Кіріспе

Филиппиндік маоист көшбасшысы (1939–2022) Хосе Мария Канлас Сисон (8 ақпан 1939 – 16 желтоқсан 2022), сондай-ақ Джома деп танылған, филиппин жазушысы, ақыны және белсенді. Ол Филиппин Коммунистік партиясын (ФКП) құрып, басқарды және оның философиясына маоизм элементтерін енгізді, бұл Ұлттық Демократия ретінде белгілі болды. Оның идеологиясы Филиппин тарихы мен жағдайына марксизм-ленинизм-маоизмді қолдану арқылы қалыптасты. Сисон Илокос-Сурда жер иеленуші саяси отбасында дүниеге келді. Ол Манила қаласында білім алып, Ateneo de Manila University, Colegio de San Juan de Letran және Филиппин университетінде оқыды. Кейін әдебиет, саясаттану және Ризаль туралы зерттеулер бойынша профессор болды. Жастық шағында ол 1954 жылы аяқталған коммунистік Хукбалахап (Хук) көтерілісі туралы білді. 1962 жылы Сисон Partido Komunista ng Pilipinas (ФКП; "Филиппин Коммунистік партиясы") партиясына қосылды және 1963 жылдың басында оның атқару комитетінің мүшесі болды. 1964 жылы ол "Кабатаанг Макабаян" ("Отаншыл жастар") ұйымын құруға бірлесіп қатысты. Алайда, Сисон фракциясының ФКП-мен бірнеше келіспеушіліктері болды, бұл Бірінші Ұлы Түзету қозғалысына әкелді. Сисон фракциясы ФКП-дан қуылғаннан кейін, ол 1968 жылы Филиппин Коммунистік партиясын (ФКП) құрып, төрағасы болды. Үш айдан кейін Сисон және Бернабе Бускайно, Хук қозғалысының қалдықтарын басқарған, пролетариат революциясын жүзеге асыру үшін Жаңа Халық Армиясын (ЖХА) ұйымдастырды. 1977 жылы Сисон тұтқындалды және 1986 жылғы Халық билігі революциясына дейін көбінесе жалғыз камерада қамалды. Президент Корасон Акиноның жаңа үкіметі оны "ұлттық келісім" үшін және президент Фердинанд Маркостың әскери диктатурасына қарсы күрестегі рөлі үшін босатті. Дегенмен, ол Акино әкімшілігін де сынады. 1988 жылы, халықаралық лекциялық сапары аясында Нидерландыда болғанда, оның паспорты алынып тасталды және ол Филиппинде "Қарсы қимыл актісін" бұзғаны үшін айыпталды. Содан бері ол Нидерландыда тұрды, бірақ Филиппиндегі коммунистік қозғалысқа кеңес беруді жалғастырды. 2002 жылдың тамыз айынан бастап АҚШ Сисонды "терроризмді қолдайтын тұлға" деп таныды. 2009 жылдың қыркүйегінде Еуропалық Бірінші сатыдағы сот оны "терроризмді қолдайтын тұлға" тізімінен алып тастады және мүше мемлекеттердің оның активтерін тоңдыру туралы шешімін кері қайтарды. Сисон Филиппинде және Нидерландыда бірнеше кісі өлтіру қылмысы бойынша айыпталды (кейіннен айыптар алынып тасталды). Ол 2022 жылы эмиграцияда қайтыс болды. Филиппиннің Терроризмге қарсы кеңесі ФКП, ЖХА және Ұлттық Демократиялық Фронтты (ҰДФ) террористік ұйымдар деп санайды.

