп тұрады. Он екінің арасынан шыққан, бірақ революциялық көңіл-күйде емес Иванмен бірге ұсталған бір әйел, он екінің бірі (Петр) тарапынан өлтіріледі. Ол оқиғадан ерекше әсер алғандай көрінеді және кейін жолдастарына бұл әйелге ғашық болғанын айтады. Бірақ, қалғандары оған осы революциялық уақытта жеке трагедиялардың маңызы жоқ екенін еске салғаннан кейін, кісі өлтіруші өзінің нығайтылған бейінін қайта алып, маршқа қатысады. Өлеңнің соңғы шумағында, ең көп дау тудырған жері – қарлы боранда Иса Мәсіхтің кейпі көрінеді, ол он екінің маршын бастап келеді. "Көңіл-күй жасайтын дыбыстар, полифониялық ырғақтар және қатал, жаргон тілі" (Encyclopædia Britannica осылай сипаттағандай) арқасында "Он екі" Блокты көптеген жанкүйерлерінен тез арада алшақтатты. Айыптаулар қорқынышты талғамсыздықтан бастап, жаңа большевиктік билік алдындағы құлшынысқа және бұрынғы идеалдарына сатқындыққа дейін жетеді. Екінші жағынан, көптеген большевиктер Блоктың мистикасын және аскетизмін, әсіресе Мәсіх туралы айтылуын жек көреді. 1918 жылдың 3 наурызында социалистік революциялық газет "Еңбек туы" басылымда жарық көргеннен кейін, поэма ресейлік зиялы қауымның басым бөлігі тарапынан сыналып, шабуылға ұшырады. Блоктың бұрынғы жанкүйерлері, әріптестері және тіпті достары онымен қарым-қатынасын үзді. Академик Шкловскийдің айтуынша, "Он екіні" түсінгендердің саны аз болды, себебі барлығы Блокты әрқашан қастерлі тұлға деп санады. Шкловский Пушкиннің "Қола аттысымен" салыстырған қылмыстық-революциялық Петроградты бейнелейтін "Он екі" картинасы жаңа суреттерге ие болды. Ол: "Он екі – ирониялық туынды. Ол тіпті халықтық ұйқаспен емес, "жарық" тілінде жазылған. Савояровтың көшедегі әншілер стилі". Шкловский Савояровтың "рагг" жанрындағы әндері туралы айтты, онда ол қылмыскерге ұқсап киініп, сахнаға шығар еді. Хореограф Джордж Баланчин Савояровтың ұрылар әндерін орындағанын еске алады: "Алёша, ша! – жарты тонға төмен, жалғанды айтуды тоқтатыңыз". Соғыс кезінде Савояров Александр Блокпен кездеседі, ол 1914-1918 жылдары оның кинотеатрлар мен кафелердегі концерттеріне онша рет қатысқан. Кейде Блок өзінің өлеңдерін және пьесаларын оқып беретін актерлерді алып келетін. 1918 жылы ол әйелі Любовь Менделеева Блокқа Савояровтың қойылымдарын көрсетті, осылайша ол оның эксцентрикалық мінез-құлқын "қабылдап" алуына мүмкіндік берді ("Он екі" поэмасын оқу үшін). Ол күнделігіне былай деп жазды: "Люба ақыры Савояровты көрді, ол турнеде шағын түрінде ойнайды. Егер "миниматурада" шынайы өнер болса, неге ол тамақтан кейін және кешкі астан бұрын әрдайым өнер көрсететін александриялықтардың талантын өлшеуге болады?" Блок "Он екіні" өзі оқымады, өйткені ол оны жақсы оқи алмайтын. Әдетте, оның әйелі оны оқып беретін. Бірақ Любовь Блоктың "Он екіні" оқығанын тыңдаған көрермендердің пікірінше, ол "жаман театралдылыққа" түсіп, нашар орындады. "Иығына дейін жеткен қолы бар үлкен әйел сахнаға асығып шығып, қатты айқайлап, ыммен сөйлеп, отыра қалып, қайтадан секіріп тұрды". Кейбір тыңдаушыларға Блоктың Любовь Дмитриевнаның оқығанын тыңдағаны да ұнамайтын сияқты көрінді. Бірақ бұл мүмкін емес еді, өйткені Блок оған әрдайым кеңес беріп, оны Савояровтың концерттеріне алып бару сияқты өлеңді қалай жатқанын көрсетті. Блок "Он екі" поэмасын дәл осылай, әсіресе, қатал және эксцентрикалық түрде, Савояровтың Санкт-Петербургтегі қылмыскер рөлін ойнағандай етіп айту керек деп ойлаған. Алайда Блоктың өзі оқуға үйренбеген, оқығысы да келмеген. Ол үшін, өзі айтқандай, "сатиралық әндерді жырлайтын әртүрлі ақын" болу керек еді.
