Кіріспе

АҚШ-тың күміс тағайын монетасы

Америка күміс бүркіті – АҚШ-тың ресми күміс тағайын монетасы. Ол алғаш рет АҚШ Монетханасымен 1986 жылғы 24 қарашада шығарылды. Ол тек бір троя унциясынан дайындалады, номиналды құны бір доллар және құрамында 99,9% таза күмістен бір троя унциясы бар екені кепілдендіріледі. Ол 99-61 мемлекеттік заңының II тармағында (Liberty Coin Act, 1985 жылғы 9 шілдеде бекітілген) және (e) (h) бөлімінде жазылған. Оның құрамы, салмағы және тазалығы АҚШ Монетханасымен сертификатталған. Тағайын монетадан басқа, АҚШ Монетханасы монета коллекционерлері үшін сынап монетасы мен айналымға енгізілмеген монетасын дайындады. Күміс бүркіті үш монетаханада дайындалды: Филадельфия монетаханасы, Сан-Франциско монетаханасы және Вест-Пойнт монетаханасы. Америка күміс бүркіті тағайын монетасы Жеке зейнетақы шотына инвестициялау үшін қолданылуы мүмкін.

Дизайн

Монетаның аверсіндегі сурет Адольф А. Вайнманның «Жүріп бара жатқан еркіндік» дизайнынан алынған, ол бастапқыда 1916 жылдан 1947 жылға дейін АҚШ-тың жарты долларлық монетасында қолданылған. Бұл әйгілі сурет көпшілікке ұнағандықтан және қазіргі заманғы АҚШ монеталарының ең сүйікті дизайндарының бірі болғандықтан, күміс немесе басқа да монеталар үшін ондаған жылдардан кейін қайта жаңартылды. Аверсте монетаның соғылған немесе шығарылған жылы, «ЕРКІНДІК» сөзі және «ҚҰДАЙҒА СЕНІМІЗ» фразасы жазылған. Аверс 2021 жылы (дизайнның жаңаруымен бірге) сәл жаңартылды, Вайнманның дизайнының жаңа нұсқасы және «ҚҰДАЙҒА СЕНІМІЗ» сөзінің астында оның суретші таңбасы қосылды. 2021 жылғы американдық күміс бұрқытының (2-тип) жаңа реверсін Эмили Дэмстра жасаған, ол бұтаққа қонған бұрқытты бейнелейді, бұл 1971 жылғы Эйзенхауэр долларының реверсіне ұқсас. Реверсте «АМЕРИКА БІРІККЕН ШТАТТАРЫ, 1 ОЗ» фразалары жазылған. ТАЗ КҮМІС•БІР ДОЛЛАР және E PLURIBUS UNUM, сондай-ақ қажет болған жағдайда монета таңбасы бар. 1986 жылдан 2021 жылға дейін реверсті Джон Мерканти жасаған, ол қалқанның артында геральдикалық бұрқытты бейнелеген; бұрқыт оң қанатында зәйтүн бұтағын, сол қанатында жебелерді ұстап тұр, бұл АҚШ-тың Ұлы мөрінің көшірмесі; бұрқыттың үстінде он үш бес бұрышты жұлдыз орналасқан, ол он үш колонияны көрсетеді. Реверсте «АМЕРИКА БІРІККЕН ШТАТТАРЫ, 1 ОЗ» фразалары жазылған. ТАЗ КҮМІС~БІР ДОЛЛАР және E PLURIBUS UNUM (бұрқыт ұстаған тудың үстінде), сондай-ақ қажет болған жағдайда монета таңбасы бар. Дизайн 2008 жылғы монеталардан бастап сәл өзгертілді; ең байқалатын өзгеріс – UNITED сөзіндегі U әрпіне сериф қосылуы және SILVER мен ONE сөздері арасындағы шамалы өзгеріс.

Негізгі бет: Ұлттық қорғаныс қорларының күміс сатуы

Америкалық күміс бұрғыт бағдарламасының бастамасы 1970-ші жылдар мен 1980-ші жылдардың басындағы Ұлттық қорғаныс қорынан күміс сатуға бағытталған атқарушы жоспарлардан туындайды. The Wall Street Journal газеті бұл туралы былай түсіндірді: «Бірнеше әкімшіліктер күмістің отандық өндірісі стратегиялық қажеттіліктерден әлдеқайда артық екенін айтып, қордан күміс сатуға сәтті болмады. Алайда, кен өндіруші штаттардың мүдделері кез келген сатуға қарсы болды, сондай-ақ әскери қолдау білдірген заң шығарушылар да қаржыны федералды дефицитті азайту үшін ғана емес, қорға қажетті материалдарды сатып алуға жұмсауға кепілдік беруді қалады». Осы кезеңде болған сатулар, сондай-ақ жоспарланған сатулар туралы хабарламалар күмістің бағасын дереу төмендетті. 1976 жылдың қыркүйегінде The Wall Street Journal газеті былай деп хабарлады: «АҚШ үкіметі қордан күміс сатуға қатысты белгілі бір әрекеттер жасаса, фьючерстік саудагерлер мұндай сату бағаны төмендетеді деген күмәнді оймен фьючерстік келісімдерді сатуға көшеді». Конгресс қордағы күміс сатуға ерте маусымда, 1981 жылы қарсылық білдіргеніне қарамастан, 10 маусымда Қарулы күштер комитеті Рейган әкімшілігінің 1982 қаржы жылынан бастап үкіметке тиесілі күмісті сату туралы өтінішін мақұлдауға шешім қабылдады. 1981 жылдың шілдесінде Палата мен Сенат үш жыл ішінде жинақталған күмістің 75% (105,1 миллион троялық унция) сатуға рұқсат беруге келісті. 1981 жылдың қазан айында алғашқы сатуға дейін Айдахо штатының бір топ саясаткерлері аукционды тоқтатуға тырысты, себебі сату АҚШ күміс өндіруші өнеркәсібіне, әсіресе Айдахо штатының бірнеше күміс өндіруші компанияларына «апатты әсер» тигізеді деп мәлімдеді. 1981 жылдың 3 желтоқсанында сенатор Джеймс А. МакКлюр (Республикалық, Айдахо штаты) Қорғаныс министрлігіне арналған қаражат туралы заңға түзету ұсынды (S. UP. AMDT.738), ол президент 1982 жылдың 1 шілдесіне дейін қордың қажеттіліктеріне артық екенін қайта бағалағанша үкіметтің күміс сатуын тоқтатуды көздеді. Түзетулер сақталған күйі қаражат туралы заңға қол қойылды (Public Law 97-114), нәтижесінде қордағы күмістің одан әрі сатуы тоқтатылды.

Бағдарламаны кеңейту, 2002 жыл

Американдық күміс бұрқыт монета бағдарламасын бекітетін заңнамада, монеталарды соғуға қолданылатын күміс бірнеше жыл бойы Ұлттық қорғаныс қорынан күміс қорларын азайту мақсатында алынуы тиіс екені айтылған. 2002 жылға қарай, қордың таусылатыны және бағдарламаны жалғастыру үшін қосымша заң қабылдау қажеттігі анық болды. 2002 жылдың 6 маусымында сенатор Гарри Рид (Невада штатынан демократ) «Американдық күміс бұрқыт монета бағдарламасын қолдау туралы» S. 2594 заң жобасын енгізді, ол «Қаржы министріне күміс қоры таусылған кезде ашық нарықта күміс сатып алуға рұқсат беруді» көздеді. Заң жобасы 21 маусымда Сенатта, 27 маусымда Өкілдер палатасында мақұлданды және 2002 жылдың 23 шілдесінде президент Буш қол қойып заң күшіне енгізді.

Ақша шығару тарихы

Бірінші американдық күміс бұрқыт монетасы 1986 жылғы 29 қазанда Сан-Францискода соғылды. Сан-Францискодағы сынақ кеңсесінде өткен соғу рәсімін Қаржы министрі Джеймс А. Бейкер III басқарды. «Chicago Sun Times» газетінде жарияланғандай, Бейкер «No. 105 тірелкідегі электронды түймеге жеткенде, көрермендерге бұрылып: «1986 жылғы Сан-Франциско күміс асығысын бастау үшін маған пика мен лопатаның қажеті жоқ» деді».

