Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз флотының адмиралы Джозеф Джеймс "Жоко" Кларк, USN (1893 жылдың 12 қарашасы – 1971 жылдың 13 шілдесі) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде авиациялық тасымалдағыштарға қолбасшылық еткен Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз флотының адмиралы. Үндістан территориясында (кейін Оклахома штатының бөлігіне айналған) туып-өскен және Чероки ұлтының мүшесі болған Кларк 1917 жылы Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз академиясын бітірген алғашқы жергілікті американдық болды. Кларк өзін "J. J." немесе "Жоко" деп атауды толық аты-жөнінен гөрі ұнататын.

Алғашқы жылдар

Джозеф Дж. Кларк Уильям А. және Лилли Берри Кларктың ұлы ретінде Оклахома штатының құрамына кірмес бұрын, Чероки ұлтында, Үнді ұлтында дүниеге келді. Оның әкесі Чероки ұлтының мүшесі болған. Джозеф Винита, Оклахомадағы Уилли Холселл колледжінде және қазіргі Оклахома мемлекеттік университеті (бұрынғы Оклахома ауыл шаруашылығы және механика колледжі), Стиллуотер, Оклахомада оқыды. Одан кейін АҚШ Әскери-теңіз академиясына тағайындалды, онда ол лакросс және футбол командаларында ойнады. 1917 жылы академияны бітіргеннен кейін кіші лейтенант рөліне бекітілді. Кларқтың "Джокко" деген лақап аты Әскери-теңіз академиясында пайда болды: ол ондағы алғашқы күндерінің бірінде қатарда тұрғанда, бір сыныптасы "Абден қадірлі Дж. Джонатан Джоки Кларк!" деп айғайлады. Оның әйелі, Ольга Кларк (туған тегі Чубарова), шахмат әлемінің чемпионы Хосе Рауль Капабланканың жесірі болған.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралығы

Кларк ресми түрде АҚШ Әскери-теңіз академиясының 1918 жылғы түлектерінің қатарында болғанымен, шын мәнінде 1917 жылғы түлектермен бітірді. Ол алғашқыда Атлант мұхиты арқылы әскер тасыған «Солтүстік Каролина» крейсеріне бекітілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол тұрақты Әскери-теңіз күштерінде қызметін жалғастырып, Таяу Шығыста «Аарон Уорд», «Аулик» және «Брукс» эсминецтерінде теңізде болды. АҚШ-қа «Брукс» кемесімен оралғанда ол оған қолбасшылық етті, сосын «Булмер» кемесіне командир болып тағайындалды. «Булмер» Америкалық көмек көрсету басқармасы мен Жақын Шығыс көмегіне жіберілді. Кларк 1923 жылы АҚШ-қа қайтып оралып, 1923–1924 жылдары Әскери-теңіз академиясында оқытушы болып жұмыс істеді. Одан кейін ол Флоридадағы NAS Пэнсаколаға ұшқыш дайындығына барып, 1925 жылдың 16 наурызында әскери-теңіз авиаторы дипломын алды. Кларк 1920-жылдардың соңы мен 1930-жылдар бойында түрлі лауазымдарда қызмет етті. 1925 жылы ол командир Джон Роджерске 1925 жылғы Батыс жағалаудан Гавайиге алғашқы ұшуға дайындалуға көмектесті, осы қызметі үшін алғыс хат алды. 1926 жылы «Миссисипи» кемесінде аға авиация офицері болып қызмет етті. Келесі жылы ол 3-ші дивизия командирінің көмекшісі және дивизия авиация офицері болды. 1928 жылдан 1931 жылға дейін Кларк Вашингтондағы NAS Anacostia-ның атқарушы офицері болды, ал келесі екі жылда «Лексингтон» әуе тасымалдағышына қарасты Екінші ұрыс эскадрильясының командирі болды. Ол 1933 жылдан 1936 жылдың шілдесіне дейін Теңіз күштерінің инспекция және сараптама кеңесінің авиациялық мүшесі болды, ал келесі теңіз қызметі кезінде 1936 жылдың шілдесінен 1937 жылдың маусымына дейін «Лексингтонның» әуе офицері және Флоттың әуе бөлімшесінің өкілі болды. 1937 жылдың шілдесінен 1939 жылдың мамырына дейін Перл-Харбордағы Флоттық әуе базасының атқарушы офицері болды. Содан кейін ол Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Curtiss Aircraft Corporation компаниясында әскери-теңіз ұшақтарын тексеруші болып жұмыс істеді. Кларк кейін Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы NAS-қа атқарушы офицер болып, 1940 жылдың желтоқсанынан 1941 жылдың мамырына дейін қызмет етті. Одан кейін ол «Йорктаунға» атқарушы офицер болып тағайындалды. Жапондықтар Перл-Харборға шабуыл жасағанда ол осы лауазымда болды және Гилберт және Маршалл аралдарына шабуылдарға қатысу үшін бұрынғы «Йорктаун» орнына қайтып оралды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуының басында Кларк өзінің тобын шайқасқа шығаруға дайын, агрессивті қолбасшы ретінде танымал болды. Ол Атлант мұхитында және Солтүстік Африка жағалауында «Суанни» әуе кемесіне қолбасшылық етті, содан кейін жаңадан іске қосылған «Йорктаунда» командалық міндетін атқарды. Кларктың командалық кезінде «Йорктаунда» Екінші дүниежүзілік соғыстағы ұшақ тасымалдаушы операцияларын егжей-тегжейлі баяндаған «Жауынгер әйел» деректі фильмінің түсірілімі болды. Деректі фильмде Кларк тек «Джокко» деген лақап атымен танылады және оны Гарри Морган дауыстайды. 1944 жылдың қаңтар айында вице-адмирал Марк Митчер «Йорктаунды» өзінің флагманы етті. Митчер Кларктың теңізшілдігі мен шайқас рухына таң қалды. 1944 жылдың ақпан айында Кларк контр-адмирал болып тағайындалды және уақытша 58-ші арнайы топқа ауыстырылды, ол әлі де Митчерге, ол кезде Жылдам әуе кемесі тобының және адмирал Реймонд Спраунсқа, Бесінші флоттың қолбасшысына есеп берді. Тапсырма тобының барлық командалық орындары бос болғандықтан, Кларкқа жаңа «Хорнет» әуе кемесіне қолбасшылық міндеті жүктелді. Бірақ Митчер тез арада 3-ші топқа қолбасшылық еткен контр-адмирал Чарльз Алан Поунолдың жұмысына көңілі тоймады және оны Кларкпен алмастырды. Кларк Мариан аралдары жорығында осы топқа басшылық етті, және оның тобы бірнеше рет Жапониядан аралық аралдар арқылы ұшып келе жатқан жапондық ұшақтарды тоқтату үшін солтүстікке жіберілді. Оның әуе топтары Чичи Джима және Иво Джима аралдарына осыншама көп әуе шабуылын жасады, сондықтан Жылдам әуе кемесі тобының теңізшілері оларды «Джоко Джима» деп атады. Кларк өзінің тобына 58-ші арнайы топтың қалған бөлігімен бірге Филиппин теңізіндегі шайқаста басшылық етті. Оның бас кемесі «Хорнет» болды. Шайқастың екінші күні, оның ұшақтары күн батқаннан кейін қайтып келгенде, Кларк кемелеріне шамдарды жағуға бұйрық берді, соның арқасында көптеген ұшақтар қауіпсіз қонды.

