Кіріспе
Аллоиммунитет (кейде изоиммунитет деп аталады) – бір түрдің мүшелерінен болатын, аллоантигендер немесе изоантигендер деп аталатын өзгенің антигендеріне иммундық жауап. Аллоантигендердің екі негізгі түрі – қан тобының антигендері және тікелей үйлесімділік антигендері. Аллоиммунитет кезінде организм аллоантигендерге қарсы антиденелер (аллоантиденелер деп аталады) өндіреді, олар құйылған қанға, аллотрансплантацияланған тіндерге және кейбір жағдайларда ұрыққа шабуыл жасайды. Аллоиммундық (изоиммундық) жауап трансплантаттың қабылдамауына алып келеді, бұл трансплантаттың функциясының нашарлауы немесе толық жоғалуымен көрінеді. Автоиммунитет – организмнің өзінің антигендеріне қарсы иммундық жауап. (Алло префиксі «басқа», ал ауто префиксі «өзі» дегенді білдіреді.) Аллоиммунизация (изоиммунизация) – аллоиммундық болу процесі, яғни тиісті антиденелерді алғаш рет дамыту. Аллоиммунитет донор мен трансплантатты қабылдаушының жоғары полиморфты гендерінің, ең алдымен ірі тікелей үйлесімділік кешенінің гендерінің арасындағы айырмашылықтардан туындайды. Бұл өнімдер Т-лимфоциттері және басқа да мононуклеарлы лейкоциттермен танылады, олар трансплантатқа еніп, оған зиян келтіреді.
Alloimmunity (sometimes called isoimmunity) is an immune response to nonself antigens from members of the same species, which are called alloantigens or isoantigens. Two major types of alloantigens are blood group antigens and histocompatibility antigens. In alloimmunity, the body creates antibodies (called alloantibodies) against the alloantigens, attacking transfused blood, allotransplanted tissue, and even the fetus in some cases. Alloimmune (isoimmune) response results in graft rejection, which is manifested as deterioration or complete loss of graft function. In contrast, autoimmunity is an immune response to the self's own antigens. (The allo prefix means "other", whereas the auto prefix means "self".) Alloimmunization (isoimmunization) is the process of becoming alloimmune, that is, developing the relevant antibodies for the first time. Alloimmunity is caused by the difference between products of highly polymorphic genes, primarily genes of the major histocompatibility complex, of the donor and graft recipient. These products are recognized by T lymphocytes and other mononuclear leukocytes which infiltrate the graft and damage it.
Қан құю реакциясы
Қан құю салдарынан, донорлық қанға қарсы аллоантителолар пайда болып, трансфузиялық реакцияға әкелуі мүмкін. Стандартты қан үйлесімділігін тексерудің өзінде де АВО және Rh жүйесінен басқа адамның қан топтарына қарсы реакция туындау қаупі бар.
Ұрықтың және жаңа туған нәрестелердің гемолитикалық ауруы
Ұрықтың және жаңа туған нәрестенің гемолитикалық ауруы, ананың антиденелері ұрықтың антигендерін қабылдамағанда болатын қан құю реакциясына ұқсас, бұл жүктілік кезінде иммундық төзімділік бұзылғанда орын алады. Көптеген жағдайларда ананың иммундық жүйесі ұрықтың қан жасушаларына шабуыл жасайды, нәтижесінде ұрықта анемия дамиды. Гемолитикалық аурудың (HDN) ауырлығы жеңілден ауырға дейін өзгереді. Ауыр жағдайларда өмір сүру үшін жатыр ішінде қан құю немесе ерте босану қажет, ал жеңіл жағдайларда туғаннан кейін фототерапия жеткілікті болуы мүмкін.
Жедел бас тарту
Жедел қабылдамаушылық антигенге қатысты Th1 және цитотоксикалық T лимфоциттерінен туындайды. Олар алоантигендердің экспрессиясы арқасында трансплантталған тінді таниды. Трансплантациядан кейінгі бірінші бірнеше күн немесе апта ішінде трансплант қабылдамаушылыққа ұшырайды.
Гиперактивті және жеделдетілген қуылу
Гиперактивті және жеделдетілген қабылдамау – бұл аллографқа қарсы антиденелермен шақырылатын иммундық жауап. Алушының қанында трансплантация жасау алдында-ақ айналымдағы антиденелер болады. Мұндай жолмен трансплантатты қабылдамауға кем дегенде екі ай уақыт кетеді.
Бас тарту механизмдері
CD4+ және CD8+ Т лимфоциттері, сондай-ақ басқа мононуклеарлы лейкоциттер (олардың осы мәселеге қатысты нақты функциясы белгісіз) қабылдаудан бас тартуға қатысады. Бұл аллоантителолар комплементті қозуға шақыруы мүмкін, бұл мақсатты жасушалардың лизисіне әкеледі. Балама ретінде, донорлық жасушалар мононуклеарлы лейкоциттердің Fc рецепторлары арқылы фагоцитозды іске қосатын аллоантителолармен қапталады. Гуморальды қабылдаудан бас тарту механизмі гипержедел, үдетілген және созылмалы қабылдаудан бас тарту үшін маңызды. Аллоиммунитетті жаңа туған B жасушалары да реттеуі мүмкін.
Цитокиндер
CD4+ Т лимфоциттерінің аллоантигендерді танитын цитокин микроортасы иммундық жауаптың поляризациясына маңызды әсер етеді. CD4+ Т лимфоциттері IL-12-нің (әдетте, жетілген дендриттік жасушалар бөліп шығарады) болуында Th1 көмекші жасушаларына дифференциацияланады. Th1 жасушалары қабынуға ықпал ететін IFN γ цитокинін өндіреді және аллографтық тінді жояды. Егер IL-4 болса, CD4+ Т лимфоциттері Th2 жасушаларына айналып, IL-4 және IL-5 бөліп шығарады. TGF β қабынуға ықпал ететін цитокиндердің болмауында Foxp3 генінің экспрессиясын және CD4+ Т лимфоциттерінің регуляторлық Т жасушаларына (Treg) дифференциациялануын тудырады.
Гранттың төзімділігі
Трансплантацияланған тіндер, егер олар иммуносупрессивті препараттарсыз функционалды болса және қабынуға қарсы жауаптың гистологиялық белгілері болмаса, иммундық қабілеті жоғары реципиенттер тарапынан қабылданады. Ағза бір донордан алынған трансплантты қабылдап, басқа донордан алынған трансплантты қабылдаудан бас тарта алады. Транспланттың қабылдануы проинфламматорлық Th1, Th17 лимфоциттері мен қабынуға қарсы реттеуші T-клеткалері арасындағы тепе-теңдікке байланысты. Иммуносупрессивті препараттар иммундық жауапты басу үшін қолданылады, бірақ олардың әсері спецификалық емес. Сондықтан организм инфекцияға бейімделіп, оңай шалдығады. Болашақ терапияның мақсаты – осы тәуекелдерді болдырмау үшін аллоиммундық жауапты нақты басу. Толеранттылыққа аллореактивті T-клеткаларының көп бөлігін немесе барлығын жою арқылы, сондай-ақ аллореактивті эффектті реттеуші T-лимфоциттерінің арақатынасын реттеуші жасушаларға қарай өзгерту арқылы қол жеткізуге болады, бұл аллореактивті эффектті жасушаларды тежеуге мүмкіндік береді.