Кіріспе
Брук мылтығы – Конфедеративтік Штаттар Әскери-теңіз күштерінің офицері Джон Мерсер Брук жасаған, іштен қапталған, тұмсығынан зарядталатын теңіз және жағалау қорғаныс қаруының түрі. Олар 1861 және 1865 жылдар аралығында Америка Азамат соғысы кезінде Вирджиния штатының Ричмонд және Алабама штатының Сельма қалаларындағы зауыттарда шығарылды. Олар Конфедерация кемелерінде және Конфедерация армиясы басқаратын жағалау қорғаныс батареяларында қолданылды.
Жобалау және өндіру
Брукс ұңғымасын кем дегенде бір темір жолағының қанатын тұсында және жалпақ, конус тәрізді бөшкесінің болуымен анықтауға болады. Бөшкелерді жасауды жеңілдету үшін құйма темірден жасалған, бірақ қару атылған кезде туындайтын жоғары қысымға төтеп беру үшін камераның айналасына бір немесе бірнеше темір жолақтар дәнекерленген. Оңтүстік құю зауыттарында Паррот дизайнындағыдай бір жолаққа мылтықты орау мүмкіндігі болмағандықтан, әрқайсысы әдетте қалың және кең болатын кіші жолақтар тізбегі қолданылды. Брукс жасаған барлық мылтықтарда оң жаққа бұрылатын жеті саңылаулы ұңғыма қолданылған. Брукс қаруларының көпшілігі Гомер үлгісіндегі оқ камерасын, яғни жарты шар пішіндес ұшы бар қысқартылған конус пішіндес, ал 6,4 дюймдік мылтықтарда қарапайым жарты шар пішіндес оқ камерасы болған. Бұл қарулар Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Тредегар темір зауытында (кейде иесі Джозеф Рид Андерсонның атымен J. R. Anderson & Co деп аталады) және Алабама штатының Сельма қаласындағы Сельма теңіздік қару-жарақ зауытында өндірілген.
6,4 дюймдік мылтық
Брук 1863 жылдың 8 қаңтарына дейін он төрт бір жолақты мылтық дайын болғанын хабарлады, бірақ Тредегардың тізімінде тек он біреуі ғана көрсетілген, себебі кейбіреулері жіберілгенге дейін екі жолақты болып жасалған. Үшін 1861 жылы, ал қалғандары 1862 жылы құйылған. Екеуі "CSS Virginia" темір кемесінің бортына орнатылған. Екі мылтық темір қаптамалы "CSS Neuse" канонерлік қайығының ал және арт жағына орнатылған. Тағы екеуі "CSS Atlanta" темір кемесінің бортына орнатылып, бүгін Вашингтон әскери-теңіз базасының Уиллард саябағында сақтаулы. Екі жолақты мылтықтар 1862 жылдың 28 қазанынан бастап Конфедерация Әскери-теңіз министрі Стивен Мэллоридің бұйрығымен өндірілді. Зақымдалған бес оқ ату блогы екі жолақты тегіс ұңғылы мылтыққа айналдырылды. Тоғыз мылтық сақталған, оның ішінде төрт "USS Tennessee" (бұрынғы "CSS Tennessee II") және біреуі "CSS Albemarle" кемесінен.
7 дюймдік мылтық
Алғашқы жеті бір жолақты қақпақтар 1861 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін Дальгрен қақпақтарынан тесіліп алынып, қайта құйылды. Олардың екеуі CSS Вирджинияның алдыңғы және артқы тіректері болды. Сельма 1863 және 1864 жылдары елу төрт екі жолақты мылтық құйды, бірақ құюдағы ақауларға байланысты тек отыз тоғызын ғана жіберді. Тредэгар 1863 және 1865 жылдар аралығында отыз алты мылтық құйды. Сегізі сақталды, екеуі USS Теннесси (бұрынғы CSS Теннесси II) кемесінен, біреуі Вашингтон теңіз кеме жасау қоймасында, екіншісі Сельмада. Тағы бірі, S89 нөмірі, Форт-Морган мемлекеттік тарихи саябағында табылған. Томбигби өзеніндегі Форт-Сидни Джонстон бекінісінде орнатылған S96 қазір Джексон, Алабама қаласының қалалық әкімдігі алдында қойылған. Тағы бір мылтық, S95, Форт Стоунволл маңындағы жеке меншікте орналасқан. 1862 жылы Тредэгар үш жолақты мылтық құйды. Бұл басқа 7 дюймдік мылтықтардан ұзын болды және Брук мылтықтарының арасында ерекшеленді, себебі оларда құймалы тіреулер болған жоқ. Оның орнына, зеңбірек түтігіне бөлек тіреу белдеуі бекітілді. Бірі CSS Ричмонд кемесіне орнатылды, ал екіншісі Шарлстон портының қорғанысына жіберілді, ол Моултри фортында трофей ретінде сақталып тұр.
8 дюймдік мылтық
Тредэгар 1864 жылдың сәуір және мамыр айларында төрт қос ленталы зеңбірек құйды. Біреуі CSS Virginia II кемесіне орнатылды, ал екіншісі Джеймс өзенін қорғаған бекіністерге жіберілді. Ол 1864 жылдың 13 тамызы мен 22 қазанында Голланд бұғазы каналындағы шайқастарда болды, бірақ оқ-дәрісі болмады. Оқ-дәрілер 1864 жылдың 27 қазаны мен 2 қарашасында жеткізілді. Белгілі тірі қалғандар жоқ.
Брук тегістегіштері
Брук Сельма мен Тредегар құю зауыттарында шағын санымен өндірілген жылтыратылған зеңбіректер сериясын жобалады. Сельма бес кемшіліктері бар 6,4 дюймдік дайын қабықтарды 8 дюймдік екі белдікті зеңбіректерге қайта өңдеді, олардың бірі Сельма, Алабамада сақталған. Бруктың 1863 жылғы Мэллори хатшысына баяндамасында 8 дюймдік белдеусіз зеңбірек суреті көрсетілген, бірақ одан әрі ештеңе белгілі емес. 7 дюймдік кемшіліктері бар зеңбіректерді жылтыратуға жасалған ұқсас әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1864 жылы Сельма жеті екі белдікті, ал Тредегар төрт зеңбірек құйды. Олардың екеуі сақталған, оның бірі Вашингтон теңіз базасындағы CSS Columbia кемесінен алынған мүлік. 1864 жылы Сельма он екі 11 дюймдік екі белдікті жылтыратылған зеңбірек құйды, бірақ олардың тек сегізі жөнелтілді. Олардың бірі Колумбуста (Джорджия штаты) сақталған. 1863 және 1864 жылдары Тредегар 11 дюймдік үш белдікті екі зеңбірек құйды, бірақ олардың бірі де сақталмаған.
Қару-жарақ
Бруктің мылтықтары оның өзі жасаған бронебойғыш және жарылғыш снарядтарды атты. Алғашқылары – доңғалақ немесе жалпақ түйіршікті, тегіс цилиндрлі снарядтар болатын, олардың мақсаты оқтан секіру мүмкіндігін азайту еді, және замандас есептерде оларды көбінесе "болат оқ" деп атаған. Екіншілері – дөңгелек немесе үшкір түйіршікті қуыс цилиндрлер болатын. Олар қара ұнтақпен толтырылып, атылғаннан кейін белгілі бір уақыттан соң жарылатын қысқышпен жабдықталған. Оның тегіс ұңғылары брондалған нысаналарға арналған шар тәрізді қатты оқтарды, ал брондалмаған нысаналарға қарсы – қуыс шар тәрізді жарылғыш снарядтарды пайдаланды.