Кіріспе

Румын саясаткері және бизнесмен Адриан Мариан Видеану (; 1962 жылдың 1 маусымында туған) – бизнесмен және Румынияның Бухарест қаласының бұрынғы мэрі. Ол сонымен қатар Румынияның Демократиялық Либералдық партиясының вице-президенті, партияны Эмиль Боц басқарған, және 2008 жылдың 22 желтоқсанынан бастап Боц кабинетінде Экономика министрі болды. Мармур және гранит өнеркәсібіндегі бизнесмен Видеану 2005 жылдың сәуір айының басында қала әкімі болып сайланды, ол Бухарест сайлаушыларының 53,01% дауысын жинады, бірақ сайлауға қатысу 1989 жылдан бері ең төмен деңгейде болды – сайлаушылардың 24,83% қана қатысты. 2008 жылдан бастап Видеану құрылыс материалдарымен (мысалы, тротуар тастарымен) жасалған мәміле бойынша сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеуге алынды. Оның компаниялары Румыния астанасы Бухаресттің «тротуарландыру» салдарынан туған даулы оқиғасына қатысты. 2006–2008 жылдар аралығында Румыния астанасының көптеген көшелері Қытайдан импортталған жаңа тротуар тастарымен жабылды. Бұл жағдай Бухарест тұрғындарының наразылығын тудырды. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, Видеану компаниялары мемлекеттік қаражаттан заңсыз түрде 4 миллион евро алған. 2015 жылдың 29 қаңтарында ол жаңа сыбайлас жемқорлық айыптаулары бойынша тұтқындалды. Ол әйелі Миоритамен екі бала тәрбиелеп отыр – Андрей Валентин және Диана Александра.

Отбасылық шығу тегі мен білімі

Адриан Видеану Телеорман облысының Виделе ауданынан шыққан бай шаруалар отбасында өскен. Оның екі інісі бар: 1958 жылы туған Мариан – халықаралық тасымалдау жүргізушісі және 1968 жылы туған Фанэль – AES-ті бітірген, экономика ғылымдарының докторы. 1981 жылы Адриан Видеану Бухарест маңындағы Магуреле қаласындағы №4 математика және физика мектебін бітірді. Сол жылы ол Бухарест политехникалық институтының Көлік факультетіне, Жол көліктері кафедрасына қабылданды және 1987 жылы оны бітірді. Әскери қызметін Арад облысының Липова қаласындағы танк бөлімінде өтеді. Орта мектепте және институтта ол кәсіпқой волейболмен (B лигасы) және "Petrolul Videle" футбол командасымен (C лигасы) айналысты, онда 3 маусым ойнады.

Жеке өмір

Адриан Видеану 1987 жылдан бері Миоара Видеанумен үйленген, ол 1963 жылдың 12 тамызында Телеорман облысының Гросу коммунасында дүниеге келді және Бухаресттегі Экономикалық зерттеулер академиясын (AES) бітірді. Олар бала кезінен таныс. Адриан мен Миоара Видеанудың екі баласы бар: 1990 жылы туған Андрей Валентин және 1992 жылы туған Диана Александра. Андрей Видеану 2009 жылы АҚШ-тағы Джордж Вашингтон университетіне (GWU) экономика мамандығы бойынша оқуға қабылданды. Диана Видеану 2012 жылы Ұлыбританиядағы Лондон университетінің (UCL) Ғылым және инновациялар факультетіне қабылданды. Видеанулар 1987 жылдан бері Бухарест қаласында тұрып келеді.

1990 жылға дейінгі кәсіби қызмет

1987 жылы колледжді бітіргеннен кейін Адриан Видеану I.T.A.U. (Жеңіл автомобильдер тасымалы компаниясы) құрамында инженер болып жұмысқа орналасты. Бұл General Petroleum Special Construction Constructions Trust (T. A. G. C. S. P.) Ploiești құрылымындағы логистикалық бөлімше болатын, онда ол 1990 жылға дейін жұмыс істеді. Осы үш жыл ішінде ол Бухаресттен жұмыс орнына қатынайтын. Сол кезде Мұнай-химия өнеркәсібі министрлігіне бағынышты T. A. G. C. S. P. энергетика, әсіресе мұнай және газ саласындағы мамандандырылған қызметтерімен ең ірі румындық құрылыс және логистикалық компаниясы болып есептелді. Адриан Видеану көлік бөлімінің басшысы болды, кейін T. A. G. C. S. P. ішіндегі Жабдықтар мен көлік станциясының (С.У.Т.) жергілікті бөлімінің басшысы болып тағайындалды және 1989 жылғы желтоқсан оқиғалары кезінде осы лауазымда қызмет етті.

