Чарли Перкинс: Австралияның түпкі халықтарының құқықтары үшін күрескен жетекшісі

Кіріспе

Австралиялық абориген белсендісі және футболшы, жаттықтырушы және әкімші, Австралиялық абориген спорт қайраткері және белсендісі.

Чарльз Нельсон Перкинс, көбінесе Чарли Перкинс деп аталады (16 маусым 1936 – 19 қазан 2000), Австралия аборигені белсендісі, футболшы және әкімші болды. Ол жоғары білім алған тұңғыш австралиялық ер адам деп есептеледі. Ол 1965 жылғы Freedom Ride-ды бастауымен және ұйымдастыруымен, сондай-ақ 1967 жылғы аборигендерге қатысты референдумда "иә" деп дауыс беруді қолдаудағы маңызды рөлімен танымал. Ол ұзақ жылдар бойы мемлекеттік қызметте жұмыс істеді.

Жас шағы мен отбасы

Перкинс 1936 жылғы 16 маусымда ескі Алис-Спрингс телеграф станциясында дүниеге келді. Оның анасы – Хетти Перкинс, ол жақын орналасқан Арлтунгадан, ал әкесі – Мартин Коннелли, ол Квинсленд штатының Маунт-Иза қаласынан шыққан. Оның анасы ақ нәсілді әкеден және арренте анадан, ал әкесі ирландтық әкеден және калькадун анадан туған. Перкинстің анасынан бір толыққанды бауыры және тоғыз жарты бауыры болды, сонымен қатар ол суретші және футболшы Джон Мориартитің туысы еді. Ол Пэт Тернердің атасы болды және тума халқының өмірін жақсартуға, өз тағдырын өзі шешуге құқығын қорғауға бағытталған оның жұмысына үлкен әсер етті. 1952-1957 жылдар аралығында Перкинс Аделаидадағы British Tube Mills компаниясында шебер-механик шәкірті болып жұмыс істеді. Оның Хетти арқылы немересі – актриса Мадлен Мэдден.

Білім

Перкинс алғашқы білімін Алис-Спрингс қаласындағы Сент-Мэри шіркеу мектебінде алды, содан кейін абориген ұлдары үшін Сент-Франсис үйіне көшіп барды. Онда оған жылы қабылдау көрсетілді, жергілікті мектепке жіберілді және Гордон Бриско, Джон Кундери Мориарти, Ричи Брей, Винс Копли, Малкольм Купер сияқты болашақ аборигендердің басшылары мен белсенділерімен танысты. Кейін ол Сиднейдегі Метрополитен бизнес колледжіне, одан кейін Сидней университетіне оқыды, ол 1966 жылы өнер бакалавры дәрежесін алды. Ол Австралияда университетті бітірген алғашқы абориген болды. Университетте оқып жүргенде Оңтүстік Сидней қаласындағы әжетханаларды тазалау жұмысын істеді.

"Тәуелсіздіктің жорығы"

