Кіріспе

Ағылшын сәулетшісі Томас Хардвик (1752–1829) – ағылшын сәулетшісі және 1791 жылы Архитекторлар клубының құрылтайшы мүшесі.

Ерте өмір және мансап

Хардвик Миддлсекстің Брентфорд қаласында, шебер-төбеші болып, кейін сәулетші болған Томас Хардвиктің (1725–1798, тағы бір Томас Хардвиктің ұлы, 1681–1746, ол да төбеші, 1711 жылы Херефордширден Айлвортқа кетіп, отбасы мүлікті сақтап қалды және 1725 жылы Брентфордқа көшті) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1761–1767 жылдар аралығында жақын жердегі Сион үйінде Роберт және Джон Адам ағайындарымен бірге жұмыс істеді. Әкесі де, ұлы да 1720 жылдардан бастап Сионмен байланыста болды және жұмысы 19 ғасырдың басына дейін жалғасты. Хардвиктер 19 ғасырдағы ең көрнекті сәулетші отбасылардың бірі болды. Томас Хардвик, оның ұлы Филип Хардвик (1792–1870) және кейін немересі Филип Чарльз Хардвик (1822–1892) Лондондағы Сент-Бартоломей ауруханасының геодезистік қызметін атқарды. 1769 жылы, 17 жасында, ол жаңа Корольдік академия мектебіне қабылданды, онда сэр Уильям Чемберстің басшылығымен сәулет өнерін оқыды, кейін Сомерсет үйін салу кезінде оның жұмысына қатысты. Корольдік академиядағы алғашқы жылы сәулет саласында күміс медальді жеңіп алды және 1772 жылдан 1805 жылға дейін онда көрмелер өткізді. Хардвик жиырма жасына келгенде, жеке қаржысымен Еуропаға сапар шегіп, Париж мен Лион қалаларын аралады, содан кейін суретші Томас Джонс (1742–1803) қосылып, Италияға бет бұрды. Ол 1776 жылдан бастап екі жыл бойы Неапольде, содан кейін Римде тұрды, жазбаларын эскиздермен және өлшемді суреттермен толтырып, классикалық сәулет өнеріндегі білімін жетілдірді, бұл оның жеке неоклассикалық стиліне әсер етті. Ол сондай-ақ Корольдік академияның оқушысы Джон Соанмен (1753–1837) қайта танысты.