Саяси бастамасы

1990 жылдың көктемінде Ұлттық құтқару майданы (ҰҚМ) парламенттік сайлауға дайындалып, университет білімі бар және жергілікті деңгейде танымал жастарды іздестірді. Телеорман округіне жауапты ҰҚМ және Уақытша Ұлттық Бірлік Кеңесінің (ҰҰБК) вице-президенті Казимир Ионеску, футбол саласындағы қызметімен әсіресе танымал және құрметтелген Адриан Видеануға осы мәселе бойынша жүгінді. 27 жасында Адриан Видеану саясатқа қатысуға келісіп, алғаш рет ҰҚМ тізімі бойынша депутаттыққа үміткер болды. Адриан Видеану ҰҚБ-ның атқарушы хатшысы лауазымына қайта бекітілді. 2000 жылдың шілдесінде Бухарест қаласындағы жергілікті сайлауда Траян Бэсескудің жеңісінен кейін, Николае Стаикулеску отставкаға кеткен соң басшысыз қалған Бухарест DP ұйымын үйлестірушісі болып тағайындалды. 2001 жылдың мамыр айында ДП-ның кезектен тыс ұлттық съезінде Петре Романның орнын Траян Бэсеску басты. 2001 жылдың маусымында сайланған жаңа ҰҚБ-да Адриан Видеану партия имиджіне жауапты вице-президент болып бірінші турда сайланды. Осы сәттен бастап ол Траян Бэсескумен бірге билікке келген жаңа буынның маңызды өкілдерінің біріне айналды. 2005 жылдың маусымында оның аты ДП басшылығына үміткер ретінде баспасөзде айтылғаннан кейін, бұл лауазым Эмиль Боцқа бұйырды, ал Адриан Видеану атқарушы президент болды. Ол 2007 жылға дейін осы лауазымда қалды, сол кезде партия Теодор Столоян басқаратын Либералды-демократиялық партиямен бірігіп, ДП L құрылды. Бұл өзгерістен кейін Адриан Видеану Теодор Столоянмен бірге ДП L партиясының бірінші вице-президенті болып сайланды және 2011 жылдың мамырына дейін осы лауазымды атқарды, содан кейін үміткер болмауға және партия басшылығынан кетуге шешім қабылдады.

ДА альянсының басқару бағдарламасын үйлестіру және бірыңғай квотаны насихаттау

2004 жылдың жазғы және күзгі науқанында Адриан Видеану ДП-дан DA альянсының үкіметтік бағдарламасын үйлестіруші болды. Ол осы бағдарламаны альянс ішінде және қоғамдық кеңістікте насихаттауға жауапты болды. Бұл бағдарламаның ең танымал шарасы – 16% бірыңғай салық мөлшерлемесі. 2004 жылдың күзінде Адриан Видеанудың есімі баспасөз беттерінде және кейбір альянс көшбасшыларының арасында премьер-министр лауазымына басты үміткер ретінде айтылды. Бастапқыда келісілген формула бойынша, жеңіске жеткен жағдайда PNL президенттікке, ал DP премьер-министрлікке үміткерін ұсынатын болды.

5 заң шығарушы парламенттегі Телеорманның депутаты

1990 жылы 20 мамырда өткен сайлауда Адриан Видеану алғаш рет НСФ партиясынан Телеорман округінен депутат болып сайланды. 1992 жылдың 27 қыркүйегіндегі сайлауда НФС бұл жолы Петре Романның айналасында бірігіп, дауыстардың шамамен 10 пайызын алып, оппозицияға өтті. Адриан Видеану Телеорман округінен екінші рет депутат болып сайланды. Ол Депутаттар палатасының Бюджет, қаржы және банк комитетіне мүше болды, онда Флорин Жоржеску және Флориан Берча сияқты макроэкономикалық және бюджеттік стратегия саласындағы мамандармен бірге жұмыс істеді. 2003 жылдың мамырында ол парламенттен отставкаға кетті, бұл сайлау және компания директорының лауазымын қатар атқаруға тыйым салатын заң қабылданғаннан кейін бұл шешімді қабылдаған алғашқы депутат болды деп баспасөз хабарлады. Оның орнына Александру Мокану тағайындалды. 2004 жылдың қараша айында ДП партиясынан Телеорман округінен қайта сайланған Адриан Видеану парламентте 2 ай жұмыс істегеннен кейін Таричеану үкіметінде вице-премьер болып тағайындалды, ол экономикалық бағдарламаны іске асыруға жауапты болды.