1965 жылы ол Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы шағын қалаларда абориген халқына қарсы дискриминацияға наразылық білдірген белсенділердің «Азаттық саяхаты» – Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты бойынша автобуспен жасаған саяхатының негізгі мүшелерінің бірі болды. Бұл әрекет 1961 жылы АҚШ-та өткен «Азаматтық құқықтар үшін Азаттық саяхаты» науқанынан шабыт алды. Австралиялық «Азаттық саяхатының» мақсаты абориген халқы арасындағы тұрмыс жағдайлары, білім және денсаулық сақтау салаларындағы айырмашылықтарды әшкерелеу болды. Саяхат Уолгет, Мори және Кемпси сияқты ауылдық қалаларды қамтыды. Олар ашық дискриминация фактілерін жария етуге тырысты. Бұл Walgett қаласында өткен «Азаттық саяхаты» іс-шарасының бірі арқылы көрсетілді. Жергілікті RSL клубы аборигендерге, тіпті екі дүниежүзілік соғысқа қатысқан бұрынғы әскери қызметкерлерге де кіруге рұқсат бермеді. Саяхат кезінде наразылардың автобусы бір сәтте жолдан шығып кетті. 1965 жылдың 20 ақпанында Перкинс және оның серіктері Мори қаласындағы жүзу бассейніне кіруге тырысты, бірақ жергілікті кеңес аборигендерге 40 жыл бұрын ашылғаннан бері жүзуге тыйым салған еді. Олар қақпа алдында тұрып, өздеріне рұқсат берілмейінше, ешкімді кіргізбеуге ниеттенді. Бұл әрекетке жауап ретінде саяхатшылар бірнеше жүз жергілікті ақ австралиялықтардың, соның ішінде қоғамдық көшбасшылардың қарсылығына тап болды және жұмыртқа мен помидормен шабуылға ұшырады. Бұл оқиғалар бүкіл Австралияда көрсетілді және қоғамдық пікірдің қысымымен кеңес ақырында аборигендерге жүзуге тыйым салуды жойды. «Азаттық саяхаты» жалғасты, бірақ Мориден шығып келе жатқанда, олардың артынан бірнеше көлік ілесіп, олардың бірі автобустың артқы жағына соқтығысып, қайта Мориге оралуға мәжбүр етті, онда кеңес бұрынғы шешімінен бас тартқанын анықтады. «Азаттық саяхатының» қатысушылары тағы да наразылық білдіріп, кеңесті тыйымды қайтадан алып тастауға мәжбүр етті. 1965 жылдың 6 тамызында Перкинс Сидней әуежайында иммиграциялық қызметкерлердің көзінше 5 жасар Нэнси Прасады «ұрлап әкету» жолымен көрсетті. Бұл Австралияның «Ақ Австралия» иммиграциялық саясаты бойынша оның депортациялануының әділетсіздігін көрсету мақсатында жасалды. Оның бұл әрекеті әсер етті. Газеттер «ұрлық» туралы жаңалықты басты мақала ретінде жариялады. Дегенмен, Прасад қайтадан әуежайға жеткізіліп, 1965 жылдың 7 тамызында Фиджиге депортацияланды. Конституциялық түзету 90,77% көпшілік дауысымен қабылданды.

In 1965 he was one of the key members of the Freedom Ride – a bus tour through New South Wales by activists protesting discrimination against Aboriginal people in small towns in NSW, Australia. This action was inspired by the US Civil Rights Freedom Ride campaign in 1961. The Australian Freedom Ride aimed to expose discrepancies in living, education and health conditions among the Aboriginal population. The tour targeted rural towns such as Walgett, Moree, and Kempsey. They acted to publicise acts of blatant discrimination. This was demonstrated through one of the Freedom Ride activities in Walgett. A local RSL club refused entry to Aboriginal people, including those who were ex servicemen who participated in the two World Wars. At one stage during the Rides, the protesters' bus was run off the road. On 20 February 1965, Perkins and his party tried to enter the swimming pool at Moree, where the local council had barred Aboriginal people from swimming since its opening 40 years earlier. They stood at the gate refusing to let anyone else in if they were not let in. In response to this action, the riders faced physical opposition from several hundred local white Australians, including community leaders, and were pelted with eggs and tomatoes. These events were broadcast across Australia, and under pressure from public opinion, the council eventually reversed the ban on Aboriginal swimmers. The Freedom Ride then moved on, but on the way out they were followed by a line of cars, one of which collided with the rear of their bus, forcing them to return to Moree where they found that the council had reneged on their previous decision. The Freedom Riders protested once again, forcing the council to remove the ban once more. On 6 August 1965, Perkins staged a fake "kidnapping" of 5 year old Nancy Prasad from under the nose of immigration officials at the Sydney airport for the purpose of highlighting the injustice of her deportation under Australia's "White Australia" immigration policy. His antic had effect. The newspapers headlined the "kidnapping". Even so, Prasad was taken to the airport again, and deported to Fiji on 7 August 1965. an organisation that took a key role in advocating a Yes vote. The constitutional amendment passed with a 90.77% majority.

