Кіріспе
2013 жылы түсірілген американдық әскери ғылыми-фантастикалық экшн фильмі, Гэвин Худтың режиссерлік жұмысы – Орсон Скотт Кардтың 1985 жылғы сол аттас романы негізінде түсірілген "Эндер ойыны". Сценарийін және режиссурасын Гэвин Худ жасаған бұл фильмде Аса Баттерфилд Эндрю "Эндер" Виггин рөлінде ойнайды. Эндер – болашақ шетелдік шабуылға дайындалу үшін ғарышқа, жоғары деңгейдегі әскери академияға жіберілген ерекше қабілетті бала. Басты рөлдерді Харрисон Форд, Хейли Стейнфелд, Виола Дэвис, Абигейл Бреслин және Бен Кингсли сомдады. Фильм Германияда 2013 жылдың 24 қазанында, ал Ұлыбританияда бір күннен кейін көрсетілді. АҚШ, Канада және тағы бірнеше елде 2013 жылдың 1 қарашасында, ал 2014 жылдың қаңтарында басқа аймақтарда шықты. "Эндер ойыны" сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер алды және кассада күтілгендей табыс таппады. 110-115 миллион долларлық бюджетке қарсы 125,5 миллион доллар жинады, нәтижесінде студия шамамен 68 миллион долларлық зиянға ұшырады. Эндердің оқуы өте қатал, және Андерсон мұның қаупін білдіреді, бірақ Графф оларды Эндерді алмастыруға уақыт жетпегенін айтады. Эндердің соңғы тестісін бірнеше флот командирлері бақылайды. Симуляция басталғанда, Эндердің флоты Формиктердің туған планетасының үстінде, олардың саны көп екенін көреді. Ол флотының көп бөлігін өздерін құрбан етуге бұйырады, осылайша туған планетаға шабуыл жасау үшін MD-ны қорғауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде планетаның беті өртеліп, халықтың бәрі қырылады. Симуляция аяқталады, Эндер тест біткенін ойлайды. Бірақ командирлер бейне экранын қайта іске қосып, Эндердің флоты тікелей миссияға қатысып, Формиктердің туған планетасын жойғанын көрсетеді. Грэфф оны құттықтағанына қарамастан, Эндер планетаны жойғаны үшін қатыгез ағасы Питерге айналғанын түсінеді. Эндер ашуланып кетеді, бірақ қызметкерлер оны дереу тыншытады. Ұйықтағанда Эндерді Формик патшайымы оятады және оны ойындағы қираған қамалға ұқсас Формик құрылысына жетеледі. Патшайым Эндердің геноцидтегі рөлін мойындайды және оны өлтіруге тырысады, бірақ Эндер өкініш білдіргенде, оның өмірін сақтап қалады. Өлім алдында патшайым Эндерге өзі қорғап келген патшайым жұмыртқасын сыйлайды. Соғыс аяқталғаннан кейін Эндер адмирал шеніне көтеріліп, кішкентай кеме беріледі және өзінің жолын өзі таңдай алады. Валентинаға жазған хатында ол терең ғарышқа баратынын, патшайым жұмыртқасымен жаңа Формик колониясын құруға жарамды планетаны табуға бел буғанын жазады.
Ender's Game is a 2013 American military science fiction action film based on Orson Scott Card's 1985 novel of the same name. Written and directed by Gavin Hood, the film stars Asa Butterfield as Andrew "Ender" Wiggin, an unusually gifted child who is sent to an advanced military academy in space to prepare for a future alien invasion. The supporting cast includes Harrison Ford, Hailee Steinfeld, and Viola Davis, with Abigail Breslin and Ben Kingsley. The film was released in Germany on October 24, 2013, followed by a release in the UK one day later. It was released in the United States, Canada, and several other countries on November 1, 2013, and was released in other territories by January 2014. Ender's Game received mixed reviews from critics and underperformed at the box office, grossing only $125.5 million on a $110–115 million budget with a projected loss of $68 million for the studio. Ender's training is rigorous, and Anderson expresses concern over this, but Graff notes they have run out of time to replace Ender. Ender's final test is monitored by several fleet commanders. As the simulation starts, Ender finds his fleet over the Formic homeworld, vastly outnumbered. He orders most of his fleet to sacrifice themselves to protect the MD long enough to fire on the homeworld. The resulting chain reaction burns over the surface of the planet, killing the entire population. The simulation ends, and Ender believes the test is over. The commanders restart the video screens, showing that Ender's fleet actually participated in live missions and destroyed the Formic homeworld. Despite Graff congratulating him, Ender realizes that he became just like his cruel older brother Peter due to destroying the planet. Ender storms off only to be tranquilized by staff. While asleep, Ender is awoken by the Formic Queen and is directed to a Formic structure nearby as being similar to the ruined castle from the game. The Queen acknowledges Ender's role in the genocide and moves to kill him, but when Ender shows remorse, she spares his life. The dying Queen gives Ender a Queen egg that she has been protecting. With the war ended, Ender is promoted to admiral, given a small ship, and left to his own devices. In a letter to Valentine, he confides that he is going into deep space, determined to find a suitable planet where to start a new Formic colony with the Queen egg.