Траян Басескудің пікірлері

2000 жылғы маусым айындағы жергілікті сайлауда Адриан Видеану Ливиу Негойце және Василе Благамен бірге Траян Бэсескудің Бас қалалық әкімдікке арналған жеңіске жеткен науқанының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды. Ол «Күшті Румыния – Социал-демократиялық Румыния» ұсынысымен тығыз жұмыс істеді, ол арқылы Траян Бэсеску 2001 жылғы мамыр айында өткен конвенцияда жеңіске жетіп, ДП президенті болды. Ол партияның бас ассамблеясында оны қолдаған 5 мүшесінің бірі болды. Осы кезеңде Адриан Видеану жаңа президент тарапынан қолдау тапқан «жас гвардияның» көрнекті мүшесі ретінде, баспасөз тарапынан Траян Бэсескудің басты қолдаушыларының бірі деп есептелді. Адриан Видеану өз сөздерінде 2001 жылы Траян Бэсеску бастаған 2000 жылдан 2004 жылға дейінгі ПСРД үкіметіне қарсы қатаң оппозиция стратегиясын қолдады. Ол партияның маңызды басшылары мен коммуникаторларының бірі болды, бұл кейбір баспасөз деректеріне сәйкес, 2002 жылдан бастап президент Траян Бэсескупен қарым-қатынастың суынуына әкелді: «Адриан Видеану 2000 жылғы сайлаудан кейін партияда өсуге кірісті, Траян Бэсеску ДП басшылығына келгеннен кейін. Оның саяси дамуы қазіргі мемлекет басшысының стратегиясына сәйкес келді, бұл екеуінің арасындағы қарым-қатынастың салқындауына себеп болды. Алдымен, ДП имиджіне жауапты және бас сөзші Видеану өзінің міндеттерін толық орындамады, себебі партия президенті күшті үндеуді жеткізді». Осылайша, 2002 жылдың шілдесінде Адриан Видеану партия басшылығынан бас тартуға әрекеттенді. 2004 жылғы жалпы сайлау науқаны кезінде Траян Бэсеску оның өнеркәсіпші және бизнесмен ретіндегі табысын, нақты экономикадағы және халықаралық нарықтардағы тәжірибесін жоғары бағалады, бұл кейбір БАҚ-тар Адриан Видеанудың ДП ұсынысы бойынша жеңіс жағдайында премьер-министр болатынының белгісі деп түсіндірді. Ақырында, PNL премьер-министр лауазымына оралды, ал Адриан Видеану премьер-министрдің орынбасары және экономикалық қызметке жауапты мемлекеттік министр болып тағайындалды. Кейбір баспасөз деректеріне сәйкес, 2005 жылдан бастап екеуінің арасында жаңа шиеленістер пайда болды, бұл Адриан Видеанудың Елорда әкімдігінде жасағысы келген өзгерістермен, сондай-ақ Траян Бэсескудің Котрочениге кетуінен кейін ДП басшылығы үшін ішкі бәсекелестікпен байланысты болды. Осы тұрғыда Адриан Видеану партия басшылығына қолдау тапқан болуы мүмкін, әсіресе Ливиу Негойце, Василе Блага және Раду Берцеану тарапынан. Алайда, Эмиль Бок жеңіске жетті және Адриан Видеану жаңадан құрылған атқарушы президент лауазымын иеленді. Басқа да келіспеушіліктер президент канцеляриясының бұрынғы басшысы Елена Удреяны жоғарылату, DA альянсын бұзу немесе Теодор Столоян басқаратын Либералды-демократиялық партиямен ынтымақтастық, Адриан Видеану 2009 жылғы сайлауда демократтардың саяси әрекетін кейінге жылдыруды жоспарлаған ДП басшыларының бірі болды. Баспасөз мәліметтеріне сәйкес, бұл шиеленістер 2007 жылы президентті қызметтен шеттету әрекеті кезінде, ДП басшылары Траян Бэсескудің референдум науқанын қолдаған кезде азайды.