Канберра

1969 жылы Перкинс Канберрадағы аборигендер істері кеңсесінде, 1972 жылы аборигендер істері департаментіне (DAA) айналған, Ұлт Достастығы үкіметі мемлекеттік қызметіндегі мансабын бастады. Сол жылы оған бүйрек трансплантациясы жасалды. 1974 жылы Бари Декстер оны тәртіпсіз мінез-құлқы үшін толық жалақымен қызметтен шеттетуге бұйырды, себебі ол Батыс Австралиядағы Либералды-Ауылдық коалициялық үкіметін "осы ел таныған ең ірі расистік саяси партиялар" деп атады. Бұл оның еңбекші сенатор Джим Каванагпен алдын ала болған жанжардан кейін орын алды. Қызметтен шеттету кезеңінде ол департаменттегі екі жоғары лауазымды қызметкерге қарумен шабуыл жасаған адамды қарусыздандырғаны үшін қаһарман деп есептелді. Дегенмен, аборигендердің шатырлық елшілігімен бірге бір апта демалысқа шығу шешімі түпкілікті шешім болды, және 1975 жылы оған бір жылға демалыс берілді. 2000 жылдың мамырында Перкинс Австралия футбол лигасы мен Австралия регби лигасының расистік екенін мәлімдеп, AFL-дің "жоғары деңгейде расистік сипатта әрекет ететінін" айтты.

Басқа рөлдер

Перкинс 1970 жылдары "Identity" журналын жариялаған аборигендер басылымдары қоры комитетінің хатшысы болған.

Футбол карьерасы

Перкинс 1950 жылы Аделаида командасы «Порт Тистл» сапында ойнай бастады. 1951 жылы Оңтүстік Австралияның 18 жасқа дейінгі құрама командасына шақырылды. Ол Аделаиданың бірнеше командасында, соның ішінде «Интернешнл Юнайтед» (1954–55), «Будапешт» (1956–57) және «Фиорентина» (1957) клубтарында ойнады. 1957 жылы Англияның бірінші дивизионындағы «Ливерпуль» клубына қабылдауға шақырылды. Перкинс «Ливерпульдің» қалалық қарсыласы «Эвертон» клубында тағы сынақтан өтіп, жаттығудан өтті. «Эвертон» сапында Перкинс «кенгуру балапаны» деп аталғаннан кейін клубтың резервтік командасының басшысымен физикалық қақтығысқа түсті. Осы оқиғадан кейін Перкинс «Эвертонды» тастап, Уиган қаласына көшіп барды, онда Ұлыбритания регби лигасының ойыншысы Терри О’Грэйдимен бірге «Мосли Коммон» шахтасында көмір өндіруші болып жұмыс істеді. Перкинс 1957 жылдан 1959 жылға дейін Англияның жетекші әуесқой клубы «Бишоп Окленд Ф.К.» сапында екі маусым ойнады. 1959 жылдың ортасында Перкинс «Манчестер Юнайтед» клубында сынақтан өткеннен кейін Австралияға оралуға шешім қабылдады. 1961 жылы, университетте оқу үшін Сиднейге көшіп келгенде, ол «Пан Хелленик» (кейін «Сидней Олимпик Ф.К.» деп аталды) клубында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының лигасынде ойнады, онда ол капитан және жаттықтырушы болды. Кейін «Банкстаун» клубында ойнап, 1965 жылы карьерасын аяқтады. 1969 жылы Канберраға көшіп келгеннен кейін Перкинс ANU футбол клубына (кейін ANU футбол клубы деп аталды) ойыншы және жаттықтырушы ретінде қосылды. Кейіннен бұрынғы Ұлттық футбол лигасының командасы «Канберра Ситидің» президенті болды. 1987 жылы Австралия футбол федерациясының вице-президенті болып тағайындалды (Австралия футбол федерациясының алдағысы) және он жыл бойы Австралия жабық футбол федерациясының (кейін Австралия футзал федерациясы деп аталды) төрағасы болды. 1998 жылы Батыс Сидней университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды, ал қайтыс болғанға дейін көп ұзамай Сидней университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды. Перкинс Австралияның Ұлттық қоры тарапынан Австралияның тірі ұлттық қазыналарының бірі деп танылды. Джон Фаркхарсон оның некрологында Перкинс «әлдебір қазіргі заманның ең ықпалды аборигені ғана емес, сонымен қатар ғасырдың көрнекті австралиялықтарының қатарында болуға лайық» деп жазды.

