Кіріспе

Тарихи нәсілдік санаты этностық түсінік

Альпілік нәсіл – 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы кейбір антропологтар анықтаған тарихи нәсілдік ұғым, ол кавказдық нәсілдің кіші нәсілдерінің бірі болып есептеледі. Альпілік нәсілдің шығу тегі әртүрлі жолдармен анықталды. Рипли оның неолиттік революция кезінде Орталық Азиядан қоныс аударып, солтүстік және Жерорта теңізі халықтарын бөліп тастағанын айтты. Сондай-ақ, ол неолит дәуірінде Орталық Еуропада мекен еткен кельттерден тараған деген пікір де бар. Альпілік нәсіл орташа бойымен, неотениялық белгілерімен және бас сүйегінің өлшемдерімен, мысалы, жоғары бас индексімен ерекшеленеді.

Тарих

"Альпий" (H. Alpinus) термині тарихи түрде алғаш рет Уильям З. Рипли (1899) анықтаған, бірақ бастапқыда Вахер де Лапуж ұсынған кавказдық нәсілдің физикалық типін білдіреді. Ол Джозеф Деникердің "Батыстық" немесе "Севенол" расына балама, ал Ян Чекановски оны скандинавтық және армяноидтың араласуынан пайда болған кіші раса ретінде қарастырды. ХХ ғасырдың басында альпілік физикалық типті көптеген антропологтар, мысалы Томас Гриффит Тейлор мен Мэдисон Грант, сондай-ақ совет кезеңінің антропологиясында кеңінен танымал болды. Ганс Ф.К. Гюнтердің ықпалымен Германияның нацистік партиясы немістерді бес нәсілдік кіші типтің құрамына енгізді, олар Гюнтердің "Kleine Rassenkunde des deutschen Volkes" (1929) еңбегінде сипатталған: скандинав, альпі, Жерорта теңізі, Шығыс Балтық және Динарлық, скандинавтарды нәсілдік иерархияның ең жоғары сатысында деп есептеді. Гитлер Гюнтердің осы еңбегіне настолько әсерленді ki, оны евгеника саясатының негізі етіп алды. Дегенмен, 1950 жылдары бұл теория танымалдылығын жоғалтты, бірақ Соня Мэри Коулдың (1963) және Карлтон Куонның (1969) еңбектерінде қайта пайда болды. Қазіргі кезде, осындай терминологияны қолдануға дағдыланған антропологтардың шағын тобы әлі де осы терминді қолданады.

Сыртқы келбеті

Альпілік типтегі бас сүйектері брахицефальды ("кең басты") деп есептеледі. Бұл қалыңдық бас сүйегінде кең болумен қатар, Альпіліктердің морфологиясында басқа да жерлерде байқалады, Ханс Гюнтер сипаттағандай:

Рипли (1899) Альпіліктердің мұрны кеңірек (мезорин) екенін, ал шаштары көбінесе қаштан түсті және олардың төбесі сәл дөңгелек екенін айтады. Роберт Беннетт Биннің (1932) сөзіне сүйенсек, Альпіліктердің тері пигментациясы "орташа ақ" түспен сипатталады, ол скандинавиялықтардың ақырғы және Жерорта теңізі аймағының қара тері арасындағы түс. Альпіліктердің көп саны болғанына қарамастан, олардың ерекшеліктері скандинавиялықтар мен Жерорта теңізі аймағының ерекшеліктерімен салыстырғанда аз талқыланды. Олар көбінесе "қонысқа жайлы" деп бейнеленген: берік шаруалар, еуропалық халықтың сенімді тірегі, бірақ көшбасшылық немесе шығармашылық қабілеттерімен ерекшеленбеген. Мэдисон Грант олардың "негізінен шаруалар мінезіне" ие екенін атап көрсетті.