Кіріспе

АҚШ-тың алтын таяқшасы
1933 жылға дейінгі АҚШ-тың 10 долларлық алтын монетасы

Америкалық алтын бүркіті – АҚШ-тың ресми алтын таяқшасы. 1985 жылғы Алтын таяқша монеталар туралы заңмен бекітілген, алғаш рет 1986 жылы АҚШ Монета таңбасымен шығарылды. "Бүркіт" термині 1933 жылға дейінгі он долларлық алтын монеталардың АҚШ-тағы ресми атауы болғандықтан, Америкалық алтын бүркіттерін сипаттағанда көбінесе таяқшаның салмағы қолданылады (мысалы, "1/2 унциялық Америкалық алтын бүркіті") осылайша жаңылыстырудың алдын алуға болады. Бұл әсіресе 1/4 унциялық Америкалық алтын бүркітіне қатысты, оның номиналды құны он доллар.

Егжей-тегжейлер

1/10 унция, 1/4 унция, 1/2 унция және 1 унция номиналдарында ұсынылатын бұл монеталар АҚШ үкіметінің кепілдігімен трой унцияларында көрсетілген нақты алтын салмағын қамтиды. Заң бойынша, алтын АҚШ-тан алынуы тиіс, күміс пен мыспен қорытылып, тозуға төзімді монета жасалуы керек. Бұған қоса, осы және басқа да монеталарды АҚШ Монета жасау орталығынан сату, кемінде, мемлекеттік қарызды өтеу мақсатында жүзеге асырылады. 22 каратты алтын қорытпасы – дәстүрлі түрде «тақ алтын» деп аталатын ағылшын стандарты. 1834 жылдан бері АҚШ монеталарында «тақ алтын» қорытпасы қолданылмаған, ал 1837 жылдан бастап АҚШ алтын монеталарының алтын мөлшері 0,900 стандартына дейін төмендеді. «Американдық алтын бүркіт» үшін алтынның үлесі қайтадан 0,9167 немесе (22 карат) дейін арттырылды. Ол АҚШ Конгресімен бекітілген және салмағы мен құрамы бойынша АҚШ Монета жасау орталығының кепілдігімен қамтамасыз етілген. Монетаның беткі жағында Август Сент-Гауденстің Бостандық әйелінің толық бойлы бейнесі бейнеленген, ол оң қолында шырақ, сол қолында зәйтүн бұтағын ұстап тұр, ал сол жақта Капитолий ғимаратының суреті бар. Бұл дизайн Теодор Рузвельт тапсырысымен жасалған, ол ежегі грек және рим монеталары сияқты монеталар жасауды мақсат еткен. 1986 жылдан 2021 жылға дейін монетаның артқы жағында мүсінші Майли Бусиек Фрост (MB) салған ер бүркіттің зәйтүн бұтағын ұстап, әйел бүркіт пен баласы бар ұяның үстінен ұшып бара жатқан бейнесі бейнеленген. Фрост өзінің бүркіт отбасының дизайны американдық отбасы, қарт адамдар және жастарға арналған символдық құрмет екенін айтады. Фросттың суреті АҚШ Монета жасау орталығының мүсіншісі Шерил Джозеф Винтер (JW) жасаған. Сондықтан, монетаның артқы жағында MB және JW әріптері жазылған. 2021 жылы АҚШ Монета жасау орталығы «Американдық алтын бүркіт» монетасының жаңа дизайнын ұсынды, онда бүркіттің жақыннан түсірілген портреті бейнеленген. Бұл дизайнды АҚШ Монета жасау орталығының суретшісі Дженни Норрис (JN) жасады, ал медальдық суретші Рената Гордон (RG) мүсіндеді. Сондықтан, 2021 жылдан бастап шығарылған «Алтын бүркіт» монеталарының екі жағында да JN және RG әріптері бейнеленген. Норрис өзінің дизайнына шабытандығын былай түсіндіреді: «Америкалық бүркіт – өте асыл құс. Мен оның қатал қадағалауын жақыннан түсіргім келді. Оның көзқарасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан мақтаныш пен даналық туралы айтады».

