Кіріспе

Ратмин шайқасы 1649 жылғы 2 тамызда, қазіргі Дублиннің Ратминс қалашығының жанында, Ирландия Конфедерациялық соғыстары барысында, 1638-1651 жылдардағы Үш патшалық соғыстарымен байланысты өткен. Ол "Ирландиядағы соғыстың шешуші шайқасы" деп сипатталған. 1649 жылғы шілде айының соңында Ирландия Конфедерациясы мен Корольдік әскерлерінің біріккен күштері, Ормонд графының басшылығымен, Майкл Джонстың қолбасшылығындағы Ортақ Достастыққа адал күштер ұстап тұрған Дублин қаласын басып алуға тырысты. Ормандтың әскерлері санда басым болғанына қарамастан, Джонстың тәжірибелі әскерлері, олардың көп бөлігі Жаңа үлгідегі армияның құрамында болды, оларды жеңіске жеткізді. Олардың жеңісі Дублин қаласын қорғап, Оливер Кромвельдің басқаратын тағы 12 000 әскеріне кедергісіз қонуға және Ирландияны Кромвельдің жаулап алуын бастауға жағдай жасады.

Өмірбаян

1641 жылғы ирландтық көтеріліс Килкенниде құрылған Католик конфедерациясының пайда болуына және Ирландия конфедерациялық соғыстарына әкелді. 1641-1643 жылдар аралығындағы негізгі күрес Конфедерация мен ирланд және ағылшын роялистері арасында болды, бұл Ольстерде дербес соғысқа ұласты. Бұл қақтығыста гейл католиктерінің жетекшісі Эоган О’Нейл, бір жағынан, ал Роберт Монро басқаратын шотланд ковенант әскерінің қолдауымен пресвитериандық қоныс аударушылар екінші жағынан күресті. 1643 жылдың қыркүйегінде Ирландиядағы I Чарльздың қолбасшысы, Ормонд герцогы Конфедерациямен бітімге немесе «Тоқтатуға» келісті. Бұл оның әскерлерін Бірінші ағылшын азаматтық соғысында қолдануға мүмкіндік берді, және осы тәжірибелі сарбаздардың 5000-нан астамы Англияға жіберілді. Ольстерде шайқастар жалғасты, ал кейбір ирланд роялистері келісімге наразылық білдіріп, парламентарийлерге, соның ішінде Инчикин графына қосылды. Басқалары, мысалы, сэр Чарльз Кут және Киллалоу епископының ұлы Майкл Джонс Англиядағы парламентарий күштеріне қосылды. 1646 жылы бас тартқанына қарамастан, Чарльз Конфедерациямен әскери қолдау үшін құпия келіссөздер жүргізе берді. Оларды Дублинді басып алудың орнына, 1647 жылдың маусым айында Ормонд қаланы Парламент жаңа губернатор етіп тағайындаған Джонсқа беруге келісті. Ол эмиграцияға кетті, ал Джонс Ленстерде бірқатар жеңіске жетіп, 1648 жылғы Екінші ағылшын азаматтық соғысына ирландтықтардың араласуына жол бермеді. Ормонд 1648 жылдың қазанында Ирландияға оралды; келген кезде оны тағы да жағын өзгерткен Инчикин қарсы алды, және 1649 жылдың 17 қаңтарында Чарльзды билікке қайтару үшін Конфедерациямен одақтасуға келісті. Ормондтың роялистері Ирландия шіркеуінің протестант мүшелерінен, ағылшын эмигранттарынан, олардың көпшілігі католиктерден және Кланрикард сияқты аз ғана ирландтық католиктерден құралды. Сапындағылардың көпшілігі жергілікті протестанттар болды, сонымен қатар бұрынғы ағылшын роялистері де болды, олардың көпшілігі Парламент тарапынан қауіпсіздік үшін Ирландияға жіберілді. 30 қаңтарда Чарльз өлімге кесілгеннен кейін, Роялистік Конфедерация одағына Ольстер пресвитериандары қосылды; Шотландиядағыдай, көпшілігі кальвинистер болды, олар монархияны құдайдан тағайындалған деп есептеді, сондықтан Коммуналдық сотымен оның өлім жазасын орындау құдайға қарсы әрекет деп санайтын. О’Нейл енді Ольстердегі парламентарий қолбасшысы Джордж Монкпен жеке келісімге келді; Лондон бұл келісімді тез мойындамаса да, ол Конфедерацияны өлімге жеткізген және роялистермен одақтастығын әлсіреткен жарылысқа әкелді. Әскерлерге сирек жалақы төленгендіктен және азық-түлік тапшы болғандықтан, оларды қамтамасыз ету маңызды фактор болды, ал теңізді бақылауда ұстау Мемлекеттік Достастыққа шешуші артықшылық берді. Дін көбінесе басымдыққа ие болғанымен, ниеттер мен адалдықтар күрделі болды, және көптеген тараптар әртүрлі уақытта бір-бірімен соғысты, бұл соғыс екі жақта да зұлымдықтармен сипатталды. 1646 жылдың маусымында Бенбурбте О’Нейлдің жеңісінен кейін 2000-3000 протестант қаза тапты, ал 1647 жылдың желтоқсанында Нокнануста Инчикиннің жеңісінен кейін католиктердің де шамамен осындай саны қаза тапты.