Даму
"Эндер ойыны" 1985 жылы жарық көргеннен бері автор Орсон Скотт Кард романның киноқұқықтарына лицензия беруге және шығармашылық бақылауды ұстап тұруға ықыласты болмады. Кард 1980 және 1990 жылдары Голливуд студияларына "Эндер ойынының" құқықтарын сатуға көптеген мүмкіндіктері болғанын, бірақ шығармашылық даулар туындағанда бас тартқанын түсіндірді. 1996 жылы Fresco Pictures компаниясының құрылуымен (Кард оның негісқоюшыларының бірі болды) автор сценарийді өзі жазуға бекінді. 1998 жылғы сұхбатында Кард романды сценарийге бейімдеу процесін талқылады. 2003 жылы Кард Warner Bros. компаниясына сценарий ұсынды, сол кезде Дэвид Бениофф пен Д. Б. Вайс сол кездегі тағайындалған режиссер Вольфганг Петерсенмен ақылдасып, жаңа сценарий жазуға шақырылды. Төрт жыл өткен соң Кард ешқандай бұрынғы нұсқаларға, тіпті өзінің сценарийлеріне де сүйенбеген жаңа сценарий жазды. Wired журналына берген сұхбатында Кард сценарий жазудағы екі қиындыққа тап болғанын мойындады: Эндердің ойларын ашық көрсету және оны "кітапты ешқашан оқымаған адамдар үшін де түсінікті ету". 2010 жылдың қыркүйегінде Гэвин Худ жобаға қосылып, сценарийші және режиссер болып тағайындалды. Кард Худтың басқаруына дейін "шамамен алты" түрлі сценарий жазғанын айтты. 2010 жылдың қарашасында Кард фильмнің сюжеті "Эндер ойыны" мен оның параллель романы "Эндер көлеңкесі" арасындағы бірігуден тұратынын, екеуінің де маңызды элементтеріне назар аударылатынын мәлімдеді. 2013 жылдың қазанында ол Эндер мен Бин арасындағы "достық тақырыптағы фильм" идеясының сынақ нұсқасы болғанын түсіндірді және Худ жұмысты бастағаннан кейін Петраның рөлін маңыздырақ етуге шешім қабылдады. 2011 жылдың 28 сәуірінде Summit Entertainment компаниясы фильмді тарату құқығын алғаны және Digital Domain компаниясы Odd Lot Entertainment компаниясымен бірлесіп фильмді өндіруге қосылғаны хабарланды. Гавин Худ режиссер және сценарийші ретінде, ал Дональд МакАльпин оператор ретінде қатысты. Продюсерлер: Odd Lot Entertainment компаниясынан Джиджи Прицкер және Линда МакДонау, K/O Paper Products компаниясынан Алекс Курцман және Роберто Орчи, Кардпен 15 жылдан астам уақыт бойы фильмді дамытуда жұмыс істеген Chartoff Productions компаниясынан Роберт Чартофф және Линн Хенди, өзі Кард және Эд Ульбрих. Орындаушы продюсерлер: Билл Лисчак, Дэвид Коутсворт, Айви Чжон және Дебора Дель Прете. Бригам Янг университетінің "The Universe" газетіне берген сұхбатында Кард продюсерлік рөлінің бастапқы кезеңде екенін және сценарийдің 100% Худтың еңбегі екенін айтты.
Кастинг
1999 жылғы сұхбатында Орсон Скотт Кард Джейк Ллойдтың «Эндер Виггин» рөліне қаралып жатқанын растады, сонымен қатар жанкүйерлерді «Фантомдық қатердегі» ойнаған рөліне сүйеніп Ллойдты бағаламауға шақырды, жақсы сценарий мен режиссура оның ойнаған рөлін жақсартатынын айтты. 2008 жылдың шілдесінде Кард Нейтан Гэмблдің Эндер рөлін сомдағанын көруге ниеттенгенін білдірді және ол рөлге «бәлкім, тым ересек» екеніне өкініш білдірді. Фильмнің даму кезеңінде, 1998 жылғы сұхбатында Кард Хайрум Граффты әйел кейіпкерге өзгертуді ойластырды, бұл рөлге Джейн Гарофало немесе Рози О'Доннелл сияқты «құрғақ юморист» актрисаларды ұсынды.