Алғашқы жылдар

Хосе Мария Канлас Сисон 1939 жылғы 8 ақпанда Илокос Сур провинциясының Кабугао қаласында, көрнекті жер иеленуші отбасында дүниеге келді. Оның түбіртектері испандық-мексикалық, малай нәсілді метистерге және Фуцзянь (Қытай) провинциясына жетеді. Оның арғы атасы, Дон Леандро Серрано, 19 ғасырдың соңында Лусонның солтүстігіндегі ең ірі жер иесі болған. Оның әкесі, Дон Горгонио Соллер Сисон, испан отаршылдығы тұсында Кабугаоның соңғы губернаторы, филиппин революциялық үкіметі кезінде муниципалитет президенті, ал АҚШ отаршылдығы тұсында алғашқы мэр болды. Оның үлкен ағасы, Дон Марселино Крисолого, Илокос Сур провинциясының тұңғыш губернаторы еді. Оның інісі, Теофило Сисон, Пангасинан провинциясының губернаторы және Қауымдастық үкіметіндегі алғашқы қорғаныс министрі болды. 1946 жылы жапондық оккупациялық күштермен байланыс жасағаны үшін сотталған, бірақ 1947 жылы кешірім алды. Бала кезінде Илокоста ол Орталық Лузондағы Хук көтерілісі туралы Илокано шаруаларынан және Мексика, Пампангадағы жер иеленуші отбасынан шыққан анасынан естіді. Манила қаласындағы жоғары мектепте оқығанда шаштаразымен Хукбалахап қызметі туралы сөйлесті. Бауырларынан өзгеше, ол Атенео де Манила университетіне түсуден бұрын мемлекеттік мектепке барып, кейін Колехио де Сан Хуан де Летранда оқыды. Сисон 1959 жылы Филиппин университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша құрметті дипломмен бітірді, содан кейін Индонезияда индонезия тілін оқыды, Филиппинге оралып, әдебиет профессоры болды, кейін Ризаль туралы зерттеулер және саяси ғылымдар салаларында жұмыс істеді. 1962 жылдың желтоқсанында Лаваиттік Коммунистік партияға қосылып, 1963 жылдың басында партияның атқару комитетіне мүше болды. Ол Лапианг Мангагаваның (кейіннен Социалистік партияға айналған) вице-президенті және Ұлттық даму қозғалысының бас хатшысы болды. 1964 жылы Нило С. Таягпен бірге "Кабатаанг Макабаян", яғни "Отаншыл жастар" ұйымын құрды. Бұл ұйым Вьетнам соғысына, Фердинанд Маркосқа, империализмге, бюрократиялық капитализмге және феодализмге қарсы жастарды біріктірді. Сондай-ақ, ұйым "күрестің" бір бөлігі ретінде маоизмді зерттеуді бастады.

Коммунистік қызмет

1968 жылдың 26 желтоқсанында ол Марксизм-Ленинизм-Мао Цзэдун ой-пікірлеріне негізделген Филиппин Коммунистік партиясының (ФКП) Орталық Комитетін құрып, басшылық етті. Бұл ұйымның негізі оның жастар лидері және еңбек және жер реформасы үшін күрескен белсенді ретіндегі тәжірибесі болды. Бұл Бірінші Ұлы Түзету қозғалысы ретінде танылды, онда Сисон және басқа радикал жастар 1942 жылдан бері партияның қолданыстағы басшылығының қателіктері мен сәтсіздіктерін сынады. Ескі Коммунистік партия Лава отбасының бірқатар Мәскеуге бейім бас хатшыларымен басқарылды. Жаңадан құрылған ФКП өзінің жалпы саяси бағытын екі кезеңді революция ретінде белгіледі: бірінші кезеңі ұлттық-демократиялық, содан кейін социалистік революцияға көшу. Осы кезеңде Сисон «сүйікті жауынгер» деген мағына беретін Амадо Герреро деген атпен танылды және «Филиппин қоғамы мен революциясы» атты манифест кітабын жариялады. Осыдан кейін бұрынғы Коммунистік партия Сисонды жоюға және ықпалынан шығаруға тырысты. Алайда, қайта ұйымдастырылған ФКП кеңірек базаға және жаңа саяси бағытқа ие болды, бұл мыңдаған жаңа мүшелерді тартты. 1977 жылдың 8 қарашасында Маркос президенттігі кезінде Сисон Ла-Унионда тұтқындалды және шамамен тоғыз жыл түрмеде отырды, оның көп бөлігі жеке камерада өтті. Түрмеде Сисон жемісті еңбек етті, оның ішінде «Марксизм-Ленинизмнің негізгі принциптері: Бастауыш» кітабын жазды, оны оның әйелі Джули де Лима 1982 жылы түрмеден шығарып әкеп берді. 1986 жылдың 5 наурызында Маркос билігі құлатылғаннан кейін Сисон әскери қамаудан босатылды. Ол президент Корасон Акиноның жаңа әкімшілігі тарапынан «ұлттық келісім» үшін және Маркосқа қарсы күресі үшін босатылды. Сисонның босатылуына әскерилер күшті қарсылық білдірді. Оның түрмедегі тәжірибесі 1986 жылы жарық көрген «Түрме және одан әрі» атты өлеңдер жинағында сипатталған, ол Филиппин үшін Оңтүстік-Шығыс Азия WRITE сыйлығын жеңіп алды. Сисон көп ұзамай Филиппин университетінде оқытуға оралды. Содан кейін ол 1986 жылдың қыркүйегінен бастап әлемдік лекциялық турға шықты. Босатылғаннан кейін Сисон және оның жақтастары Акино үкіметінің Еуропалық БАҚ-тағы беделін түсіру үшін белсенді жұмыс істеді, Акиноның адам құқықтарын бұзуы туралы, соның ішінде Манила қаласындағы қарусыз шаруаларға оқ атып, 17 адамды өлтірген деп айыпталған Мендиола қырғыны туралы мәлімдеме жасады. 1986 жылы Сисон әлемдік тур жасады. 1986 жылдың қазанында ол Бангкоктегі Таиландтың тәждік ханзадасынан өлеңдер жинағы үшін Оңтүстік-Шығыс Азия жазушыларының сыйлығын алды. 1989 жылы журналист Грегг Джонстың «Қызыл революция» кітабында Сисон 1971 жылдың тамызындағы Плаза Мирандадағы жарылысқа ФКП және НПА мүшелерімен сұхбаттасулар негізінде қатысқандығы айтылды.

