Кіріспе

Мидың тері жапырағының гирусы

Бұрыштық гирус – мидың тері жапырағының артқы-төменгі бөлігінде орналасқан, төменгі тері жапырағының артқы бөлігін құрайтын ми аймағы. Ол 39-Бродман аймағына жатады. Сондай-ақ, ол тіл, сандарды өңдеу, кеңістіктік таным, есте сақтауды қалпына келтіру, назар және басқалардың ойын түсіну сияқты процестерге қатысады.

Байланыстар

Сол және оң бұрышты гирлер арқалық көкбауыр мен дене шақырығының аралықтарымен байланысады. + Бұрыштық гирусқа қосылыстар жоғарғы бойлық шоғыр арқылы бір жақты алдыңғы және қаудалатеральді алдыңғы және төменгі алдыңғы аймақтармен, сондай-ақ қаудатты ядро, төменгі оқшылық-алдыңғы шоғыр, парагиппокампальды гирус және гиппокамп, жоғары шеттік гирус және жергілікті доға арқылы жүзеге асырылады.

Шекаралар

Алдыңғы жағы жоғарғы маргиналдық гируспен. Жоғары жағы интрапариетальды ойыспен. Артқы жағы париетоокципитальды ойыспен. Төменгі жағында париетті бөліктің бұрыштық гирусы жоғарғы және ортаңғы уақытша гирулар ретінде жалғасады. Сондай-ақ, бұрыштық гируспен жабылатын бұрыштық ойыс, төменгі жағынан жоғарғы уақытша ойыс ретінде жалғасады.

Функция

Бұрыштық гирус – мидың күрделі тілдік функциялармен байланысты бөлігі (мысалы, оқу, жазу және жазылған мәтінді түсіну). Осы ми бөлігінің зақымдануы Герстман синдромының көрінісін тудырады: саусақ агнозиясы, Алексия (оқу қабілетінің жоқтығы), акалкулия (арифметикалық амалдарды қолданудағы қиындықтар), аграфия (көшіру қабілетінің жоқтығы) және оң-сол жақты шатастыру сияқты әсерлерге алып келеді.

Тіл

Гешвинд жазба сөздің бұрыштық гирус арқылы ішкі монологқа аударылатынын ұсынды. В. С. Рамачандран мен Эдвард Хаббард 2003 жылы жариялаған мақаласында бұрыштық гирустың метафораларды түсінуде маңызды рөл атқаратынын болжады. Олар былай деді: «Метафора мен синестезияны бұзатын неврологиялық аурулар болуы мүмкін. Бұл мәселе жан-жақты зерттелмеген, бірақ біз Буба/Кики әсерінің (Рамачандран және Хаббард, 2001a) бұзылуын, сондай-ақ бұрыштық гирусы зақымдалған науқастарда мақал-мәтелдерді түсінудегі қиындықтарды байқадық. Олардың басқа да синестетикалық метафораларды, мысалы, «қатаң ірімшік» немесе «көңілді көйлек» түсінуде де кемшіліктері бар-жоғын анықтау қызық болар еді. Сондай-ақ, оң жарты шарлары зақымдалған пациенттерде метафораны түсінуде қиындықтар бар екендігі де хабарланды. Мүмкін, олардың кемшіліктері негізінен кеңістіктік метафоралармен байланысты, мысалы, «Ол директорлық қызметтен бас тартты». Бұрыштық гирус гоминидтерде басқа приматтарға қарағанда пропорционалды түрде әлдеқайда үлкен, және оның сезімталдық, есту және көруді өңдеуге арналған аймақтардың қиылысында орналасуы Рамачандранды тұжырымдамалық метафоралар мен жалпы модальдық абстракциялар үшін өте маңызды деп ойлауға жетеледі. Дегенмен, соңғы зерттеулер бұл теорияға күдік тудырады. Криш Сатианның (Эмори университеті) функционалдық магниттік-резонанстық бейнелеу (fMRI) әдісімен жүргізген зерттеулері бұрыштық гирус тұжырымдамалық метафораларды жасауда рөл атқармайтынын көрсетті. Сатиан тұжырымдамалық метафоралардың париетальды операкулумдағы текстуралық селективті соматосенсорлық қабықты белсендіретінін болжайды. Браунсетт пен Уайз сөйлеу және жазу процесінде сол жақ бұрыштық гирустың маңызды рөлін атап көрсетеді.

Арифметика және кеңістікті тану

1919 жылдан бері бұрыштық гирустың миға тиген жарақаттары көбінесе арифметикалық қабілеттердің төмендеуіне әкелетіні белгілі. Функционалдық бейнелеу көрсеткендей, кеңістіктік-көрнекілік қабілеттерімен байланысы болғандықтан, париеталдық бөліктің басқа да бөліктері екі жақты шамамен есептеуге қатысады, ал сол жақ бұрыштық гирус және сол жақ төменгі маңдайлық гирус сөздік арифметикалық фактілерді еске түсіру арқылы нақты есептеуге қатысады. Сол жақ бұрыштық гирустағы белсенділік жоғары болғанда, адамның арифметикалық дағдылары да тиімді болады.

Ескерту

Оң бұрышты гирус көзге түсетін ерекшеліктерге кеңістіктік-көрнекі назар аударумен байланысты. Ол аймақтың сақталған естеліктерге назар аудару қабілетін пайдалана отырып, «төменнен жоғары» стратегия арқылы назарды бөлуге мүмкіндік береді. Бұдан әрі, бұрыштық гирус үш өлшемді кеңістікте бағдарланумен байланысты, бірақ бұл кеңістікті түсіну емес, кеңістікте назарды жылжытуды басқару арқылы жүзеге асырылады.

Әдетті режімдегі желі

Бұрыштық гирус – әдеттегі режим желісінің бір бөлігі, сыртқы күйзелістерге тәуелсіз көп түрлі қызметтер кезінде жұмыс істейтін ми аймақтарының желісі.

Білгіштік

Бұрыштық гирус мақсатталған және нәтижесінде туындаған қозғалыстарға әртүрлі реакция жасайды. Бұл бұрыштық гирус өзінің мақсатталған қозғалыстарын қадағалайды және қосымша ақпаратты пайдаланып, нәтижесінде туындаған қозғалыстар үшін істейтіндей басқаша есептейді дегенді көрсетеді. Осы қарама-қайшылықты тіркеу арқылы бұрыштық гирус өзіне қатысты сананы сақтайды.

Жадыны қайтару

Бұрыштық гирус белсенділігі жадыны қайтаруды ғана емес, сонымен қатар қайтарудан күтілетін нәрсе мен қалыптан тыс нәрсе арасындағы қарама-қайшылықты да анықтайды. Бір тәжірибеде сол жақ бұрыштық гирусты стимуляциялау нәтижесінде әйел өзінің артында көлеңкелі адамды байқады. Бұл көлеңкелі бейне – өзінің көрінісінің бір түрі. Тағы бір тәжірибеде қатысушы төбеде тұрғандай сезімге бөленді. Бұл дененің нақты орны мен сананың дене орны туралы қабылдауы арасындағы айырмашылыққа байланысты деп есептеледі.