Кіріспе
1995 жылғы 4 қарашада Израиль премьер-министрі Ицхак Рабиннің қазасынан кейін, қастандық теориялары дерлік бірден пайда болды. Қылмысты еврей-израильдік құқық студенті Игал Амир жасады және ол көпшілік арасында бірнеше секунд ішінде ұсталды. Рабин кейін Ичилов ауруханасында операция кезінде көз жұмды. Амир Рабинды өлтіргенін мойындады. Израильдік БАҚ бұл кісі өлтіруді анық жайт ретінде жариялады, ал Шамгар ұлттық сараптама комиссиясы мен сот Әмірдің кісі өлтіруге кінәлі деген бірдей қорытындыға келді. Дегенмен, медициналық құжаттарда да, сараптама куәліктерінде де дәлелдердегі кейбір қайшылықтар анықталды. Осы айыптаулар мен басқа да күдіктер кейде солшыл, ал көбінесе оңшыл қастандық теорияларына енгізілді.
Conspiracy theories arose almost immediately following the assassination of Israeli Prime Minister Yitzhak Rabin on November 4, 1995. The perpetrator, Jewish Israeli law student Yigal Amir, was apprehended within seconds by people in the crowd. Rabin later died on the operating table at Ichilov Hospital. Amir confessed to the assassination of Rabin. The assassination was reported as a clear cut matter in Israeli media, and the Shamgar national inquiry commission and the court all drew the same conclusion that Amir was guilty of murder. Nevertheless, some inconsistencies in the evidence have been alleged, both in the medical records and in the inquiry testimony. These allegations and other suspicions have been included in occasional left wing, and more prevalent right wing conspiracy theories.
Құрбылық туралы мәлімдемелер
Конспирологиялық теориялардың жақтастары төмендегілердің кейбіреуін немесе барлығын айтты, ал басқалары осы тұжырымдарға қарсы шықты. Полиция мәліметтеріне сәйкес, Рабиннің денесінен және киімінен оқ-дәрі іздері табылды, бұл оның өте жақын қашықтықтан атылғанын көрсетеді, себебі оқ-дәрі таралу алдында өте қысқа қашықтықта жүреді. Ресми мәліметтер бойынша, Әмір Рабиннің денесі мен киіміне оқ-дәрі іздері түспейтін қашықтықтан атқан. Хирургиялық есептерде кеудеге кірген оқ жарасы куәгерлердің көрсетулерімен және Кемплер бейнежазбасымен үйлеспейді, ол Рабиннің Игал Әмірден алыстап бара жатқанда арқасынан атылғанын көрсетеді. Бұл ақпараттың көзі иврит тіліндегі бейнеге сілтеме жасайды және ағылшын тіліне дұрыс емес аударма ұсынады. Алайда, екі нұсқада да кеудеге кіретін жара туралы ешқандай мәлімет жоқ, тек кеудеде жара бар екендігі айтылады (ол шығу тесігі болуы мүмкін). Екі нұсқада да үш емес, екі оқ атылғаны туралы хабарлама бар. Рабин Әмірдің оқтарынан кейін оқ жарақатымен үйлеспейтін тәсілмен жүрген болар еді, егер омыртқасы сынса, мұндай мүмкін емес. Әрбір медициналық құжатта Шамгар комиссиясының қорытындысынан «толыққандай өзгеше» жаралар сипатталған. Рабиннің жағдайының медициналық сипаттамаларында кенеттен өзгеретіндей болып көрінеді. Барри Чамишке кеңес берген анонимді дәрігердің пікірінше, «алғашқы екі жара, кеуде мен ішкі қуысқа, Рабин келгенге дейін болған. Үшіншісі, кеуде алдыңғы бөлігіне келген жара, ауруханаға кіргеннен кейін жасалған болуы керек», және «Рабиннің омыртқасына зақым келмегені мүмкін емес. Операциялық топтың алты мүшесінің барлығы осы туралы қате айтуы мүмкін емес». Оқиға орнында болған үш полицей қызметкері «Ицхак Рабин көлікке отырғанда көзге көрінетін жаралары болмағанын» куәлік етті. Рабиннің кортежі ауруханаға жету үшін 22 минут кетті, тіпті оның өте тәжірибелі жүргізушісі болғанымен және көшелер жабық болғанымен. Оқиға орнынан ауруханаға дейінгі қашықтық бес минуттық серуенмен өтіледі. Полиция жасаған баллистикалық сараптамалар оқиға орнынан табылған патрондардың қаптамалары Әмірдің қаруымен сәйкес келмеді. Әмірдің қолынан, киімінен және шашынан оқ қалдықтары табылмады. Егер Әмір нағыз оқтармен атқан болса, оқ қалдықтары сөзсіз болған болар еді, ал емес бос оқтармен. Рабиннің өкпесі мен көкбауырына келген жараларға қарамастан, оқиға орнында қан байқалмады, сондай-ақ кейіннен сол жерде де табылған жоқ. Ал куәгерлер ауруханаға келген кезде кеуде жарасынан қанның «атқылап» шыққанын айтады. Кейбір куәгерлер біреудің «Бос оқтар, ештеңе емес. Бұл ойыншық қару» деп айқай салғанын естігендерін мәлімдеді. Шин-Бет агенті куәлік беріп: «Мен полиция қызметкерінің адамдарды тыныштандыруға шақырғанын естідім. Оқ бос». Латышта Шин-Бетке екі жыл бұрын жұмыс істеген Әмір сот отырысында: «Егер мен шындықты айтсам, бүкіл жүйе құлайды. Мен бұл елді құртуға жеткілікті білемін» деді. Мұхаммед әл-Дурра ісінде маңызды рөл атқарған израильдік физик Нахум Шахаф, қастандық үшін дұрыс емес адамды ұстап тұрғанына фотодәлелдері бар екенін мәлімдеді. Ол өлтіруді Рабиннен кейін премьер-министр, кейін Израиль президенті болған Шимон Перес басқарған қастандыққа кінәлады.
Сын
Құпия теорияларын сынға алудың үш түрі бар. Ең көп таралған түрі құпия теорияларында немесе құпия теорияшылдардың айтқан талаптарын жоққа шығарып, оларды салыстырмалы етеді және теориялардың Израильдің саяси мәдениетінен, әлеуметтік қарым-қатынастарынан және тарихи оқиғалардан алшақ екенін көрсетеді. Бұл сын міндетті түрде саяси "бағытталған" емес және оң және солшыл құпия теорияларына сілтеме жасай алады. Екінші сын толығымен оңшыл теорияларға бағытталған. Үшінші, көбінесе Израильдің солшыл сыншылары, мұндай теориялардың өмірге келуіне шабуыл жасайды, оларды өлтіруге оңшылдардың "жауапкершілігін" жоққа шығару деп санайды. Бұл "жауапкершілік" Рабинге қарсы өте жауырысқан орта құру арқылы болған, онда Әмір және оның тікелей серіктестері Хагай Әмір мен Дрор Адани – актерлердің шағын тобы ғана болған. Төртінші сын, оңшыл белсенділердің пікірінше, көбінесе Израильдің оңшыл құпия теорияларын қолдаушылар дәлелсіз, шеткі теорияларды қолдап, Израильдің оңшылдығын ұятқа қалдырған. Бұл сынға сәйкес, құпия теорияшылдар пікір таласын "Осло қылмыстарын жасағандар" деп аталатын адамдардың жауапкершілігінен ауыстырады. Бұл оңшыл сыншылар оңшыл құпия теориялары ақырында Израильдің солшылдарының мақсаттарына қызмет етеді деген қорытындыға келеді.