Негізгі жұмыстар

Лондонға оралғаннан кейін Хардвик шіркеу архитекторы ретінде танымал болды, ол Wanstead-тегі Әулие Мария Діңгезі шіркеуін (1790 жылы салынған, қазір I санаттағы ескерткіш), Hampstead Road Chapel (1791–1792), St John's Wood Church, St John's Wood High Street (1813–1814) және St Barnabas шіркеуін (қазір St Clement) жобалады. Оның ең танымал жұмысы – Мэрилебон жолындағы Әулие Мария шіркеуі (1813–1817). 1813 жылы ол Лондонның Нью-роудтың оңтүстік жағында, Сент-Марилбоун приходы үшін, көптеген адамдарды қабылдай алатын қосымша шіркеу құрылысын бастады. Бұл негізінен тіктөртбұрышты ғимарат болды, екі кішкентай қанаты литургиялық шығысқа диагональ бойынша орналастырылған, және оның үстінде фигуралар тобы мен күмбезбен жабдықталған иондық портик болуы тиіс еді. Алайда, құрылысы аяқталмай тұрып, бұл ғимарат Сент-Марилбоун үшін жаңа приход шіркеуіне лайық деп шешілді. Хардвик жобаны өзгертіп, Римдегі Пантеон үлгісіндегі алты бағаналы Коринфтік портигі және сегіз кариатидалармен қоршалған шағын ғибадатханасы бар әсем фасадын жасады. Ішкі кеңістігіндегі екі қабатты галереялар темір бағаналарға тіреліп тұрды, ол өзгеріссіз қалды. 1823 жылы ол Лондон қаласындағы Кіші Бартоломей шіркеуін қалпына келтірді. Шіркеудің ортағасырлық қабырғаларының ішінде Джордж Дэнс кіші ағаштан сегізбұрышты күмбезді интерьер салған, бірақ ол құрғақ шіруден зардап шекті. Хардвик оны тұрақты материалдармен қайта жасады, бағаналар үшін Бат тасын, ал күмбезді төбе үшін темірді пайдаланды. Ол Иниго Джонстың Ковент-Гардендегі Әулие Павел шіркеуін қалпына келтірді; ол 1788 жылы тағайындалды және 10 жылдық қалпына келтіру жобасы 1795 жылы Джонстың бастапқы интерьерінің көп бөлігін жойған өрттен аман қалды. Ол сондай-ақ Сэр Кристофер Реннің Пикадиллидегі Әулие Джеймс шіркеуін қалпына келтірді. Лондоннан тыс жерде, 1823 жылы Уоркингтондағы Әулие Джон шіркеуі Хардвиктің жобасы бойынша салынды және жергілікті құмтастан салынған болса да, ол бұрын Хардвик қалпына келтірген Ковент-Гардендегі Иниго Джонстың Әулие Павел шіркеуімен ұқсастығы бар. Шіркеулерден басқа, ол сонымен қатар азаматтық ғимараттарды жобалады, оның ішінде Дорчестердегі Шаир залын да. 1797 жылы салынған бұл ғимарат (қазір I санаттағы ескерткіш) 1834 жылы ерте кәсіподақ қозғалысына қатысқандары үшін Толпудл шейіттері Австралияға жер аударылуына сотталған сот залын сақтайды. Хардвик король Джордж III Хэмптон Корттағы жұмыс кеңсесінің басшысы болып тағайындалды, содан кейін ол Кью сарайында және оның бақшаларында жұмыс істеді. Ол Архитекторлар клубының негізін қалаушы мүшесі болды, бірақ ешқашан Корольдік академияның мүшесі болған жоқ.

Оқушылар мен отбасы

Хардвиктің шәкірттерінің арасында Самуэль Ангелл, Плимут сәулетшісі Джон Фолстон (1772–1842) – грек қайта өркендеу стиліндегі Плимут жеке кітапханасын жобалаған автор, және оның екінші ұлы Филип Хардвик болды. Осылайша, Филип әкесімен серіктес болып, 1825 жылы фирманың Лондондағы кеңсесін басқарды. Хардвиктің тағы бір шәкірті – суретші Дж. М. В. Тернер (1775–1851) болды, Хардвик оған сәулеттен гөрі сурет салуға көбірек назар аударуды кеңес берген екен. Жас суретші оқыған кезінде Тернер Хардвиктің Ванстедтегі Әулие Мария шіркеуінің жобасын суреттеді, ал кейіннен өзінің алғашқы туындыларының бір бөлігін атақты ұстазына сатты. Тернер Хардвик отбасымен достығын сақтап, өмірінің соңында Хардвиктің ұлы Филипті өсиет орындаушысы етіп тағайындады. Томас Хардвик сәулетші Джон Шоу ағамен (1776–1832) бірге Пикадиллидегі Сент-Джеймс шіркеуін және Смитфилдтегі Сент-Бартоломью ауруханасын зерттеу кезінде жұмыс істеді; кейін оның ұлы Филип Хардвик Джон Шоудың қызына үйленді. Тағы бір ұлы, Джон Хардвик (1790–1875) Лондонның Ұлы Марлбороу-стрит магистратура сотындағы стипендиялы судья және Чарльз Диккенстің досы болды. Хардвик Лондондағы орталық Бернерс-стриттегі отбасылық үйінде қайтыс болды және Брентфордтағы Әулие Лоуренс шіркеуінің қоймасында жерленді. Джордж Данс-ағаның салған Хардвик портреті Ұлттық портреттер галереясының қорында сақталады.