Нидерландыдағы жер аударылу

1987 жылдан бері Сисон Еуропалық лекциялық сапары үшін Нидерландыда тұрып келді. 1988 жылдың қыркүйегінде Нидерландыда болғанда оған паспортының күші жойылғаны және Филиппиннің «Қарсы бүлікшілдік заңы» бойынша оған қарсы қылмыстық іс қозғалғаны туралы хабарланды. Ақырында, филиппин билігінің қозғалған барлық қылмыстық істер тоқтатылды. Филиппин үкіметі оның Филиппин паспортын жойғаннан кейін, ол 1988 жылы Нидерландыда саяси баспана сұрады. Оның өтініші ақырында қабылданбады, бірақ голландиялық және еуропалық заңдар оны Филиппинге қайтарудан қорғады. 1992 жылдан бері ол Нидерландыда мойындалған саяси белімгер ретінде өмір сүріп келеді. CPP 20 жылдан астам уақыттан бері Сисонның операциялық шешімдерге қатыспайтынын және Манила үкіметімен бейбіт келіссөздерде Ұлттық демократиялық фронттың бас саяси кеңесшісі ретінде кеңесшілік қызмет атқарып жүргенін мәлімдеді.

2007 жылғы тұтқындалу

Голландияның Ұлттық қылмыстық тергеу департаментінің Халықаралық қылмыстық тергеу тобы Хосе Мария Сисонды 2007 жылдың 28 тамызында Утрехт қаласында тұтқындады. Сисон Филиппиндегі үш кісі өлтіруге қатыстылығы үшін Нидерландта тұтқындалды: 2003 жылы Ромуло Кинтанарды өлтіру, 2006 жылы Артуро Табара мен Стивен Оңды өлтіру. Тұтқындау күні Нидерландтың Ұлттық қылмыстық тергеу департаменті Сисонның және оның әріптестерінің пәтерлерін тексерді. 2007 жылдың 30 тамызында Манила қаласындағы Нидерланд елшілігінің алдына 100-ге жуық солшыл белсенділер Сисонды босату талабымен демонстрация өткізді. Полиция демонстрацияны тез арада тоқтатты. Сот процесін Филиппинде өткізу жоспарланбады, себебі экстрадиция туралы сұраныс болған жоқ және Сисон айыпталған қылмыстар Нидерландта жасалған. Голландиялық адвокат Виктор Коппе Сисонның айыпталу кезінде кінәсіздігін мойындамайтынын мәлімдеді. Ол өмір бойына бас бостандығынан айырылу жазасын алуы мүмкін еді. 2007 жылдың 1 қыркүйегінде Ұлттық демократиялық фронттың бейбітшілік жөніндегі алқа төрағасы Луис Жаландони Нидерланд үкіметі Сисонды "қатаң түрде ұстап отыр" екенін растады, себебі сот оны бірнеше апта бойы бұқаралық ақпарат құралдарына, газеттерге, теледидарға, радиоға және қонақтарға қол жеткізбей жалғыздық камерада ұстады; сондай-ақ, оған рецепт бойынша дәрі-дәрмектерді камерасына әкелуге рұқсат берілмеді. Сисон ұсталған орын бұрынғы Югославия президенті Слободан Милошевичтің соғыс қылмыстары мен жемқорлық үшін ұсталған орынымен бірдей болды. Осы арада Индонезия, Гонконг, Австралия, АҚШ және Канадада наразылық акциялары өтті. Филиппин коммунистік партиясы (ФКП) Сисонды "соттан тыс" АҚШ-қа беруі мүмкін деп қорқытты. ФКП өкілі Грегорио Росал АҚШ Сисонды тұтқындап, Гуантанамоға немесе басқа құпия мекемеге жіберуі мүмкін екенін айтты. АҚШ-тың елшісі Кристи Энн Кенни АҚШ Нидерланд үкіметіне Сисонды соттауға қолдау көрсетіп, көмек беретінін ресми түрде мәлімдеді. Нью-Йорк қаласында АҚШ-тың бұрынғы бас прокуроры және солшыл адам құқықтары жөніндегі заңгер Рамзи Кларк Сисонды босатуға шақырды және бельгиялық заңгер Ян Фермон басқаратын оның заңгерлік қорғау тобына қосылып, көмек көрсетуге уәде берді. Кларк Нидерланд билігінің заңдылығы мен құзыретіне күмәнданды, себебі кісі өлтіру туралы айыптаулар Филиппинде бастау алған және елдің Жоғарғы соты оларды қабылдамаған. Халықаралық топ – Committee DEFEND, Нидерланд үкіметі Сисонды Шевенингендегі ұлттық түрмеде (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер голланд қарсыластарын азаптау үшін пайдаланған) азаптап жатқанын мәлімдеді. 2007 жылдың 30 тамызында оның әйелі Джули Де Лима онымен кездесіп, дәрі-дәрмек пен жылы киімдермен қамтамасыз ете алмады. Осы арада Сисонның адвокаты Ромео Капулонг Нидерланд үкіметінің бұл мәселе бойынша құзыретіне күмән келтіріп, Филиппин Жоғарғы сотының 2 шілдеде осы істерді қарастырмағанын мәлімдеді. 2007 жылдың 7 қыркүйегінде Нидерланд соты Сисонның қорғаныс аргументтерін тыңдап, қамау мерзімін ұзарту туралы шешімді келесі аптада шығаратынын мәлімдеді. Гаага аудандық сотының алдындағы жақтастар ұрандар айқайлады, ал әйелі Джули Де Лима Халықаралық Қызыл Крест комитетіне шағымданғанын айтты. Ұлттық демократиялық фронт төрағасы Луис Жаландони премьер-министр Ян Петер Балкененденің үкіметін Филиппин президенті Глория Макапагал Арройо мен АҚШ үкіметінің "құлы" деп айыптады. Нью-Йорктегі Марджори Коэн басқарған прогрессивті адвокаттар қауымдастығы National Lawyers Guild (NLG) "Арройо әкімшілігі адамдардың наразылық білдіру және ұйымдасу құқығына жасаған тағы бір шабуылды көрсетеді" деп, Сисонның тұтқындалуын айыптады. Сисон бейсенбіге дейін түрмеде қалады, бірақ оған теледидар, радио және дәрі-дәрмек берілді. 2007 жылдың 12 қыркүйегінде адвокаттар Эдре Олалия мен Рейчел Пасторес Сисонның адвокаттары Нидерланд сотының жаңадан жарияланған шешімін апелляцияға беретінін мәлімдеді. Голландия соты оны 90 күнге қамауға алмады, бірақ 17 күн жалғыздық камерада отырғаннан кейін, 2007 жылдың 13 қыркүйегінде босатты.