Алтын бұрандалар

Күміс бүркіт металл ақшаларында монета таңбасы жоқ. 1986 жылдан 1998 жылға дейін олар Сан-Франциско монета зауытында шығарылды. 1999-2000 жылдары олар Филадельфия және Вест-Пойнт монета зауыттарында шығарылды. 2011 жылдың наурыз айында Сан-Франциско монета зауыты көктемде толық өндірісті қайта бастауға дайындық ретінде күміс бүркіт металл ақшаларының сынақ соққыларын жасады. Сан-Франциско монета зауытының қосымша өндіріс қуаты Вест-Пойнт монета зауытының өндірісін күшейтеді.

Дәлел

1986 жылдан 1992 жылға дейін Сан-Францискода сынап күміс бұркіт монеталары соғылды және осы монеталардың үстінде "S" монета таңбасы бар. 1993 жылдан 2000 жылға дейін олар Филадельфияда соғылды және осы монеталардың үстінде "P" монета таңбасы бар. 2001 жылдан 2008 жылға дейін олар Вест-Пойнтта соғылды және осы монеталардың үстінде "W" монета таңбасы бар. Кәдімгі жаңа шығарылымдағы жылтыр бұркіттерден басқа, 2011 жылы "Америкалық бұркіттің 25 жылдығына арналған күміс монеталар жинағында" шығарылған Сан-Францискода соғылған бір жылтыр бұркіт шығарылымы болды, оның үстінде "S" монета таңбасы бар.

1990 жылдар

1993 жылы "Филадельфия жиынтығы" 1793 жылы Филадельфия монетаханасында алғашқы ресми АҚШ монеталарының қағылуының екі жүз жылдығын еске алу үшін шығарылды. Жинаққа 1/2 унция, 1/4 унция және 1/10 унция салмақтағы American Gold Eagle монеталары, Silver Eagle монетасы және 90% күмістен жасалған "U.S. Mint Bicentennial" медалі кірді, барлығы "P" монета белгісімен. 1995 жылы Филадельфияда қағылған стандартты сынақ монетасынан өзге, АҚШ Монетаханасы Вест-Пойнтте қағылған сынақ монетасын да шығарды. "1995 W Proof Silver Eagle" деп аталған бұл монета "Американдық бүркіттің 10 жылдығына арналған бес монетадан тұратын жиынтықтың" құрамында ғана сатылды, оған 1 унция, 1/2 унция, 1/4 унция және 1/10 унция салмақтағы 1995 жылғы төрт W сынақ American Gold Eagle монетасы кірді; барлығы 30,125 жиынтық сатылды.

2000 жылдар

2000 жылы Монета жасау зауыты «АҚШ мыңжылдық монеталар мен валюталар жиынтығын» шығарды, оған Вест-Пойнтте соғылған 2000 жылғы күміс бұрқыт (silver eagle) металл монетасы (бірақ «W» монета таңбасы жоқ), 2000 жылы Денверде соғылған Сакагевья доллары жылтыратылған жалатымен және 1999 жылғы айналысқа енгізілмеген сериялы бір долларлық банкноты, сериялық нөмірі «2000» сандарымен басталатын. Жиынтықтың 75 000 данасы сатылып бітті. Сакагевья долларының жиырмадан аз белгілі жиынтығында жылтыратылған жалаты жоқ. 2004 жылдың қаңтар айында Монета жасау зауыты «Азаттықтың мұралары – АҚШ және Ұлыбритания күміс слиткалар монеталар жиынтығын» шығарды, ол 2003 жылғы күміс бұрқыт және 2002 жылғы Ұлыбритания күміс Британиясы слиткаларынан тұрады. Жиынтықтың таралымы 50 000 данаға шектелді. 2007 және 2008 жылдары айналысқа енгізілмеген күміс бұрқыт монеталары Филадельфияда соғылған Президенттік долларлардың және Денверде соғылған Сакагевья долларларының жылдық шығарылымдарымен «Жылдық айналысқа енгізілмеген доллар монеталар жиынтығы» ретінде жинақталды. 2007 жылғы жиын 2007 жылдың 3 желтоқсанында Монета жасау зауытынан тікелей қолжетімді болды; 2008 жылғы жиын 2008 жылдың 7 тамызынан 2010 жылдың 28 қаңтарына дейін қолжетімді болды.