Экономикалық іс-әрекетті үйлестіру үшін жауапты Таричеану үкіметіндегі Премьер-Министрдің орынбасары

2004 жылдың желтоқсанында ДА мен Траян Бэсеску альянсы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Адриан Видеану Парламенттен қалып, Калин Попеску Тăричеану басқаратын үкіметте экономикалық қызметтерді үйлестіруге жауапты мемлекеттік министр және вице-премьер болып тағайындалды. Осы лауазымда ол ХВҚ және Әлемдік банкпен басты келіссөзші болып тағайындалды. Осы кезеңде баспасөз Адриан Видеануды Премьер-министр Калин Попеску Тăричеанудың экономикалық саясаттағы негізгі серігі деп есептеді. Оның пікірінше, басымдық Румынияның Еуропалық Одаққа интеграциялануының аясында Еуропалық нарықтың талаптарына жауап беру үшін румыниялық экономикалық ортаның бәсекеге қабілеттілігін арттыру болды. "Біз автокөлік немесе болат өнеркәсібіне тікелей инвестиция жасауды жалғастыра берсек, ешқашан бәсекеге қабілетті бола алмаймыз. Бұл оларды жабу керек дегенді білдірмейді, бірақ технологиясы мен нарығы барларға елімізге келіп өнім өндіруге жағдай жасау керек". Адриан Видеану Румынияда алдымен ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібін табысты дамытуға болатынын айтты. Олар негізінен инвестицияларға, әсіресе шетелдік инвестицияларға сенеді. Алайда, реформа саяси және қоғамдық кеңістікте дау тудырып, ақырында тоқтатылды. Одан кейін Адриан Видеану Бухаресттегі жергілікті сайлауға қатысу үшін үкіметтен кетуге шешім қабылдады. Бірақ отставкаға кеткенге дейін ол келіссөздерді аяқтап, Румыния мен ХВҚ арасындағы жаңа келісімге қол қойды. Үкіметтің соңғы шешімдерінің қатарында Бухаресттегі Халық азаттық соборының орнын анықтау және ұлттық құрама үшін жоғары сыйымдылықтағы футбол стадионының құрылысына қаражат бөлу болды. Осы жобаның нәтижесінде Бухаресттегі Arena Națională стадионы салынды.

Бастау

1990 жылы Румыния экономикасының жеке бастамашылыққа және еркін нарыққа ашылуынан кейін Адриан Видеану әйелімен бірге кәсіпкерлік қызметті бастауға шешім қабылдады. Бұл шешімді қабылдауға 1992 жылға дейін жиһаз фабрикасында экономист болған Миорита Видеанудың отбасы істерін басқаруға толыққанды қатысуы көмектесті. 1996 жылы ол Бухаресттегі А.С.Е. мен Париждегі C.N.A.M. арасындағы бірлестік – I.N.D.E. мектебінің М.Б.А. бағдарламасын бітірді. Олардың өздерінің мәлімдемелеріне сәйкес, Видеану жұптарының алғашқы бизнесі мақта және мұнай өнімдері сияқты әртүрлі тауарлармен сауда жасау болды. 1991 жылы олар ROCAS компаниясының цензорлары, сосын серіктестері болды, бұл компания Аргеш облысының Альбештии де Муссел қаласында құрылысқа арналған сәндік тас өндірумен айналысты. Екі жылдан кейін Адриан Видеану француз банкі BNP Paribas бекіткен несие негізінде құрылған Росиори де Ведедегі SECON компаниясының серіктестерінің қатарына кірді. Компания мұнай өнімдерін сатты. 1994 жылы Адриан Видеану сол жердегі PECON компаниясының капиталына қосылды, бұл компания құстар мен асыл тұқымды жануарларды өсірумен шұғылданды. 1994 жылы Видеану жұптары өз бизнесін бастапқыдан құруға шешім қабылдады.

