Сир Ланселот: Теңіз саяхаты мен рекордтық жүзулер тарихы

Кіріспе

Сэр Ланселот – Қытай және Үндістан, сондай-ақ Маврикий саудасында жүзіп жүрген клипер кеме. Ол 1865 жылы Роберт Стил және компаниясы, Гринок қаласында салынды, құрылысы ағаш қаптамалы темір қаңқадан тұрды. Кеменің су асты бөлігіне шетне, ал жоғарғы бөлігіне терек ағашы қапталған. Ол 100 тонна темір балласт тасыды. Сэр Ланселоттың Ариэль кемесімен бірдей салынған бауырласы ма, жоқ па деген пікір талас тудырып отыр. Екі кеме де әртүрлі иелерге тиесілі болғандықтан және Сэр Ланселотта Ариэльге тән артқы бөліктің тұрақтылығы болмағандықтан, олардың бір-біріне толықтай ұқсас болуы күмәнді. Дегенмен, екі кеме де өте ұқсас болғандығы анық. Сэр Ланселот Стилдің барлық кемелеріне тән, әсем пішінімен, сапалы құралымымен және тамаша жабдықталуымен ерекшеленді. Олардың сыртқы түрі "яхтаға ұқсайтын" сезім беретін, көзді қуантатын және палубада да, палуба астында да көп мөлшерде терек және махагон ағашы қолданылған. "Ескі пагода анкориджі" атты өлеңде ол "жел мен толқындармен жүз атақты шайқасқа түскен Сэр Ланселот" деп сипатталған.

Саяхаттар мен жарыстар

Уоркингтондық капитан Ричард "Дики" Робинсон "Отты крест" кемесінен бас тартып, жаңа клиперді басқаруға көнді. Сэр Ланселоттың иесі Джон Макканн (қазір Ұлттық теңіз мұражайында сақталған хатта) былай деп жазды: "Робинсон – менің кез келген кемеде болған ең жақсы адам еді және ол Сэр Ланселоттан ең жақсы жарыс нәтижелерін алғанын білдім". 1869 жылғы клипер жарысында Робинсон мен Сэр Ланселот Қытай мен Лондон арасында жаңа рекорд орнатты. Ол 1869 жылдың 10 қаңтарында Гонконгқа келді және Бангкок, Сайгон және Йокогамаға (мүмкін, күріш тасыған) бірнеше "аралық" сапар жасады. Бұл оның шай жүктеуді кешіктірді; 7 кеме Фучжоудан одан бұрын кетіп қалды, алғашқысы 1 шілдеде "Ариэль" және "Леандер" болды. "Термопила" 3 шілдеде жолға шықты. Осыған дейін маусым айында Қытайдың басқа порттарынан тағы 7 кеме кеткен еді. Сэр Ланселот 17 шілдеде сағат 7.00-де кемеге мінді және 7 тамызда Анжерден өтті. 1 қыркүйекте Кейп Агульяс солтүстік-шығысқа қарай 12 миль жерде болды. Сент-Хелена 11 қыркүйекте, ал "Лизард" 10 қазанда өтілді. Ол 13 қазанда сағат 14.00-де Грейвсендке келді және 14 қазанда тоқтады. Бұл сапар 89 күнге созылды. Сол "шай маусымында" ең жақын уақыт 91 күндік "Термопила" сапары болды. Басқа жылдары, солтүстік-шығыс муссоны кезінде Гонконгтан Лондонға 89 күнде жасалған бір сапар болды, ол 1873/74 жылдары "Лотаир" кемесімен жасалды. Қытайдан Ливерпульге 85, 87 және 88 күндік үш сапар бар (біршама қысқа қашықтық), барлығы солтүстік-шығыс муссоны кезінде жасалды. Маусым мен қашықтықты ескере отырып, жалпы пікір бойынша, 1869 жылғы Сэр Ланселоттың Қытайдан Англияға жасаған сапары ең жылдам болды. Командир Дики Робинсон әйелінің кенеттен қайтыс болуына байланысты Сэр Ланселоттан кетіп қалды. Капитан Эдмондс басқарған Сэр Ланселот 97 күндік сапармен Гонконгқа келді, 1870 жылдың 25 ақпанында жетті. Фучжоудан Лондонға оралу сапары 104 күнге созылды. Алайда, Суэц каналы 1869 жылы ашылды және Лондонға шай үшін жақсы фрахт ставкалары енді бу кемелеріне төленді. 1871 жылдың шілдесінен бастап Сэр Ланселот Нью-Йоркке бірнеше шай сапарын жасады. Оның 100 тонна тұрақты балласты 1871 жылы Нью-Йоркте жүк тасымалдау сыйымдылығын арттыру үшін алынып тасталды. 1874 жылы оның мачталары мен реилері қысқартылды және студельдік желкендер қолданылмай қалды. Дәл қай жылы болғаны белгісіз, бірақ 1874 немесе 1877 жылы кеме баркқа айналдырылды. Осы өзгерістерден кейін де ол жылдам сапарлар жасау қабілетін сақтап қалды: 1877/78 жылдардағы шай маусымында ол Шанхайдан Нью-Йоркке 94 күнде жетті. 1874/75 жылдары ол екі шай сапарын жасады, 18 шілдеде Фучжоудан шығып, 19 қарашада Лондонға келді, бірақ 6 мамырда (жаңа шай өнімі қол жетімді болғанға дейін) ол 106 күндік сапармен Шанхайдан Нью-Йоркке кетті. Капитан Мёрдо Стюарт Макдональд 1882 жылы Сэр Ланселоттың командасын қабылдады. Ол Маврикийден Үндістан жағалауына немесе шығанақтарға қант пен күріш, ал Калькуттаға немесе Рангунға тұз тасыды. Ол жыл сайын алты жүк тасыды, сол кезде жылдамдық ақшаны білдірді және әр сапарында рекорд бұзылды. 1886 жылы Сэр Ланселотты парсы саудагері Висрам Ибрагим сатып алды және команданы К. В. Бребнер қабылдады. Капитан Бребнер 1895 жылы парсы иелеріне сатылмас бұрын Сэр Ланселот кемесінде төрт циклоннан аман қалды. Сэр Ланселот 1895 жылдың 1 қазанында Калькуттадағы Sand Heads маңындағы циклон кезінде Қызыл теңізден Калькуттаға бара жатқан тұз жүгімен бірге Бенгал шығанағында жоғалды деп есептеледі.