Түсірілім
Өндіріс 2012 жылдың 27 ақпанында Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында басталды. Фильм 2013 жылдың 1 қарашасында Америка Құрама Штаттарында шықты.
Саундтрек
"Эндер ойынының" түпнұсқа саундтрегі 2013 жылдың 22 қазанында шықты. Фильмнің музыкасын Стив Джаблонски жазды. Бастапқыда фильмнің музыкасын Джеймс Хорнер жасайтыны туралы хабарланған, бірақ ақырында Джаблонски музыканы жазды. Фильмнің титрлеріндегі әнді The Flaming Lips және Tobacco бірлесіп "Peace Sword" деп атап, оны жеке EP ретінде сатты.
Ойын үстелдері
Ender's Game Battle School – «Ender's Game» фильміне негізделген ресми үстел ойыны. 2013 жылдың 13 қарашасында Cryptozoic Entertainment баспасынан шығарылған, ойынды Мэтт Хайра жасаған. Ойын Жауынгерлік бөлмеде өтеді, мұнда ойыншы Эндер Виггин немесе Бонзо Мадрид басқаратын армияны бақылайды. Әр командашыға берілген ерекше қабілеттермен, армиялар қарсыластың қақпаларын жаулап алуға немесе қарсыластың командашысын тоңдыруға тырысады, сонымен қатар басқа тоңған ойыншылар мен жұлдыздардан сақтану керек.
Басқа тауарлар
Әр түрлі футболкалармен қатар, 2014 жылғы қабырға күнтізбесі, сондай-ақ роман мен «Эндердің ойыны» соңғы жинағы комикстерінің фильмнен шабыттанған мұқабалары, Funko Эндр Виггин мен Петра Арканянның екі Pop! винилден жасалған мүсіндерін шығарды. «Эндердің ойыны» – фильмде қолданылған 3D-объектілердің 3D-басылымдағы көшірмелерін ұсынған алғашқы фильм. Summit Entertainment 3D-басып шығару қызметі Sandboxr компаниясымен бірлесіп, жаңа тауарлық платформа ашты, ол жанкүйерлерге өндірісте пайдаланылған материалдардан 3D-басылымдарды жекешелендіру және құрастырудың ерекше мүмкіндігін береді.
Маркетинг
"Эндерс Гейм" компаниясы Audi компаниясымен серіктестік құрып, "quattro" шаттлын Audi автокөліктерінің паркінен фильмге енгізді. ICEE компаниясымен жасалған ынтымақтастық аясында екі түрлі, шектеулі уақытқа ғана шығарылған дәмдер: Battle School Blastberry және Orbital Orange, сондай-ақ "Астронавттардай жаттығу жаса" жеребесі ұйымдастырылды. Growing Basics компаниясы "Эндерс Гейм" фильмінің Лос-Анджелестегі премьерасына баруға мүмкіндік беретін саяхатты жеңіп алуға шақыруды ұсынды. Langers шырын компаниясы үш сатып алу чегін көрсеткендерге "Эндерс Гейм" футболкасын сыйлады. Barnes & Noble киноға байланысты, қорапқа жиналған романдарды қоса алғанда, түрлі акциялар ұсынды. Pik Nik төрт адамдық отбасыға Кеннеди ғарыш орталығына саяхат жасауға мүмкіндік беретін жеребе ұйымдастырды. Popcorn, Indiana жеңімпазға және оның 250-ге дейін досына жеке көрсетілім ұйымдастыруға мүмкіндік беретін жеребе өткізді. Star Studio сонымен қатар "Эндерс Гейм" фильмінен фототүсірілім үшін фондық суреттерді ұсынды.