Perkins began playing in 1950 with Adelaide team Port Thistle. In 1951 he was selected for a South Australia under 18 representative team. He went on to play for a number of teams in Adelaide including International United (1954–55), Budapest (1956–57) and Fiorentina (1957). In 1957 he was invited to trial with English first division team Liverpool F. C. Perkins ended up trialling and training with Liverpool's city rival Everton F. C While at Everton Perkins had a physical confrontation with the Everton reserve grade manager after being called a "kangaroo bastard". After this incident, Perkins left Everton to move to Wigan where he worked as a coal miner at the Mosley Common Colliery alongside Great Britain rugby league player Terry O'Grady. Perkins played two seasons for leading English amateur team Bishop Auckland F. C. between 1957 and 1959. Perkins in mid 1959 decided to return to Australia after trialling with Manchester United. In 1961 when Perkins moved to Sydney to study at university he played with Pan Hellenic (later known as Sydney Olympic FC) in the New South Wales State League where he became captain and coach. He later played for Bankstown and retired in 1965. Following his move to Canberra in 1969, Perkins joined the ANU Soccer Club (later known as the ANU Football Club) as player and coach. He later served as president of former National Soccer League team Canberra City. In 1987 He was appointed vice president of the Australian Soccer Federation (a forerunner of the Football Federation Australia) and was the chairman of the Australian Indoor Soccer Federation (later known as the Australian Futsal Federation) for ten years until his death in 2000. In 1998 he was awarded an honorary doctorate of letters by the University of Western Sydney, and shortly before his death he was awarded an honorary doctorate of law by the University of Sydney. Perkins was named by the National Trust of Australia as one of Australia's Living National Treasures. John Farquharson wrote in his obituary that Perkins "was perhaps not only the most influential Aborigine of modern times, but also must be numbered among the outstanding Australians of the century".

Өлім және мұра

1975 жылы Перкинс «Мен сияқты бір бала» деген тақырыптағы өмірбаянын жазды. Ол қайтыс болғаннан кейін бірден Кумантжай Перкинс деп аталды, Кумантжай – Арренте мәдениетінде қайтыс болған адамды атау үшін қолданылатын есім. Оған мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Оның денесі қайтыс болғаннан кейін бір аптадан соң Алис-Спрингске жеткізілді. 2009 жылы Чарли Перкинс қоры Австралияның аборигендеріне Оксфорд университетінде үш жылға дейін оқуға мүмкіндік беру үшін жылына екі стипендия белгіледі. 2012 жылы жобаланып, 2014 жылдың маусымында ашылған Сидней университетіндегі Чарльз Перкинс орталығы Перкинстің құрметіне аталды. 2013 жылы «Австралия Посты» Перкинс, Ширли Смит, Невилл Боннер, Оодгеро Ноонуккал және Эдди Мабо сияқты бес көрнекті абориген құқық қорғаушыларының суреттері бар пошта маркаларын шығарды. Айван Сеннің «От сөйлейді» (2009) фильмі 1960 жылдардың басынан 2001 жылға дейінгі деректерді пайдаланып, Перкинстің өміріне арналған терең портрет жасайды. «Чарли Перкинсті еске алу» (2009) фильмінде Гордон Бриско досы Перкинстің теңдік және бостандық үшін күресін еске алады, бұл естелік сөз доктор Чарльз Перкинсқа арналған мемориалдық лекцияда айтылды.