Титан теңізі

1994 жылы Адриан Видеану және оның әйелі SC Titan Mar Bucharest компаниясын құрды, ол табиғи әшекей тастарды, соның ішінде мәрмәрді өңдеумен және таратумен айналысады. Оның экономикалық моделі сол кезде мемлекеттік меншікте болған өндіріс компанияларынан шикізат сатып алып, оларды ішкі өңдеуден өткізіп, содан кейін нарықта сатуға негіделген. Өз капиталынан өзге, Видеанулар Banca București банкінен алған 350 000 АҚШ доллары көлемінде несие салды. Несие үшін олар жеке пәтерлерін, сондай-ақ жақын туыстарының, әйелінің анасы мен әйелінің тәтесінің пәтерлерін кепіл ретінде ұсынды.

Мармосимді жекешелендіру

1994 және 1997 жылдар аралығында Titan Mar, Marmosim Simeria үшін шикізатты өңдеуші және дистрибьюторлардың бірі болды. Marmosim Simeria бұрын Casa Poporului үшін мәрмәр өнімдерін жеткізіп тұрған, сол кезде Румыниядағы ең беделді мәрмәр кен орындарының 9-ын басқарған, олардың ең танымал кені – Рушчицада орналасқан. Дегенмен, Marmosim компаниясының өндіріс технологиясы ескірген және шикізаттың сапасы кейде экспорт талаптарына сай келмейтін. 1997 жылы FPS 60% акцияларын сату процесін бастады, ал қалған үлесін басқа жеке инвесторлар иеленді. Бұл халықаралық тендер болды, онда техникалық талаптарға сәйкес, Румыния мемлекеті тіркелген бақылау акциясын сақтап қалу керек болды. Адриан Видеанудың пікірінше, бұл румындық үміткерлерге артықшылық берді және жергілікті саяси және экономикалық жағдайға сенімсіздік білдірген шетелдік инвесторларды ынталандырмады. 2007 жылы Marmosim өндірісінің 65% экспортқа жөнелтілді. Осы кезде Marmosim сәтті жекешелендірілді және Адриан Видеану компанияны жаңғыртып, экспортқа бағыттағаны үшін жоғары бағаланды. Қаржы және бизнес айналымындағылардың құрметіне ие болған бұл жетістік оны 2004 жылғы сайлауда премьер-министр лауазымына DP партиясының басты кандидаттарының бірі ретінде көрсетті. Сондай-ақ 2004 жылы, Titan Mar – Marmosim капиталының 6 жылдық серіктестікте 64,5% құраған қаржылық үлесіне ие болған екі инвестициялық қор, сатып алушы іздеу үшін шешім қабылдады. Олардың бағалауынша, барлық бизнес шамамен 15 миллион долларға бағаланды. Жаңа акционер пайда болған жағдайда бизнестің бақылауын және басқаруын жоғалту қаупіне тап болған Адриан Видеану, Венадағы Raiffeisen Bank-тен кредит алып, акцияларды қайта сатып алуға қол жеткізді. Осы операциядан кейін Titan Mar бірнеше рет капиталды ұлғайтты, бұл оған биржадан ұсақ акционерлердің пакеттерін сатып алуға мүмкіндік берді. Экономикалық дағдарыс Marmosim Titan Mar компаниясына да әсер етті, әсіресе 2009 жылдан бастап, бірақ экспорттық сатулар Парсы шығанағы, Жапония, Орталық Азия сияқты қауіпсіз аймақтарға кеңейтілгендіктен жақсы қарсы тұрды. 2011 жылы Marmosim және Titan Mar компанияларының жалпы айналымы 76,5 миллион RON құрады, бұл 17,7 миллион евроға немесе шамамен 23 миллион АҚШ долларына тең.

Басқа инвестициялар мен жүргізіліп жатқан жобалар

Titan Mar Бухарест қаласында, 13 қыркүйек ауданында, бұрынғы "Вулкан" кәсіпорны орналасқан жерде шамамен 6 гектар жерге ие. БАҚ мәліметтеріне сәйкес, бұл аумақта әлі іске аспаған тұрғын үй жобасы болуы мүмкін.