Captain Richard 'Dickie' Robinson of Workington was persuaded to leave the Fiery Cross to take charge of the new clipper. Sir Lancelot'''s owner John McCunn wrote (in a letter now in the National Maritime Museum): "Robinson was the best man I ever had in any ship and knew he got the best racing results out of Sir Lancelot". In the Clipper Race of 1869, Robinson and Sir Lancelot established a new record between China and London. She arrived in Hong Kong on 10 January 1869 and undertook a number of "intermediate" passages to Bangkok, Saigon and Yokohama (probably carrying rice), arriving in Fuzhou on 20 June. This made her late loading tea; 7 ships left Fuzhou before her, the first being Ariel and Leander on 1 July. The Thermopylae got away on 3 July. Previously, a further 7 ships had already left other ports in China during June. Sir Lancelot sailed at 7.00 am on 17 July and passed Anjer on 7 August. By 1 September, Cape Agulhas bore North East, 12 miles. St Helena was passed on 11 September and The Lizard 10 October. She was at Gravesend at 2.00 pm on 13 October and docked on 14 October. This was a total passage time of 89 days. In the same "tea season", the closest time was that of Thermopylae at 91 days. In other years, there was one passage from Hong Kong to London made during the more favourable north east monsoon, also of 89 days, by the Lothair in 1873/74. There are 3 passages of 85, 87, and 88 days from China to Liverpool (a slightly shorter distance) all during the north east monsoon. The consensus view, taking into account the season and the distance, is that Sir Lancelot's 1869 passage was the fastest from China to England. Commander Dickie Robinson left Sir Lancelot because of his wife's sudden death. Under Captain Edmonds, Sir Lancelot made an outward passage of 97 days to Hong Kong, arriving on 25 Feb 1870. The homeward trip to London from Fuzhou was 104 days. However, the Suez Canal had opened in 1869 and better freight rates for tea to London were now paid to steamers. Starting in July 1871 Sir Lancelot made several tea passages to New York. Her 100 tons of permanent ballast were removed in New York in 1871 to improve the cargo carrying capacity. In 1874 her masts and yards were shortened and the studding sails ceased to be used. The dating is uncertain, but either in 1874 or in 1877 the rig was reduced to barque. Even after these changes, she retained the ability to make fast passages: in the 1877 78 tea season she achieved 94 days from Shanghai to New York. In 1874 75 she made two tea voyages, leaving Fuzhou on 18 July 1874 to arrive in London on 19 November 1874 but on 6 May 1875 (well before the new tea crop was available) she left Shanghai for New York on a 106 day passage. Captain Murdo Stewart MacDonald took command of Sir Lancelot in 1882. She took sugar and rice from Mauritius to the Indian coast or the Gulfs and salt to Calcutta or Rangoon. She took six cargoes a year, when speed meant money, and when almost every passage saw the breaking of a record. In 1886 Sir Lancelot was bought by the Parsee merchant Visram Ibrahim and C. W. Brebner took command. Captain Brebner survived four cyclones in Sir Lancelot before she was sold to Persian owners in 1895. It is believed that Sir Lancelot'' was lost in the Bay of Bengal on 1 October 1895 during a cyclone near Sand Heads, Calcutta whilst on passage from the Red Sea with a cargo of salt bound for Calcutta.