Түрлері

Күміс бүркіт сериясының алғашқы маңызды түрі 2008 жылы пайда болды және "2008 W Silver Eagle Reverse of 2007 Variety" деп аталады. АҚШ Монета жасау орталығы 2007 және 2008 жылдар аралығында сыртқы бейнесіне шамалы өзгерістер енгізді, ал 2008 жылы айналымға түспеген кейбір монеталар қателікпен 2007 жылғы сыртқы бейнесінің қалыбымен соғылып, қалып қатесіне әкелді. Бұл түр "UNITED STATES" сөзіндегі "U" әрпінің айырмашылығы және "SILVER" мен "ONE" арасындағы тысықша арқылы ерекшеленеді.

Рецессияның қол жетімділікке әсері, 2008-2010

Әлемдік рецессияның нәтижесінде инвесторлардың инфляция мен экономикалық төмендеуге қарсы қорғаныш ретінде алтын-көміртегі монеталарға деген сұранысы күрт өсті. Бұл сұраныстың артуы 2008 жылдың ақпан айында американдық күміс бұрқыт монеталарының қолжетімділігіне әсер етті, себебі уәкілетті дилерлерге сату уақытша тоқтатылды. 2008 жылдың наурыз айында сату өткен аймен салыстырғанда тоғыз есеге артты (200 000-нан 1 855 000-ға дейін). 2008 жылдың сәуір айында АҚШ Монета жасау орталығы «көре алмаған сұраныс» себептілігінен апталық негізде уәкілетті дилерлерге күміс бұрқыт монеталарын бөлу бағдарламасын енгізді. АҚШ қазынашысының заң бойынша осы монеталарды «халық сұранысын қанағаттандыруға жеткілікті мөлшерде» шығаруы тиіс болғандықтан, бөлу бағдарламасының заңдылығына күмән туды. 2008 жылдың 6 маусымында Монета жасау орталығы барлық келіп түскен күміс табақшалардың тек күміс бұрқыт монеталарын шығаруға қолданылатынын, ал сынақ немесе айналымға енгізілмеген коллекциялық монеталарға емес екенін мәлімдеді. 2008 жылғы күміс бұрқыт монеталарын АҚШ Монета жасау орталығы 2008 жылдың тамызында сатуға ұсынды, ал 2008 жылғы айналымға енгізілмеген күміс бұрқыт монеталары 2009 жылдың қаңтарында сатылып бітті (бірақ ол «2008 жылғы жылдық айналымға енгізілмеген доллар монеталар жинағының» құрамында 2010 жылдың 28 қаңтарына дейін сатылды). 2009 жылдың 5 наурызында АҚШ Монета жасау орталығы күміс бұрқыт монетасының сынақ және айналымға енгізілмеген нұсқаларын сол жылғы монетаға деген жоғары сұранысқа байланысты уақытша тоқтатып тастағанын хабарлады. 