БАҚ-тың шабуылдары

2005 жылға дейін Адриан Видеанудың танымалдылығы төмен, бірақ көбінесе жағымды. Дегенмен, оның Астана әкімдігіне келуі оны алға шығарып, қоғамдық пікірдің, әсіресе бұқаралық ақпарат құралдарының назарына іліктірді. Өкілеттігінің алғашқы жылында ірі инфрақұрылымдық жобалардың іске қосылуымен Адриан Видеануға баспасөз бен телеарналарда шабуылдар жасала бастады. 2007 және 2008 жылдары науқандар мен шабуылдар күшейді, Астанадағы жұмыстар қарқынды түрде жүрген кезде. "Видеану үшін "жағдайдың жақсы болу кезеңі" тез өтті, себебі 2006 жылы басталған алғашқы жұмыстар кезінде Астанадағы жол ағлағынан туындаған алғашқы даулар пайда болды". "Траян Бэсеску сияқты әкіммен салыстырғанда, Видеанудың бұқаралық ақпарат құралдарындағы беделі тым төмен деп есептеледі, әсіресе жарияланған жобалардың масштабына қатысты. Бас әкімнің БАҚ-қа уақыты жеткіліксіз деген түсіндірмелері қанағаттандырмайды". Шабуылдар көбінесе жеке мәселелерге, шетелде демалысқа немесе Бухарест маңында отбасылық үй салуға байланысты. Бұған қоса, "шекаралар" тақырыбы да қосылды, онда қызметтен тыс пайдалану және мүдделердің қақтығысы туралы айыптаулар өте ауыр болды және нәтижесінде парламенттік тергеу және сотқа азаматтық іс қозғалды. Алайда, 2011 жылы Адриан Видеану соңғы сот шешімімен өз құқылығын дәлелдеді. Экономика министрі қызметін атқару кезеңінде де шабуылдар мен айыптаулар жалғасты, бұл Адриан Видеануды румыниялық БАҚ-та ең көп шабуылға ұшыраған саясаткерлердің біріне айналдырды. Журналист Иоана Эне мәлімдеме жасады, 2010 жылы Адриан Видеану "халықшылдық медиа линчінің" нысанасы болды, себебі ол "қорғау ақысын" немесе БАҚ-қа жарнамалық бюджетті төлеуден бас тартты. Осылайша, медиа-трасттар, әсіресе Antena 3 және Realitatea TV, оған шабуыл жасады, олардың акционерлерінің саяси және жеке мүдделерін қорғады. Олар оның демалыс өткізетін жерлерін алып тастап, Мамаядан түсірілген суреттерді Азур теңізінің суреттері ретінде көрсеткеннен кейін, С.О. Вантаның белсенді қызметкерлері Видеану мырзаның Бухарест маңында аяқтаған 1400 шаршы метрлік вилласына да жетті. Шын мәнінде, Адриан Видеану өте бай адам және ол Астананың бас әкімі болғанға дейін де бай болған. Ол - табысты кәсіпкер, сөзбе-сөз де, бейнелі мағынада да үлкен салмақты салада жұмыс істейді: мәрмәр мен плитканы пайдалану және сату. Мен сіздер бақ сату арқылы байып кете алатыныңызды білмеймін, бірақ мәрмәрдің үлкен әлеуеті бар екені анық. Бізді Адриан Видеану мен оның қаржы деңгейіндегі барлық адамдар мүлдем басқа нәрселер қызықтырады. Ең алдымен, біз оның байлығының әрбір тиыны адал жолмен табылғанына, әрбір тиын үшін мемлекетке салық төленгеніне және осы байлықтың бір тиыны да мемлекет үшін зиянды келісімнің нәтижесі болмауына қызығушылық танытуымыз керек. Оған шабуыл жасаған журналистер өз иелерінің үйінде, соның ішінде саясаткерлердің үйіндегі арқан туралы сөйлеуге мүмкіндігі жоқ, олар мемлекетпен мүдделер мен бизнес тұрғысынан, сондай-ақ АНАФ анықтаған салықтан қашу тұрғысынан шабуылға ұшырауы мүмкін. Ылғалды үйлер мен көліктері бар