Сипаттамалар

1986–1991 жылдар аралығында таңбаланған алтын бұркіт монеталарының күні рим цифрларымен көрсетілген. 1992 жылы АҚШ Монета жасау орталығы алтын бұркіт монеталарының күнін көрсету үшін араб цифрларына өтті. 1/10, 1/4 және 1/2 трой унциялық монеталардың дизайны 1 трой унциялық монетадан өзгешеленбейді, бірақ монетаның салмағы мен номиналды құнын көрсететін кері жағындағы белгілерімен ерекшеленеді (мысалы, 1 ОЗ. таза алтын – 50 доллар). Сондықтан кіші монеталардағы жазу үлкен монеталарға қарағанда жіңішке және оқуға қиын. Төрт өлшемнің әрқайсысы 91,67% алтын (22 карат), 3% күміс және 5,33% мыстан тұрады. Номиналы1/10 трой унциясы1/4 трой унциясы1/2 трой унциясы1 трой унциясыДиаметрі16,5 мм22 мм27 мм32,70 ммҚалыңдығы1,19 мм1,83 мм2,24 мм2,87 ммЖалпы салмағы0,1091 трой унция (3,393 г)0,2727 трой унция (8,483 г)0,5454 трой унция (16,965 г)1,0909 трой унция (33,931 г)Номиналды құны$5$10$25$50 Алтын бұркіт монеталарының 22 каратты алтын қоспасы, 0,9999 таза алтыннан жасалған және сондықтан салмағы аз (1 трой унция немесе 31,1035 грамм) 24 каратты алтын бұқа монетасынан өзгеше.

Құны

Монеталардың нарықтық құны, әдетте, олардың номиналды құны емес, алтынның нарықтық құнымен тең болады. Барлық тауарлар сияқты, бұл құндылық нарық күштеріне байланысты өзгереді. 1/4 унциялық монетаны қоспағанда, номиналды мәндер салмаққа пропорционалды. Олардың нақты сату бағасы (сатып алу қабілеті) алтынның біржалық бағасына байланысты өзгеріп отырады, бірақ бұл монеталардың номиналды құны $5, $10, $25 және $50 құрайды. Бұл олардың заңды құндылықтары, олардың шығарылымы мен ақшалай құнын "Алтын доллар" ретінде көрсетеді, стандартты алтынға қарағанда. Олар барлық мемлекеттік және жеке қарыздар үшін заңды төлем құралы болып табылады. Бұл номиналды құн олардың ішкі құнын көрсетпейді, ол әлдеқайда жоғары және негізінен олардың салмағымен және бағалы металдың бағасымен анықталады. Мысалы, 2019 жылдың 13 қыркүйегінде АҚШ Монета жасау орталығы 2016 жылғы бір унциялық монетаны ($50 номиналды құны) 1,510.00 долларға сатты. Монеталар төлеушіге зиян келтіретін болғандықтан, олар көбінесе ақша емес, коллекциялық заттар ретінде сақталады, ал АҚШ салық төлеушілері үшін, егер жеке зейнетақы шотында сақталмаса, жоғары капиталдық табыс салығы қолданылады. Стандартты алтын монеталардан басқа (кейде "скраффи" деп аталады), АҚШ Монета жасау орталығы монета коллекционерлері үшін сынапты және айналымға шығарылмаған нұсқаларын да шығарады. Бұл монеталар күнінің астында Монета жасау орталығының белгісін ("W") алып жүреді және эксклюзивті түрде Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы Вест-Пойнт Монета жасау орталығында (бұрынғы Вест-Пойнт алтын-көмір қоймасы) өндіріледі.

Минтаждары

АҚШ Монета жасау орталығының соңғы сараланған сомасы жеке және бірнеше монетадан тұратын жиынтықтар арқылы сатылған монеталарды қамтиды.

Жыл сайынғы алтын балдақ

Жыл $5 – 1/10 унция. $10 – 1/4 унция. $25 – 1/2 унция. $50 – 1 унция. 1986 912,609 726,031 599,566 1,362,650 1987 580,266 269,255 131,255 1,045,500 1988 159,500 49,000 45,000 465,500 1989 264,790 81,789 44,829 415,790 1990 210,210 41,000 31,000 373,210 1991 165,200 36,100 24,100 243,100 1992 209,300 59,546 54,404 275,000 1993 210,709 71,864 73,324 480,192 1994 206,380 72,650 62,400 221,663 1995 223,025 83,752 53,474 200,636 1996 401,964 60,318 39,287 189,148 1997 528,515 108,805 79,605 664,508 1998 1,344,520 309,829 169,029 1,468,530 1999 2,750,338 564,232 263,013 1,505,026 2000 569,153 128,964 79,287 433,319 2001 269,147 71,280 48,047 143,605 2002 230,027 62,027 70,027 222,029 2003 245,029 74,029 79,029 416,032 2004 250,016 72,014 98,040 417,019 2005 300,043 72,015 80,023 356,555 2006 285,006 60,004 66,005 237,510 2007 190,010 34,004 47,002 140,016 2008 305,000 70,000 61,000 710,000 2009 270,000 110,000 110,000 1,493,000 2010 435,000 86,000 81,000 1,125,000 2011 350,000 80,000 70,000 857,000 2012 290,000 90,000 43,000 675,000 2013 555,000 114,500 57,000 758,500 2014 545,000 90,000 35,000 425,000 2015 980,000 158,000 75,000 626,500 2016 925,000 152,000 74,000 817,500 2017 395,000 64,000 37,000 228,000 2018 230,000 62,000 32,000 191,000 2019 195,000 38,000 30,000 108,000 2020 350,000 106,000 70,000 747,500 2021 Түр 1 150,000 56,000 31,000 456,500 2021 Түр 2 350,000 108,000 65,000 665,500 2022 575,000 140,000 75,000 850,000 2023 675,000 198,000 102,000 924,000