2008 жылдың наурызында енгізілген бөлу бағдарламасы 2009 жылдың 15 маусымында тоқтатылды, бұл жыл соңына дейін сынақ және айналымға енгізілмеген нұсқалар шығарылуы мүмкін деген күмәнді тудырды. Алайда, 2009 жылдың 6 қазанында Монета жасау орталығы күміс бұрқыт монетасының коллекциялық нұсқалары 2009 жылы шығарылмайтынын мәлімдеді. Коллекционерлердің көңілі қалғанын 1 желтоқсандағы мақаласында өкіл Гэри Питерс (Мичиган штаты, Демократиялық партия) білдірді. Питерс 2009 жылғы сынақ және айналымға енгізілмеген күміс бұрқыт монеталарын жоюға баламалы сценарийлер ұсынды және ол Монета жасау орталығының директоры Эдмунд С. Мойге осы өнімдерді мүмкіндігінше тезірек шығаруға және жыл соңына дейін осылай жалғастыруға шақыратын хат жолдайтынын түсіндірді. Бұл әрекет сәтті болмады және коллекциялық нұсқалар шығарылмады. 2009 жылғы күміс бұрқыт монеталарын сату 24 қарашадан 6 желтоқсанға дейін тоқтатылды, ал бөлу бағдарламасы 7 желтоқсанда қайта іске қосылды. 2010 жылғы күміс бұрқыт монеталарын өндіру сол жылдың қаңтарында басталды (әдетте шығарылған жылдың алдындағы желтоқсан айында басталатыннан өзгеше). Монеталар 3 қыркүйекке дейін бөлу бағдарламасы бойынша уәкілетті дилерлерге таратылды. 2010 жылдың 20 шілдесінде Монета жасау орталығының директоры Эдмунд С. Мой ішкі ақша-кредит саясаты және технология жөніндегі палатаның кіші комитетіне сынақ және айналымға енгізілмеген күміс бұрқыт монеталары мәселесі бойынша куәлік берді, бұл заңнамалық шешімнің мүмкіндігін көрсетті. Мой түсіндірді: 2010 жылдың 22 қыркүйегінде өкіл Мелвин Л. Уатт (Солтүстік Каролина штаты, Демократиялық партия) «Монетаны жаңғырту, қадағалау және жалғастыру туралы 2010 жылғы заң» жобасын енгізді. Бұл заң жобасы (e) және (i) тармақтарын өзгерту арқылы Қаржы министріне халық сұранысын қанағаттандыруға жеткілікті «сапалы (мысалы, алтын-көміртегі, сынақ немесе айналымға енгізілмеген) және мөлшердегі» американдық күміс және алтын монеталарды шығаруға өкілеттік берді. Заң жобасына 2010 жылдың 14 желтоқсанында президент Барак Обама қол қойды. 2010 жылдың 4 қазанында Монета жасау орталығы 2010 жылғы сынақ американдық күміс бұрқыт монеталарын 2010 жылдың 19 қарашасынан бастап бір монетасына 45,95 доллар бағасымен сатуға болатынын және 2010 жылғы айналымға енгізілмеген күміс бұрқыт монеталары шығарылмайтынын хабарлады.