халықшылдарға шабуыл жасау оңай және қауіпсіз, олардың өзінде ешқандай кемшілік жоқ. Осылайша, мені жамандаудың бәрі сіздің менімен қарым-қатынасыңызда проблема бар екенін дәлелдейді, мен әрқашан айтамын: қазіргі уақытта ұлттық компаниялар жарнама жасамайды. "Елдік компаниялар енді ешкімге жарнама бермейді" деп тағы да айтамын. Адриан Видеану белгілі бір медиа-трасттардың өзін қандай да бір шантажға ұшыратқанын және олардың жағымсыз бейнесі, ең алдымен, шабуылдан аулақ болу үшін төлеуден бас тартуымен байланысты екенін мәлімдеді. "Біздің елде көпшілік, жеке меншік акционерлік қоғамдар мен медиа-органдар құруға рұқсат етілді, олар ұлттық саяси және экономикалық ойынға үлкен мүдделерді иеленеді, бірақ қоғамдық пікірді және зардап шеккендерді қорғау үшін нақты қарсы күштер жоқ. Бұл трасттардың көбі бейтарап емес, олар әр түрлі эмоциялық айла-шарғылар арқылы, көбінесе жағымсыз эмоциялар арқылы, саяси манипуляция мен шантаж жасау үшін аудиторияны пайдаланып жатыр. Олардың мақсаты ақпарат беру емес, тыңдаушылар өз алдына мақсат емес, тек жеке адамның немесе топтың мүдделерін қамтамасыз ету құралы ғана. Бұл желтоқсаннан кейінгі Румынияның басты проблемасы және қоғамдағы шиеленістерге үлкен үлес қосады. Жеке өзім осындай шантажға ұшырадым және оған жол бермедім, өйткені белгілі бір лауазымдағы әрекетіңіз объективті түрде көрсетіледі деп есептедім. Мен жаңылыстым. Төлесеңіз, ол көрсетіледі, төлемесеңіз, көрсетілмейді. Сізге қарсы іске қосылатын науқандар өте лас болуы мүмкін". 2010 жылдың маусымында Realitatea TV телеарнасына берген жауабында, Экономика министрі Адриан Видеану мемлекеттік қаражат төлемеу туралы өзінің позициясын жария түрде растады. "Мені жамандауға бағытталған бұл науқан сіздің маған қарым-қатынасыңызда проблема бар екенін нақты дәлелдейді және мен әрқашан айтамын: қазіргі уақытта ұлттық компаниялар жарнама жасамайды. Мен тағы да айтамын, ұлттық компаниялар енді ешкімге жарнама бермейді". Адриан Видеану оған белгілі бір медиа-трасттар тарапынан шантаж жасалғанын және олардың жағымсыз бейнесі, ең алдымен, төлеуден бас тартуымен байланысты екенін мәлімдеді. "Біздің елде көпшілік, жеке меншік акционерлік қоғамдар мен медиа-органдар құруға рұқсат етілді, олар ұлттық саяси және экономикалық ойынға үлкен мүдделерді иеленеді, бірақ қоғамдық пікірді және зардап шеккендерді қорғау үшін нақты қарсы күштер жоқ. Көптеген трасттар бейтарап емес және түрлі эмоциялық амалдар арқылы, көбінесе жағымсыз эмоциялар арқылы, аудиторияны пайдаланып, саяси манипуляция мен шантаж жасайды. Олардың мақсаты ақпарат беру емес, аудитория өз алдына мақсат емес, тек жеке адамның немесе топтың мүдделерін қамтамасыз ету құралы ғана. Бұл желтоқсаннан кейінгі Румынияның маңызды мәселесі және қоғамдағы шиеленістерге үлкен үлес қосады. Мен жеке өзім осындай шантажға ұшырадым және оған жол бермедім, өйткені соңында сіздің ісіңіз объективті түрде көрсетіледі деп есептедім. Мен жаңылыстым. Төлесеңіз, ол көрсетіледі, төлемесеңіз, көрсетілмейді. Сізге қарсы іске қосылатын науқандар өте лас болуы мүмкін".