Қамақтан босату

Голландия прокуратурасының өкілі Вим де Бруиннің мәлімдемесінше, Сисон 2007 жылдың 13 қыркүйегінде сағат 10:45-те түрмеден босатылды. Сот шешімінде, оны кісі өлтіру айыппен ұстауға жеткілікті дәлелдер жоқ екендігі айтылды, атап айтқанда, егер Сисон "Филиппиндегі оқиғаны жасағандармен саналы және жақын байланыста болса" деген мәселе бойынша. 2007 жылдың 27 қыркүйегінде Сисон Гаага апелляциялық сотында 3 судьядан тұратын алқаның алдында, прокуратураның 13 қыркүйектегі аудандық соттың босату туралы шешіміне қарсы апелляциясын қарастырды. 2007 жылдың 28 қыркүйегінде Нидерландының Филиппиндегі елшісі Роберт Бринкс 3 голланд сот қызметкері мен голланд прокуроры Вим Де Бруиннің Хосе Мария Сисонға қарсы дәлелдерді қарау үшін "жыл соңында" Филиппинге баратынын хабарлады. Келесі күні Гонконг саясаткері және "Бесінші сәуір акциясының" мүшесі Ленг Квок Хунг Сисонды қолдауға уәде берді. Леунг Еуропада Швейцарияның Женева қаласында өткен Парламентаралық Одақ ассамблеясында болды. Ол Гонконг заң шығарушы органында Қаржы және Палата комитеттерінің, сондай-ақ Конституциялық мәселелер, тұрғын үй, еңбек ресурстары, көлік және әлеуметтік қызметтер жөніндегі заң шығарушы топтардың мүшесі. 2007 жылдың 3 қазанында Нидерланд соты прокуратураның Сисонды босату туралы апелляциясын қабылдамады, оның бостандығын растады, ал Нидерланд полициясы тергеуді жалғастыруда: "прокуратураның іс материалында Сисонды тікелей кісі өлтіруге байланыстыратын нақты айғақтар жеткіліксіз, оны қылмыскер ретінде соттау үшін қажет". Дегенмен, бұл шешім кісі өлтіру үшін сотталуға кедері келтірмейді. Бірақ Голландия прокуратурасы (өкілі Вим де Бруин) Сисонға қарсы айыптауды әлі тоқтатпағанын мәлімдеді, ол күдікті болып қалуда. Де Бруин былай деді: "Жоқ, полиция жүргізіп жатқан қылмыстық тергеуді Гаагадағы тергеу судьясының тергеуінен ажырату керек. Сондықтан судья тергеуді аяқтауға шешім қабылдады, бірақ полиция тергеуін жалғастырады, яғни мырза Сисон әлі де күдікті". Голландия соты 2008 жылдың 20 мамырында Нидерланд прокуратурасының тергеуді желтоқсанға дейін ұзарту туралы өтінішіне қарсы Сисонның апелляциясын тыңдады, себебі тергеушілер ақпан айында Филиппинге келіп куәгерлермен сұхбаттасқан. Алайда сотта жаңа айғақтар 1999 және 2000 жылдары оған қастандық жасалғанын көрсетті, ал Кинтанардың әйелі Джой Эдвин Гарсияны күйеуін өлтіргені үшін тікелей айыптады. Нидерланд соты 2008 жылдың 10 маусымында үкімді жариялауды жоспарлады. 2008 жылдың 5 маусымында Гааганың Нидерланд аудандық соты "Прокуратура Хосе Мария Сисонды 2003 және 2004 жылдары Филиппинде жасалған бірқатар кісі өлтіруге қатысы барлығын анықтау үшін қудалауды жалғастыра алады; прокуратураның іс материалында әлі де жеткіліксіз дәлелдер болғанымен, тергеу жалғасып жатыр және оған уақыт беру керек" деген шешім шығарды. 2010 жылдың ақпан айында Нидерланд прокуратурасы Сисонды тергеуді тоқтатып, оған қатысты қылмыстық айыптауды алып тастады.

Жеке өмір

Сесон әйелі Джули де Лимамен екеуі де UP Diliman студенттері болған кезде танысты. Олар бірлескен оқу топтарына қатысып, жақындасып, 1959 жылдың қыркүйегінде азаматтық некеге тұрды, ал 1960 жылдың қаңтарында католик шіркеуінде үйленді. Олардың төрт баласы бар. Оның әйелі Камаринс-Сур провинциясының Ирига қаласындағы танымал Де Лима әулетінен шыққан және сенатор Лейла де Лиманың қарындасы. Ол Глория Макапагал Арройо президенттігі кезінде Адам құқықтары жөніндегі комиссия төрағасы, Бениньо С. Акино III басшылығымен Филиппин Әділет министрлігінің хатшысы, ал Родриго Дутерте басшылығымен сенатор болып қызмет еткен. Сесон Халықаралық халықтар күресі лигасының төрағасы және Филиппин Ұлттық демократиялық фронтының бас саяси кеңесшісі болды.