Жыл сайынғы сынақ

Серияның алғашқы жылында Монетхана тек 1 трой унциялық сынақтарды шығарды. 1987 жылы 1/2 трой унциялық сынақтарды қосты және 1988 жылдан бастап барлық төрт номиналдағы сынақтарды шығарды. 2009 жылы бағалы металдарға дүниежүзілік сұраныстың артуы, сондай-ақ жеткізілімнің жетіспеуі және Монетхананың кәсіби нұсқаларын өндіруге заңдық міндеттемелері болғандықтан, алтын бүркіттің сынақ және айналымға шығарылмаған нұсқалары шығарылмады.

Жыл $5 – 1/10 унциясы, $10 – 1/4 унциясы, $25 – 1/2 унциясы, $50 – 1 унциясы.

1986 446,290
1987 143,398 147,498
1988 143,881 98,028 76,528 87,133
1989 84,647 54,170 44,798 54,570
1990 99,349 62,674 51,636 62,401
1991 70,334 50,839 53,125 50,411
1992 64,874 46,269 40,976 44,826
1993 58,649 46,464 43,819 34,369
1994 62,849 48,172 44,584 46,674
1995 62,667 47,526 45,388 46,368
1996 57,047 38,219 35,058 36,153
1997 34,977 29,805 26,344 32,999
1998 39,395 29,503 25,374 25,886
1999 48,428 34,417 30,427 31,427
2000 49,971 36,036 32,028 33,007
2001 37,530 25,613 23,240 24,555
2002 40,864 29,242 26,646 27,499
2003 40,027 30,292 28,270 28,344
2004 35,131 28,839 27,330 28,215
2005 49,265 37,207 34,311 35,246
2006 47,277 36,127 34,322 47,092
2007 58,553 46,189 44,025 51,810
2008 28,116 18,877 22,602 30,237
2009
2010 54,285 44,507 44,527 59,480
2011 42,697 28,782 26,781 48,306
2012 20,740 13,775 12,809 23,630
2013 21,742 12,789 12,718 24,710
2014 22,725 14,790 14,693 28,703
2015 26,769 15,775 15,820 32,652

Жыл сайын айналымға шығарылмайтын монеталар

2009 жылы заң бойынша қажетті алтын «Бүркіт» монеталарын шығару үшін бос орындарды бөлу, айналымға шығарылмаған және сынақ монеталарының қолжетімділігіне әсер етті. Бұл тоқтау 2010 жылға дейін айналымға шығарылмаған түрінде жалғасты. 2011 жылы өндіріс қайта басталғанда (2008 жылы тоқтатылған бөлшек номиналдарсыз), коллекционерлердің жауабы әлсіз болды. АҚШ Ақша соғу орталығы 2006–2012 жылдар аралығында тексерілген және бекітілген жылдық өндіріс сату есептерін ұсынды. Кейіннен олар апталық жиынтық сату есебінде өндіріс сату сандарын жариялады. Монетаның тиражы – Соңғы белгілі сатылым (LKS), яғни бұл өнім сату есебінен алынбас бұрын жарияланған соңғы сату көрсеткіші. Жыл$5 – 1/10 унция$10 – 1/4 унция$25 – 1/2 унция$50 – 1 унция2006 W20,64315,18815,16445,0532007 W22,50112,76611,45518,0662008 W12,6578,88316,68211,9082009 W 2010 W 2011 W 8,7292012 W 5,8292013 W 7,2932014 W 7,9022015 W 6,5332016 W 6,8872017 W 5,8002018 W 8,5182019 W 6,3652020 W 6,284