Кіріспе

Мюзикл «Метрополис» – 1927 жылы түсірілген, сол аттас үнсіз фильм негізінде құрылған музыкалық туынды. 1989 жылы Лондонның Пикадилли театрында сахнаға қойылды. Музыкасын Джо Брукс, әйгітектерін Дасти Хьюз жазды. Шоуды Жером Савари режиссерлік етті. Орындаушылар құрамында Джуди Кун, Брайан Блессид, Грэм Бикли, Джонатан Адамс, Пол Кьюн және Стифин Парри болды. Бұл мюзикл Джуди Кунның Лондондық дебюті болды, ол қойылым аяқталуға аздай қалғанда Мэри Линкольнмен ауыстырылды. Бұл өндіріс Ральф Колтайдың сахналық безендірісімен ерекшеленді. Одан кейін Джо Брукс америкалық Рэнди Боузермен бірлесіп, дайын музыкалық туындыны өңдеді. 2002 жылы олар шоу үшін толыққанды либретто жасады, ол алғаш рет Орегон штатының Салем қаласындағы Пентакл театрында қойылды. 2017 жылдың 13 қыркүйегінде 5 жұлдыздық жаңа өндіріс, алғашқы Лондондық қайта қойылымы жарияланды. Ол 2017 жылдың 10 қазанынан 5 қарашасына дейін Ye Olde Rose and Crown театрында өнер көрсетті.

Бірінші акт

Метрополис қаласы 2000 жыл шамасында. Бұл Джон Фрименнің өнертабысы, ол қазір оны диктатор сияқты басқарады, мәңгілік түнге толы әлемде, энергия ресурстарының таусылған әлемінде өмір сүретін қала. Метрополис – әдемі эксперимент, бірақ ол да құрып барады, себебі қалаға қуат беретін жалғыз көз – адам энергиясы, ол жоғарыда тұратын элитаның пайдасына аяусыз қолданылады. Жұмысшылар қаланың астындағы алып машиналарды іске қосып, қала бетіндегі жоғары топтың сәнді өмірін қамтамасыз етеді. Жұмысшыларға оқу мен білім алуға тыйым салынған, олар күн сәулесін ешқашан көрмейді. Қазаншұқырдың ішінде еңбек ететін жұмысшылардың арасында Мария бар, ол күн, гүл, құс және ағаштармен толы әлемнің естелігін сақтап жүр. Ол өмірін қауіпке тігіп, жұмысшылардың балаларына құпия сабақтар береді, естелік ешқашан жойылмасын және бір күні бостандыққа қол жеткізу мүмкін болсын деген үмітте. Кездейсоқ өлім-жітім жиі болады, және жұмысшы 11811 Джорджтың сүйіктісі Джейд машина тізбегінде жарақаттанып, қайтыс болғанда, Мария балаларға жер бетін көрсету уақыты келді деп санайды. Джон Фрименнің ұлы, Стивен, Метрополистің мұрагері, әкесінің тотальді билік туралы көзқарасын бөліспейді: оның санасы бар, ал әкесі мұны біліп, Стивенді жұмысшылардың жер астындағы қорқынышты жағдайларынан хабарсыз ұстауға тырысады. Мария және оның балалары қысқа уақытқа жер астынан қашып шығады, және Стивен олармен сәтке кездеседі. Ол оның әдемілігі мен тазалығына таңғалады және бұл сезім махаббатқа айнала ма деп ойлайды. Ол оны жер астының тереңдігіне ертіп, жұмысшы ретінде өмір сүрудің жағдайын өзі сезіну үшін және Марияға жақын болу үшін Джорджпен киім ауыстырып, машиналардың біріне орналасады, ал Джордж танылмай, элитамен бірге болу үшін жоғарғы қабатқа жол табады. Стивен Марияның соңынан еріп, оның жұмысшылардың рухани жетекшісі екенін біледі. Бірақ оның саяхатын әкесі және Фрименнің жеке күзетшісі Еремия байқап алады. Марияны жою және жұмысшыларды одан әрі бағындыру жоспары жасалады. Ғалым Уорнер жұмысшыларды ауыстыруға арналған роботты жасауға жақын. Оның прототипі Футура деп аталады, оған толық болу үшін тек беті ғана керек. Мария ұрланып, оның беті шеберлікпен көшіріліп, роботқа орнатылады. Футура, тек Джон Фрименнің бұйрықтарын орындайды, Мария кейпінде жер астына жұмысшыларды одан да көп еңбек етуге және балаларды машиналарды іске қосуға көндіру үшін жіберіледі.

ІІ акт

Стивен сияқты, Уорнер де Марияның әділдігіне тәнті болып, оны босатуға келіседі. Оның қос жақтылығы ашылып, Уорнер мемлекетке қарсы жасаған қылмысы үшін жазаланады, бірақ Мария жұмысшыларды қайтадан жетектеуге мүмкіндік алады. Жер астында Футура істен шығып, Стивенді өлтіру ниетімен Стивенге ұқсап келген Джорджты өлтіреді. Жұмысшылар Футураны шайтанның, яғни Фрименнің туындысы деп біліп, оны пешке тастайды. Футура жойылған сәтте Мария қайта оралады. Жұмысшылар көтеріліс жасап, машиналарға шабуылдап, Метрополисті жоюмен қорқытады, бірақ энергиясыз Метрополис тірі қала алмайды. Мария мен Стивен жұмысшыларды жоғары әлемнің салыстырмалы қауіпсіздігіне бастап әкеледі. Джон Фриман өзінің ұлының Футурадан өлгенін және оның сүйікті машиналарының қирағанын естіп, ашу мен қайғыға батып, есінен шығып, қаланың басқару бөлмесін жарып, өзін және оның жақын серігі Еремияны құрбан етеді. Енді болашақ Стивен мен Марияның қолында – олар жұмысшылар мен балаларды жарыққа жетелесе, қала олардың қажырлы еңбегінен қолдаусыз құлай бастайды.

Фильмдегі өзгерістер

Мүніз фильм мен мюзикл арасындағы негізгі өзгерістер – көптеген кейіпкерлердің аттарының өзгеруі (Йохан Фредерсен – Джон Фриман, Фредер Фредерсен – Стивен, Ротванг – Уорнер, Хель – Хелен), діни тақырыптардағы шамалы айырмашылықтар, толығымен өзгеше соңы және балаларға көбірек назар аудару.