2013-2015 жылдар аралығындағы қол жетімділік

2013 жылдың қаңтар айында Монета жасау орталығы жоғары сұранысқа байланысты алғашқы аптадан кейін американдық күміс бұғы таңбалы инвестициялық монеталардың сатылуын тоқтатты. Орталық 2008-2010 жылдары қолданылған үлестіру бағдарламасын қайта іске қосты. Күміс бұғы монеталары 2015 жылдың шілде айының бірінші аптасында сатылып бітті. Монета жасау орталығының мәлімдемесіне сәйкес, Нью-Йорктегі Вест-Пойнт зауыты монета өндіруді жалғастырды және 2015 жылдың шілде айының соңында сатуды қайта бастады. Бұл соңғы тоғыз айда күміс монеталардың екінші рет сатылып бітуі болды. 2014 жылдың қараша айында 2014 жылғы American Eagle монеталарының қоры таусылды. 2013 жылы күмістің бағасының күрт төмендеуі күміс монеталарға деген сұранысты арттырып, орталықты 18 ай бойы күміс монеталардың сатылуын шектеуге мәжбүр етті.

Дәлел, таратылмаған және арнайы шығарылымдар

1986 жылдан 2008 жылға дейінгі американдық күміс бұғы монеталары АҚШ Монета жасау орталығы арқылы тікелей халыққа белгіленген бағамен сатылды. Монеталар қорғаныш пластмасса капсулаға салынды, ол сатинді қапталған, барқытпен қапталған қорапшаға орналастырылды және түпнұсқалық сертификатымен бірге келді. Күміс бұғы монеталары алғаш рет 2002 жылдың қазан айында АҚШ Монета жасау орталығының жазылым бағдарламасы арқылы қолжетімді болды. 2006 жылдан 2008 жылға дейінгі айналымға шықпаған монеталар да АҚШ Монета жасау орталығымен тікелей халыққа, дәлелді монеталарға ұқсас қаптамада сатылды; алайда 2006 жылғы монетаның капсуласы барқыт баулы қалташаға салынды. Арнайы шығарылымдар мен жиынтықтар АҚШ Монета жасау орталығы арқылы тікелей халыққа сатылады.

Құны

Американдық күміс бүркіт металл монеталарының номиналды құны 1 АҚШ доллары. Бұл олардың заңды құны, олардың монета ретінде шығарылуы мен айналымға түсірілуін көрсетеді. Заңға сәйкес, бұл монеталар барлық мемлекеттік және жеке қарыздар үшін номиналды құны бойынша заңды төлем құралы болып табылады. Бұл құн олардың ішкі құнын көрсетпейді, ол 1 долларлық номиналды құннан әлдеқайда жоғары. American Silver Eagle монеталарының бағасы мен қосымша құны негізінен күмістің нарықтағы бағасы мен сұранысқа байланысты. Монеталардың соғылу саны, демек бағасы, әртүрлі болған, сондықтан коллекционерлер оларды сатып алу алдында стандартты анықтамалық кітапты қарауы керек. Жалпы, металл монеталар миллиондаған данада соғылған, ал сынақ және айналымға түспеген монеталар жүздеген мыңдаған данада шығарылған. Металл монеталардың көпшілігі аса қымбат емес (2016 жылдың қыркүйегіне қарай шамамен 25 доллар) және олардың құрамындағы күмістің ішкі құнынан жоғары бағамен сатылады; сынақ монеталарының көпшілігі (2016 жылы шамамен 65-75 доллар) және айналымға түспеген монеталар (2016 жылы шамамен 25-75 доллар) қымбатқа сатылады. Кейбір монеталар жоғары сомаға сатылады, мысалы, 1995 жылғы W сынақ монетасы (2016 жылы 3800 доллар) және 2006 жылғы 20 жылдық мерейтойлық жиынтық, онда арнайы "кері сынақ" монетасымен қатар, стандартты сынақ монетасы және жаңа "жаңарып айналымға түспеген" монетасы бар (2016 жылы 250 доллар).

Қауіпсіздік ерекшеліктері

Әсіресе Қытайдан келген жалған монеталар заңсыз және алаяқтық болып табылады. Жасанды монеталарды болдырмау және өнімнің сапасын сақтау үшін American Silver Eagle күміс монетасы оның түпнұсқалығын қамтамасыз ету және жалған монета жасау әрекеттерін тоқтату үшін бірнеше маңызды қауіпсіздік мүмкіндіктерін қамтиды. Біріншіден, монетаның шеттері тік тісті болып келеді, яғни периметрі бойынша ерекше ойықтар бар, бұл визуалды және сезімдік растау шарасы ретінде қызмет етеді. Бұл техника монетадан металл кесіп алу немесе толтыру арқылы ұрлау әрекеттерін болдырмайды, себебі кез келген бұрмалау оңай көрінеді. 2021 жылдан бастап шығарылған монеталардың шетінде монетаның шығарылған жылына қарай өзгеретін, жоқ тіс немесе ойық сияқты қосымша жалған монетаға қарсы мүмкіндік бар. Сонымен қатар, озық технологияны қолдану нәзік өрнектелген жазулар және танымал «Азаттыққа қадам басушы» бейнесі сияқты күрделі дизайн мен жоғары сапалы бөлшектерге әкелді. Бұдан өзге, Silver Eagle монетасы оның өндірісіне жауапты АҚШ монета жасау орталығын көрсететін бірегей монета белгісіне ие. Бұл белгі монетаның іздеуге және оның шығу тегін растауға көмектеседі.