Кіріспе

Эдгар Аллан Поның қабірін зиярат етумен танымал белгісіз тұлға – «По Тостері» – американдық жазушы Эдгар Аллан Поның туған күні, 19 қаңтарда таңертеңгі сағаттарда, Балтимор, Мэриленд штатындағы оның алғашқы қабірін белгілейтін кенотафқа ондаған жылдар бойы жыл сайын құрмет көрсеткен белгісіз адамға (немесе, мүмкін, бірден кейін басқа адамдарға) медиада берілген лақап. Қара киім киген, кең қапталды шляпасы мен ақ шарфы бар көлеңкелі тұлға өзіне коньяк (немесе вишня брендиі, амонтилладо немесе шотланд вискиі) құйып, По есігіне тост айтып, түнде жоғалып кететін. Одан кейін ерекше орналастырылған үш раушан гүлі мен іші толмаған спирттік судың бөтелкесі қалатын. Көршілер жыл сайын осы сырлы «Тостерді» көру үмітімен жиналатын. Куәгерлердің айтуынша, алғашқы «Тостер» 1930 жылдардан бастап (бірақ бұл туралы 1950 жылға дейін ешқандай жариялым болмаған) 1998 жылы қайтыс болғанға дейін жыл сайын келіп тұрған, содан кейін дәстүр «ұлына» берілген. 1998 жылдан кейін келген «Тостерлер» қалдырған бірнеше жазбаларда даулы мәлімдемелер кездеседі. 2010 жылы «Тостер» келмеді, ал 2011 және 2012 жылдары сапарлар болмауы 75 жылдық дәстүрдің аяқталғанын көрсетті. Дегенмен, 2016 жылы Мэриленд тарихи қоғамы дәстүрді қайта жаңғырту үшін жаңа «Тостерді» таңдады. Раушан гүлдері По, оның әйелі Вирджиния Элиза По және оның қарындасы Мария Клеммді бейнелейді деп саналады, олардың үшеуі де бастапқыда осы жерге жерленген. Коньяқтың маңызы белгісіз, себебі ол Поның шығармаларында кездеспейді (мысалы, амонтилладо сияқты); бірақ 2004 жылы қалдырылған жазбада коньяк Поға емес, «Тостердің» отбасының дәстүрін көрсететіні айтылған. Әр жыл сайын түрлі топтағы журналистер мен Поның жанкүйерлері осы оқиғаны бақылап тұратын. 1990 жылы Life журналында «Тостердің» суреті жарияланған.

Поның екі жүз жылдық мерейтойына дейінгі оқиғалар

2006 жылы бір топ көрермендер По Тостердің жыл сайын қабірге қалай кіретінін білуге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Осы оқиғадан басқа, көрермендер Тостердің кіруіне, құрмет көрсету рәсіміне немесе кетуіне араласпады, сондай-ақ оның кім екенін анықтауға ешқандай күш салынбады. 2007 жылы 92 жастағы Сэм Порпора По Тостер дәстүрін өзі бастағанын айтты. Балтимордың Вестминстер шіркеуінің бұрынғы тарихшысы Порпора, шіркеу мен қауымды жаңарту үшін 1960 жылдары «жарнамалық әрекет» ретінде Тостерді ойлап тапқанын, кейін журналистке 1949 жылдан бастап сапарлар басталғанын жалған айтқанын мәлімдеді. Дегенмен, Тостердің жыл сайынғы сапарлары туралы жарияланған хабарлар 1960 жылдарға дейін жетеді; мысалы, 1950 жылғы Балтимордың «Evening Sun» газетінде «жыл сайын қабір тасына сапалы этикеткасы бар бос бөтелке қоятын белгісіз азамат» туралы айтылған. Порпораның қызы әкесінің осы әрекеттері туралы естімегенін, бірақ бұл оқиға оның «әдепсіз мінезіне» сай келетінін айтты. Эдгар Аллан По қоғамының өкілі Джефф Савойе де Порпораның мәлімдемесіне күмән келтірді, бірақ оны толығымен жоққа шығара алмағанын мойындады. Порпора әңгімесінен бас тартпаса да, кейін жыл сайынғы сапарларды өзі жасамайтынын және оның кім екенін білмейтін басқа біреу осы дәстүрді өзіне қабылдағанын мойындады. 2008 жылы Jerome шамамен 150 адам Тостердің пайда болуын көру үшін жиналғанын хабарлады. 2009 жылы, Поның туғанына 200 жыл толуына қарамастан, жиналғандардың саны бұрынғы жылдарға қарағанда азайды және Тостер ешқандай хабарлама қалдырмады.