Веб-сайттар
2013 жылдың 6 мамырында «Эндер ойынының» ресми кино сайты, I.F. Sentinel іске қосылды (I.F. – балалар кадеттерін дайындауға жауапты ұйым, Халықаралық Флотты білдіреді). Сайт қазір фильмді жарнамалайтын қысқа жазбаларға толы болса да, бастапқыда кино әлемінің жаңа канондық ақпаратын және кейіпкерлерін қамтыды, олардың ішінде архивист Стивен Трауки, I.F. майоры Джеральд Стакс, I.F. академиялық хатшысы Гвен Бертон, I.F. рационирование өкілі Рид Унгер және бұрынғы гегемон Джеймс ван Лейк болды. 17 шілдеде рекрутингтік бейнежазба жарияланды, онда пайдаланушыларға I.F. Battle School веб-сайтына бару туралы айтылды. Сайтқа келгеннен кейін пайдаланушылар Facebook аккаунтына кіріп, қысқа қабілеттестік тестісін тапсыру керек болды. Тест аяқталған соң пайдаланушы Asp, Dragon, Rat немесе Salamander әскеріне орналастырылды. Әскерлер түрлі тапсырмалар бойынша бір-бірімен бәсекелесті. Алғашқы тапсырмалар пайдаланушылардың Facebook және Twitter-де өз әскерлеріне тағайындалғандарын бөлісуіне байланысты болды. Бұл фильмнің трейлерін көруге мүмкіндік берді. Екінші тапсырмада пайдаланушылар тағы да Facebook пен Twitter-ге жариялап, өздерінің есімдерін IMAX постерінің мозаикасына енгізуге тырысты. Dragon әскері екі тапсырманы да жеңіп алды. Соңғы тапсырмада пайдаланушылар Xbox, IMDb, Yahoo! және Fandango ұйымдары ұйымдастырған лотереяға қатысты. Соңғы тапсырмада жеңімпаз анықталмады. 3 қыркүйекте веб-сайтта Battle Room Training ойыны пайда болды. Осы ойында пайдаланушы түрлі түсті жұлдыздарға оқ ату керек болды. 2013 жылдың 19 қыркүйегінде Battle School Command Core деп аталатын веб-сайт ашылды. Бұл веб-сайт Ұлыбританияда тұратын адамдарға арналған. Сайтта әрқайсысы үшін сыйлықтары бар алты ойын болды, соның ішінде бас жүлде – екі адамға NASA-ға саяхат.
Бойкот
2013 жылдың шілдесінде Geeks OUT тобы Орсон Скотт Кардтың гомосексуализм және бір жынысты некеге қатысты пікірлеріне қарсылық білдіріп, фильмге бойкот жариялады. Бойкот шақыруларын көптеген басқа топтар мен жеке тұлғалар бұқаралық ақпарат құралдарында қолдады. Бойкотқа жауап ретінде Кард 2013 жылдың шілдесінде Entertainment Weekly журналына мәлімдеме жасады: «Эндер ойыны» бір ғасырдан астам уақыттан кейін болатын оқиға, және кітап 1984 жылы жазылған кезде болмаған саяси мәселелерге қатысы жоқ. Соңғы Жоғарғы Сот шешімімен бір жынысты неке мәселесі мәнсіз болды. Конституцияның толық сенім және несие туралы бабы ерте не кеш, кез келген штат таныған неке шартына кез келген басқа штаттың заңдық күшін береді. Енді гей-некелерді қолдаушылар бұрынғы даулы мәселе кезінде олармен келіспегендерге төзімділік көрсететін-көрсететінін көру қызықты болады. Продюсер Роберто Орчи наурыз айында Entertainment Weekly журналына берген жауабында, фильмді дамытуға кіріскен кезде Кардтың пікірлерін білмегенін айтты. Ол «фильмді түпнұсқа авторының жеке сенімдеріне емес, оның мазмұны бойынша бағалау керек» деді, ол фильмге минималды қатысы болды. Орчи сондай-ақ «егер ол экранда көрсетілсе, онда менің ойымша, бұл әділ» деді. Lionsgate компаниясы «Біз, әрине, Орсон Скотт Кардтың жеке пікірлерімен келіспейміз» деп мәлімдеді, сонымен қатар компанияның ЛГБТ қауымдастығын ұзақ жылдар бойы қолдағанын атап өтті.
Шығару
Бұл Жапонияда Buena Vista International арқылы кинотеатрларда көрсетілген соңғы фильм болды, ал 2014 жылдың наурызында «Need for Speed» фильмімен бастап жапондық кинотеатр бренді Walt Disney Studios Motion Pictures International деп өзгертілді.