Кейінгі өмір және өлім

2017 жылы президент Родриго Дутерте Сисонның ішек қатерлі ісігіне шалдыққандығын мәлімдеді. Сисон, ревматоидты артрит және Свитт синдромының белгілеріне байланысты сол жылдың наурыз айында Утрехт университетінің медициналық орталығында жатқанын мойындаса да, қатерлі ісік қоса, ешқандай қауырсыны жоқ екенін айтты. 2022 жылдың басында Сисонның қайтыс болғаны туралы хабарлар тарады; Сисон өзінің қайтыс болғаны туралы ақпаратты жоққа шығарды. Кейіннен, сол жылдың 16 желтоқсанында Филиппин коммунистік партиясы және оның баспасөз органы «Анг Баян» Сисонның Нидерландының Утрехт қаласындағы ауруханада екі аптадан астам уақыт емделгеннен кейін қайтыс болғанын жариялады. NDFP атқарушы директоры Луис Жаландони Сисонның өлімі туралы толыққанды мәлімет бермегенімен, үш аптаға жуық ауруханада емделгеннен кейін жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғанын хабарлады.

Даулар

Бұрынғы сенатор Джовито Салонга Сисонды 1971 жылы Либералдық партияның съезі кезінде Плаза Мирандадағы жарылысты ұйымдастырғаны үшін айыптады, бұл Маркосты habeas corpus құқығын тоқтатуға және №1081 жарлыққа қол қоюға мәжбүр етті, соның нәтижесінде Филиппинде әскери жағдай енгізілді. Бұл айыптаулар бұрынғы КПК мүшелері Виктор Корпус және басқалар тарапынан жасалды. Филиппин Ұлттық Полициясы (ФҰП) Сисонға қарсы Плаза Мирандадағы жарылысқа қатысқандығы үшін қылмыстық іс қозғайды, бірақ дәлелдердің жетіспеуіне байланысты айыптаулар тоқтатылды, шешімде айыптаушының күмәндікке негіделген қылмыстық іс қозғағаны айтылды. 2008 жылдың 4 шілдесінде Маниланың RTC бас судьясы Рейнальдо Рос, Жоғарғы Соттың үшінші бөлімі қауіпсіздік мақсатында іс қарау орнын Хилонгос, Лейте облысының 18-ші RTC филиалынан өзгертуге бұйрық бергеннен кейін, Сисонға, Баян Муна өкілі Сатур Окампоға және Ұлттық Демократиялық Фронт мүшесі Луис Джаландониге қарсы бірнеше кісі өлтіру ісі бойынша 1551 беттік материалдарды қарау құқығын алды. Осы деген қылмыстардың орын алған деген уақытта Сисон мен Окампо Маркос режимі тарапынан ұзақ уақыт бойы максималды қамауда болған. Сисон, Окампо және басқа да саяси тұтқындар сол жылы өткен EDSA көтерілісінен кейін 1986 жылы ғана босатылды. Еуропалық Одақтың екінші жоғары соты Сисонды және Stichting Al Aqsa тобын Еуропалық Одақтың террористер тізімінен шығару туралы шешім қабылдады, себебі 27 елден тұратын одақ олардың құқықтарын сақтамады. Люксембургте орналасқан сот, сондай-ақ, мүше мемлекеттер үкіметтерінің Сисонның және Нидерландыдағы Al Aqsa Foundation активтерін тоқтату туралы шешімін кері қайтарды, себебі Еуропалық Одақ үкіметтері оларға активтердің неге тоқтатылғанын хабарламады. Деккер Брюссельдегі Еуропалық Одақтың адвокаттары кез келген шағымдану мүмкіндігіне ие екенін мәлімдеді. Еуропалық Соттың 2009 жылғы 30 қыркүйектегі Сисонды Еуропалық Одақтың террористер тізімінен шығару туралы соңғы шешімі 2009 жылғы 10 желтоқсанда түпкілікті және міндетті күшке енді, себебі Еуропалық Одақ шағымданудан бас тартты. Филиппиндегі Сисонға қатысты істерге қатысты сот шешімдері мен басқа да құжаттар www.josemariasison.org сайтындағы «Құқықтық істер» бөлімінде жинақталған және тиісті соттардың мұрағаттарында тексерілуі мүмкін.

Мұра

Ол туралы екі өмірбаян жазылған: бірі неміс жазушысы доктор Райнер Вернингтің «Филиппин революциясы: көшбасшының көзқарасынан» (1989), екіншісі филиппиндік романист Ниночка Росканың «Дүниеде өз үйімде» (2004). Филиппиннің белгілі кинорежиссерлері Сисонның «Кабатанг Макабаян» (Tibak) және «Филиппин Коммунистік партиясының» (The Guerrilla Is a Poet) негізін қалаушы ретінде екі маңызды көркем фильмін түсірді.