Корей соғысы

Кларк Корея соғысы кезінде Жедел авиатасымалдаушы күш тобын (TF 77) басқарды. Кейін вице-адмирал дәрежесіне көтеріліп, 7-ші флотқа қолбасшылық етті. 1953 жылдың 1 желтоқсанында адмирал шенімен әскери-теңіз күштерінен зейнетке шықты.

Соңғы жылдар

Әскери-теңіз күштерінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол Нью-Йорк қаласында тұрды, онда Hegeman Harris, Inc. инвестициялық компаниясының төрағасы қызметін атқарды.

Құрмет пен марапаттар

Оның көптеген марапаттары мен медальдары: Әскери-теңіз кресті, Әскери-теңіздің ерекше қызметі медалі, Күміс жұлдыз, "V" ұрыс белгісімен Құрмет легионы, Әскери-теңіздің мақтау медалі және Кореяның Әскери-құрмет ордені. Бұған қоса, ол келесілерді де алды: Кореядағы қызметі үшін Армияның ерекше қызмет көрсету медалі, Күміс жұлдыз медалі, Жауынгерлік "V" белгісі бар мақтау лентасы, Армияның мақтау лентасы, АҚШ Президенттік бірлікке арналған лента (жұлдыздарымен) USS Suwanee, USS Yorktown және USS Hornet кемелеріне; Бірінші дүниежүзілік соғыс және Екінші дүниежүзілік соғыс үшін Жеңіс медальдары; Америка қорғаныс қызметі медалі; Еуропа-Африка-Орта Шығыс кампаниясы медалі (бір жұлдызбен), Азия-Тынық мұхиты кампаниясы медалі (он екі қызмет жұлдызымен), Филиппинді азат ету лентасы (бір жұлдызбен), Корея қызмет медалі (бір жұлдызбен), Біріккен Ұлттар Ұйымының қызмет медалі және Ұлттық қорғаныс қызметі медалі. Кларктың штаб-лейтенанты тарихшы Кларк Г. Рейнольдстың ағасы болды. Рейнольдс Кларктың автобиографиясын жазуға шақырылды, кейіннен ол Кларктың жеке өмірбаянын жазды. Кларк 1952 жылы Оклахома даңқ залына енгізілді. Ұлттық аэронавтикалық қауымдастық 1969 жылы оған "Авиацияның аға мемлекет қайраткері" сыйлығын табыс етті. 1979 жылы оның құрметіне басқарылатын ракеталық фрегат "Кларк" деп аталды.