Үй медиасы
2014 жылдың 11 ақпанында «Эндер ойыны» DVD, Blu-ray, VOD және PPV форматтарында шығарылды, ал 28 қаңтардан бастап Digital HD нұсқасы қолжетімді болды. DVD-де режиссер Гавин Худ пен продюсерлер Джиджи Прицкер мен Боб Орсидің аудиокомментарийлерімен бірге өшірілген/ұзартылған сахналар бар. Blu-ray дискісінде «Эндер әлемі: «Эндер ойынының» түсірілімі» деп аталатын сегіз бөлімнен тұратын арнайы материалдар мен «Аң ойынының ішінде» деген тақырыптағы арнайы материал бар.
Кассалық жинақ
"Эндерс гейм" фильмі Солтүстік Америкада тұңғыш көрсетілім күндері 3407 кинотеатрда 27 миллион долларлық табыс алып, әр кинотеатрға орташа есеппен 7930 доллар әкелді. Фильмнің жалпы ішкі кірісі 61,7 миллион долларды, ал халықаралық кірісі 63,8 миллион долларды құрады, осылайша әлемдік кірісі 127,9 миллион долларға жетті. Metacritic сайтында фильм 39 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 51 бал алды, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмді A+ - F шкаласында "B+" бағасына лайық деп тапты. Variety журналының Питер Дебрюдж оны "көрерменге ең жақсы форматта ұсынылатын, ойландыратын, әсерлі ғарыштық оқиға" деп сипаттады. Chicago Sun Times газетінің Ричард Роппер "экранның әр сантиметрін жабатын таңғажайып және керемет визуалды эффектілерге" жоғары баға берді және фильмді "кітаптың жас жанкүйерлерін қуантып, ересек көрермендерді де қызықтыратын, қиын оқиға" деп атады. The Hollywood Reporter журналының Марк Бернардин оқиғаның эмпатия мен тереңдігінің жетіспеушілігіне сын айтып, былай деп жазды: "Егер фильм режиссері Гэвин Худтың бейімдемесі шеберлікпен және сақтықпен жасалғанда, бұл фильм мұндай кедір-бүдір құрал болмас еді, ол көрерменнің жүрегіне тию орнына, CGI эффектілерін көрсету үшін ғана жасалғандай көрінеді". Бернардин гравитациясыз шайқас сахналарын түсірудің қиындығын мойындап, арнайы эффектілерге жоғары баға берді, бірақ фильм Альфонсо Куаронның "Гравитация" фильмінен кейін шыққандықтан сәттілікке ие болмағанын айтты, себебі ол фильм одан әлдеқайда жақсы еді. The Guardian газетінің Питер Брэдшоу фильмді "идеялардың көптігіне қарамастан, қарқынды және визуалды тұрғыдан әдемі" деп сипаттады. Брэдшоу қорытындылап: "Фильмнің апокалиптикалық финалы идеялар тұрғысынан тым көпке талпынғанын көрсетеді, бірақ ол жақсы көрінеді және оқиға қызықты дамиды". RogerEbert.com сайтының Саймон Абрамс: "Фильм тым мейірімді, бұл драмаға үлкен зиян келтіреді. Фильмнің ең үлкен мәселесі – тон мен кейіпкерлерді сомдау: кейіпкерлер үнемі қаншалықты жаман бола алатындары туралы әңгімелейді, бірақ олардың іс-әрекеттері олай емес екенін көрсетеді". New York Daily News газетінің Джо Ноймайер фильмге нөл жұлдыз берді және оны "биылғы ең жалықтыратын, ақымақ және көңілсіз фильмдердің бірі" деп атады. Ол "Битва жері" және "Джон Картер" фильмдерін "Крест әкесінің" 1 және 2-бөлімдерімен теңеді. "Дюн" осы фильммен салыстырғанда "Арабияның Лоренсі" болып табылады. The Wall Street Journal газетінің Джо Моргенстерн: "Ендерс гейм" фильмінде ауырлықсыз көп сахналар бар, бірақ бұл фильмде драма, күдік, юмор, тартымдылық және қызығушылық жоқ" деп жазды.
Болашақтағы жалғасы
2013 жылдың қараша айында Бин рөлін ойнаған актер Арамис Найт, «Эндердің көлеңкесі» сценарийінің бар екенін, оны Худ «Эндердің ойыны» фильмімен бірдей түсіргісі келгенін, бірақ жеткілікті қаржы болмағанын айтты. Худ болашақ жалғасты да талқылап, «Флоттың балалары» романы «Өлілер үшін сөйлеуші» романына қарағанда, серияның келесі кітабынан гөрі, одан әрі дамытуға ыңғайлырақ болар екенін атап өтті. Бірінші фильмнің бюджетіне қарағанда кассадағы табысы шамалы болғандықтан, жалғастың болуы күмәнді.