The poem describes the march of twelve Red Guards (likened to the Twelve Apostles) through the streets of revolutionary Petrograd, with a fierce winter blizzard raging around them. The mood of the Twelve as conveyed by the poem oscillates from base and even sadistic aggression towards everything perceived bourgeois and counter revolutionary, to strict discipline and sense of "revolutionary duty." A prostitute who is found with Ivan, who is from the same background as the Twelve but is in no revolutionary mood, is killed by one of the Twelve (Peter), who appears unusually struck by the accident and later reveals to his comrades that he had been in love with the woman. However, after the others remind him that in these revolutionary times one's personal tragedies are nothing, the murderer regains his determination and continues the march. In the last stanza of the poem, most controversially, a figure of Jesus Christ is seen in the snowstorm, heading the march of the Twelve. The Twelve, with its "mood creating sounds, polyphonic rhythms, and harsh, slangy language" (as the Encyclopædia Britannica termed it), promptly alienated Blok from a mass of his admirers. Accusations ranged from appallingly bad taste to servility before the new Bolshevik authorities and betraying his former ideals. On the other hand, most Bolsheviks scorned Blok's mysticism and asceticism and especially the mention of Christ. Immediately following the publication (3 March 1918) in the socialist revolutionary newspaper "Banner of Labor", the poem was attacked by almost the whole of the Russian intelligentsia. Many of the former admirers, colleagues and even friends of Blok broke off their relationship with him. According to academic Shklovsky few comprehended The Twelve and condemned it because everyone was used to take Blok seriously only. The Twelve, a portrayal of criminal revolutionary Petrograd, which was compared by Shklovsky to The Bronze Horseman by Pushkin, had brand new images. He noted "The Twelve is an ironical work. It’s written not even with folk rhyme but with "flash" language. A Savoyarov style of street trolls". Shklovky talked about Savoyarov's songs in the "ragged" genre, where he would go on stage dressed and made up as a criminal. George Balanchine, a choreographer, recalled Savoyarov singing thieves' songs: "Alyosha, sha! – take a half tone lower, stop telling lies". During the war, Savoyarov met Aleksandr Blok who attended his concerts in cinemas and café chantant a dozen times in 1914–1918. Sometimes Blok brought actors who recited his poems and plays onstage. Thus in 1918 he persistently showed Savoyarov's performances to his wife Liubov Mendeleyeva Blok so that she could "adopt" his eccentric manner (for reading The Twelve poem). He wrote in his journals: "Liuba finally saw Savoyarov who plays on tour in miniature close to us. Why measuring ounces of Alexandrians' talent who always perform after lunch and before dinner if there’s a real art in 'miniature'?" Blok did not recite "The Twelve" himself because he could not do it well. Usually his wife performed the reading of the poem. However, according to the audience who listened to The Twelve performed by Liubov Blok, she did it poorly, falling into "bad theatricism". 'A big woman with massive arms bare almost to her shoulders rushed about on the stage dramatically shouting and gesticulating, sitting down and jumping up again.' It seemed to some of the audience that Blok did not enjoy listening to Lyubov Dmitriyevna's reading either. But this would have been unlikely because Blok was always advising her and showing how to recite the poem, such as by taking her to Savoyarov's concerts. Apparently Blok believed The Twelve poem should be recited in this specifically rough and eccentric manner, the way Savoyarov did it playing the role of a criminal from St. Petersburg. However Blok himself did not know how to recite, and did not wish to learn. To do that he would have to become, as he put it, a "variety poet and singer of satirical songs" himself.