Таңдалған еңбектері 19681991

2013 жыл. 1968–1972 Филиппин революциясын жаңғырту қоры. Филиппин танулар халықаралық желісі және Aklat ng Bayan, Inc.
2013 жыл. 1969–1974 Ревизионизмді, реформаистік және оппортунистік бағыттарды жеңу. Филиппин танулар халықаралық желісі және Aklat ng Bayan, Inc.
2013 жыл. 1972–1977 Күрес арқылы күш жинақтау. Филиппин танулар халықаралық желісі және Aklat ng Bayan, Inc.
2013 жыл. 1977–1986 Тұтқындалу және диктатураға қарсы тұру. Филиппин танулар халықаралық желісі және Aklat ng Bayan, Inc.
2015 жыл. 1986–1991 Ұлттық және әлеуметтік босатылу үшін күресті жалғастыру. Филиппин танулар халықаралық желісі және Aklat ng Bayan, Inc.

1991-2009 жылдардағы таңдамалы еңбектері

2009 жыл. 1991 1994 Әділдік, социализм және бейбітшілік үшін. klat ng Bayan, Inc.
2009 жыл. 1995 2001 Империалистік жаһандануға қарсы демократия мен социализм үшін. Ақлат н Баян, Inc.
2009 жыл. 2001 2006 Империализм дағдарысы және халық қарсылығы. Ақлат н Баян, Inc.
2009 жыл. 2006 2009 Империалистік тонау мен терроризмге қарсы халық күресі. Ақлат н Баян, Inc.

Халықтардың қанау мен қанаушылыққа қарсы күресі: таңдалған жазбалар 2009-2015

2015 жыл. 2009 2010 Дағдарыс қарсылық туғызады. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2016 жыл. 2010 2011 Халық күшін нығайту. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2017 жыл. 2012 Неолибералды жаһандануға қарсы күрес. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2018 жыл. 2013 Империалистік қарақшылық пен соғыстарға қарсы күрес. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2018 жыл. 2014 2015 Империализм мен реакцияға қарсы халық күресін күшейту. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі

2016-2021 жылдардағы таңдамалы шығармалары

2018 жыл. 2016 жылғы "Ашкөздік пен терроризмге қарсы халықтың қарсылығы". Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2019 жыл. 2017 жылғы "Тирандық пен фашизмге қарсы күрес". Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2019 жыл. 2018 жылғы қаңтар-шілде "Терроризм мен тирандыққа қарсы күрес" I том. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2019 жыл. 2018 жылғы тамыз-желтоқсан "Терроризм мен тирандыққа қарсы күрес" II том. Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі
2021 жыл. 2019 жылғы "Неолиберализмге, фашизмге және агрессиялық соғыстарға қарсы тұрыңыз". Филиппиндік зерттеулер жөніндегі халықаралық желі

Басқа жұмыстар

2020 жыл. Марксизм-ленинизмнің негізгі принциптері: Кіріспе. Қайта басылым. Париж, Шетел тілдері баспасы.
2019 жыл. Революция және болашақ перспективалар туралы толғаулар. Филиппин зерттеулерінің халықаралық желісі.
2017 жыл. Біздің халық соғысының ерекше ерекшеліктері. Қайта басылым. Париж, Шетел тілдері баспасы.
2003 жыл. АҚШ-тың терроризм және Филиппиндегі соғысы. Нидерланды, Papieren Tijger.
1998 жыл. Филиппин экономикасы және саясаты. Джульетта де Лимамен бірлесіп жазылған. Филиппин, Aklat ng Bayan, Inc.
1989 жыл. Филиппин революциясы: Лидердің көзқарасы. Рейнер Вернингпен бірге. Нью-Йорк: Крейн Руссак.
1984 жыл. Түрме және одан әрі: Таңдалған өлеңдер, 1958–1983 жж. Кесон қаласы: Жозе Мария Сисонды босату комитеті.
1971 жыл. Филиппин қоғамы және революциясы. Амадо Герреро ретінде. Манила: Пуланг Тала.
1967 жыл. Ұлттық демократия үшін күрес. Кесон қаласы, Прогрессивтік басылымдар.