Шайқас

О Нейлды бағындыруға жұмсалған маңызды ресурстарға қарамастан, мамыр айының соңында Альянс Ирландияның көп бөлігін бақылауға алды. Маусым айында Дрогеда мен Дундалқты жаулап алғаннан кейін Ормонд Дублинге бет бұрды, Кромвельдің қазіргі уақытта жинап жатқан экспедициялық әскеріне оны пайдалануға мүмкіндік бермеуді көздеді. Ол Принц Руперттің шағын роялистік эскадрильясынан теңіз қолдауын күтті, бірақ ол Кинсейлде Достастық адмиралы Роберт Блейк тарапынан блокадаланды. Джонс 11 000-нан астам одақтас әскеріне қарсы 3 000-нан аз сарбазды жіберді, бірақ олардың сапасы әлдеқайда жоғары болды. 22 шілдеде Ормонд Дублинге жетіп, негізгі күштерін Лиффи өзенінің оңтүстік жағалауына орналастырды, ал Виконт Диллонның 2 500 сарбазы Солтүстік жағын қоршады. Бірақ 26 шілдеде Джонс Роберт Венаблздің басшылығымен Честерден төрт полк күшін алды, оның әскерін 4 000 жаяу әскерге және 1 200 атты әскерге дейін көбейтті, олардың көп бөлігі тәжірибелі жауынгерлер еді. Кромвельдің тағы 9 000 әскері Бристольден тез арада кететіні туралы хабармен бірге, одақтас әскери кеңесі операцияны жеделдетуге шешім қабылдады. 28-і күні олар Ратфарнхам қамалын басып алып, Дублиннің негізгі сумен жабдықталуын тоқтатты. 2 тамыздың түн ортасынан кейін Ормонд генерал-майор Патрик Перселлдің басшылығымен 1 500 сарбазды Багготрат қамалына, қазіргі Баггот көшесіндегі көпір орнына басып алуға жіберді. Белгісіз себептермен Перселл лагерден бір шақырымдай қашықтықтағы Багготратқа жетуге бірнеше сағат жұмсады. Шұбырған дыбыстан ескерілген және ниетін түсінген Джонс Лиффи өзенінің арғы жағына әскерін жиып алды. Ормонд Перселлге позицияны қорғауды бұйырды, оған сэр Уильям Вон басқаратын атты әскерін қалдырды және армияның қалған бөлігін дайындау үшін лагерге оралды. Бірақ Джонс дереу шабуылға көшіп, Перселлдің сарбаздарын шашыратты және Вонды өлтірді; сағат 10:00-ге қарай қамал оның бақылауына көшті. Ормонд әскерлеріне ұрысқа дайындалуға бұйрық берді, бірақ Джонс шабуылды жалғастырып, атты әскерін олардың қанаттарына жіберіп, артиллерия пойызын басып алды. Оның ілгерілеуі полковник Джон Гиффордтың полкімен қысқа уақытқа тоқтатылса да, Ормондтың сол жағы бір оқ атпастан ыдырады, ал түске қарай шайқас аяқталды. Диллон Дрогедаға қайтты, оның шегінісін тәжірибелі роялист офицері сэр Томас Армстронгтың 1 000 атты әскері қамтамасыз етті. Қуып жететін кезінде жүздеген роялист және конфедерат сарбаздары қаза тапты, ал Воннан басқа, Фингалл графы жараланып, тұтқынға алынды, бірнеше күннен кейін Дублин қамалында қайтыс болды. Ормонд 600 мен 1 000 сарбазды жоғалтқанын мәлімдеді, олардың 300-і берілгеннен кейін атылған деп хабарланды; Джонс минималды шығынға ұшырағанын, ал қарсы жаққа 4 000 қаза тапқан, оның ішінде 2 517 тұтқын болғанын хабарлады. Тарихшылардың пікірінше, Джонстың көрсеткен сандары шамадан тыс болуы мүмкін, бірақ олар одақтастардың нақты шығындарына жақын.

Салдары

Ратминде тұтқындалған роялист офицерлерінің бірі Джонстың қарындасы Мэридің ұлы Ричард Эллиот болды; сегіз жылдан астам қатыгез соғыстың тудырған ашу-ызасы оның немере інісін және басқа да бірнеше тұтқындарды атқызу арқылы көрінді. Джонс дереу табысын пайдаланып, Дрогедаға жорық жасауға тырысты, бірақ қала бағынудан бас тартқан соң, ол жеткіліксіз әскер болғандықтан шабуылдай алмады және кері шегінуге мәжбүр болды. Жеңіс парламенттік әскерлерге Дублин мен Рингсенд порты арасындағы жолды қорғайтын қорғаныс шебін құруға мүмкіндік берді, осы жерде Кромвель 15 тамызда Ирландияны жаулап алуын бастады. Бөлініп, рухтан таңған протестант роялистері келесі бірнеше айда, соның ішінде Гиффорд та, көптеп дезертирлік жасады; О’Нейл енді Ормондқа қосылуға келісті, бірақ келіссөздер қараша айының басында қайтыс болғанға дейін аяқталды. Оның әскері қыркүйек пен желтоқсан аралығында Ольстерді қайта басып алған парламенттік науқанға аз ғана үлес қосты және келесі жылы Скарриффолис шайқасында сэр Чарльз Кут таратып жіберді. Шабуылға байланысты бірнеше жергілікті атаулар сақталған; қазіргі Үстіңгі Камден көшесінің бұрышындағы «Қанды жылқы» мейрамханасы, шайқастан кейін жарақат алған жылқыларды емдеу үшін оның аяздары қолданылғандықтан осылай аталған. Миллтаунға жақын жерде бұрын «Қанды далалар» деп белгіленген аймақ болған, онда қуғынға түскендердің бірінің денесі жерленген деп есептеледі.