Бастапқы дәстүрдің аяқталуы

2010 жылы По Тостер пайда болмады. 1976 жылдан бері барлық келуге куә болған Джером түсіндірме бере алмады, бірақ егер Тостер дәстүрді аяқтауды көздесе, 2009 жылы Поның туғанына 200 жыл толуы логикалық соңғы нүкте болар деп болжады. 2011 жылғы жылдықта тек төрт жалған Тостер пайда болды – олар күтіп тұрғандардың алдында ашық көрінді (нағыз Тостердің құпиялылығына қайшы); ешқайсысы Джеромға ғана белгілі құпия сигналды көрсетпеді, Тостер әдеттегідей жыл сайын қабірде жасайтын әрекет; және ешқайсысы Тостер орнатып берген ерекше розалар үлгісін құрмады. Жалған Тостерлердің пайда болуы пікір таласына себеп болды: кейбіреулер дәстүрдің «абыройлы аяқталуымен» аяқталуын қалады, ал енді біреулер оны, қажет болса, еліктеушілер арқылы жалғастыруға шақырды. 2012 жылы тағы да «нағыз» Тостер деп танылатын ешкім көрінбеді. Джером (өзінің Тостер екені туралы қауесеттерді жоққа шығарды) дәстүрдің «аяқталғанын» жариялады. «Олар маған хабарлап, бәрі бітті деп қалдырар еді деп ойлағанмын», – деді ол. «Бұл мені аз ғана ренжітеді, бірақ олар мұндай істеуге міндетті емес».

Жаңғыру

2015 жылы Мэриленд тарихи қоғамы жыл сайынғы құрмет көрсетуді өзгертілген, туристерге қолайлы форматта қайта жаңғырту үшін жаңа адамды іріктеу үшін конкурс ұйымдастырды. Жаңа Тостер – оның кім екені де құпия күйде сақталады – алғаш рет 2016 жылдың 16 қаңтарында (сенбі күні, Поның туған күніне үш күн бұрын) күндіз пайда болды, дәстүрлі киім киіп, скрипкада Сен-Санстың «Danse macabre» шығармасын орындады. Дәстүрлі коньяк тосты көтеріп, раушандарды қойғаннан кейін, ол «Cineri gloria sera venit» («Күліне арналған даңқ кеш келеді», римдік ақын Марциалдың эпиграммасынан) деп айтып, кетіп қалды.

Танымал мәдениетте

По Тостер кітаптарда, оккульттік деректі фильмдерде және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында кейіпкер ретінде кездеседі. Балтиморлық қылмыстық романдар авторы Лора Липманның 2001 жылғы "Жай қалада" романында екі По Тостер суреттелген. По Тостер көптеген ғылыми-зерттеу оккульттік еңбектердің тақырыбы болып табылады. Жақында, Вашингтондық аудио театрдың 2011 жылғы "По Тостер келмейді" аудиоспектаклі По Тостер құпиясын түсіндіруге тырысады, По Тостердің іс жүзінде Поның замандасы екенін және оккульттік жолдармен ғасырлар бойы сақталғанын ұсынады. По Тостердің құпиясы "Қорқынышты Канада" эпизодында Поның өліміне әкелген жағдайлармен және оның Вестминстер залы мен зираттағы арбасы туралы әңгімелермен бірге көрсетілген.