Бизнесті қысқарту

2007 жылы Адриан Видеанудың танымалдылығы төмендеді. Сәуір айында «Әділет және шындық» альянсының тарауы және Ұлттық либерал партиясы (ҰЛП) мен Демократиялық партия (ДП) арасындағы оппозиция оған қатысты сынды күшейтті. Бұған қоса, астанада бір мезгілде ашылған көптеген құрылыс алаңдары жол қозғалысын айлар бойы қиындатты. Осы жағдайға байланысты Cancan журналы 2007 жылдың жазында Адриан Видеанудың Францияның Лазурь жағасында өткізген жеке демалысы туралы тергеу жариялады. 2008 жылдың ақпан айының басында, жергілікті сайлауға бірнеше ай қалғанда, Intact Media Group медиа-трастына тиесілі Financial Week журналы Titan Mar компаниясы жол инфрақұрылымын жаңарту жобасы аясында елордада орнатылған тротуар тастарының кем дегенде бір бөлігін жеткізгенін хабарлады. Адриан Видеану мүдделер қақтығысы деп айыпталды. Бұл дау, ең алдымен, БАҚ-та кеңінен жарияланды және бірнеше жылға созылды, нәтижесінде Адриан Видеануға «Тротуар тастарының мэрі» деген лақап қойылды. Адриан Видеану өзін қорғап, ешбір компаниясы қала әкімдігімен келісімшарт жасасқан жоқ екенін және барлық тендерлік процедуралар заңға сәйкес өткенін мәлімдеді. Жобаның бас мердігері өзінің жеткізушілерін таңдауға құқылы болғандықтан, ол Titan Mar компаниясына жүгінуге заңдық негізі болды, ол Румынияда табиғи тас өндіруші алғашқы компаниялардың бірі. Компания 665 000 лейге бағаланған тротуар тастарын жеткізген, бұл 2005-2007 жылдар аралығында Көшелер басқармасы жасаған материалға салынған жалпы инвестицияның 1,62% құрады. 2008 жылы елорданың Бас қалалық әкімшілігіне қатысты Аудиторлық есеп жарияланды, онда бірқатар мүмкін бұзушылықтар анықталды, соның ішінде Михайлешти ауылында орналасқан иттер баспанасына төленген баға туралы мәліметтер келтірілді. Осы есептің нәтижесінде Сенатта парламенттік тергеу комиссиясы құрылды, бұл бастама DLP мүшелерінен шықты. Комиссия мүдделер қақтығысы туралы айыптауларды тексеруге де міндетті болды. 2008 жылы Эдриан Видеануға қарсы Бухарест трибуналында азаматтық сот ісі қозғалды, бұл туралы есептік палата хабарлаған. Ол сонымен қатар өз тергеуін бастаған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұлттық басқармаға (СЖҚҰБ) хабарлады, ал Сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттік (СЖҚА) мүдделер қақтығысының болуын тексерді. 2009 жылдың мамырында Бухарест трибуналы «тротуар тастары» ісі бойынша мүдделер қақтығысы немесе басқа да заңсыздықтарды анықтаған жоқ. Екінші жағынан, сот бұрынғы бас әкімнің екі мәселесін қарастырды: иттер баспанасын сатып алу, бұл Бас қалалық муниципалитет кеңесінің (БҚМК) мандатына сәйкес келмейді және бас кеңесшілерден ҚҚС-ті қайтарып алмау. Бұл шешім бойынша, Адриан Видеану және осы мерзімде елорда әкімдігінің тағы 23 лауазымды тұлғасы шамамен 5 миллион лей көлемінде зиянды өтеуге міндетті болды. Адриан Видеану 2011 жылдың желтоқсан айында сотқа шағымданып, жеңіске жетті. Бухарест апелляциялық сотының шешімі түпкілікті және қайтарылмайтын болды. Бұл СЖҚҰБ және СЖҚА жүргізген тергеулермен де расталды, олар алынған шағымдар негізінде Адриан Видеанудың бас әкім қызметін атқарған кезеңінде заңсыздықтар жасалған жоқ екенін, оның ішінде «тротуар тастары» ісінде де ешқандай бұзушылықтар анықталған жоқ.

Виктор Понтамен келіспеушіліктер

2009 жылдың шілдесінде PDL PSD коалициясы үкім сүрген кезде, сол кездегі Парламентпен байланыс министрі Виктор Понта, өзінің үкімет әріптесі Экономика министрі Адриан Видеануға «Гидроэлектрика» компаниясының Горж бөлімшесі басқаруына енгізілген өзгерістерге байланысты жария түрде шабуыл жасады. Кейбір баспасөз құралдарының мәліметінше, екеуінің арасындағы жанжал 2009 жылдың көктемінде Виктор Понтаға жақын «Șova și Asociații» компаниясының Turceni Energy Complex-пен жасасқан келісімшарының тоқтатылуынан бастау алған. Бұл шешімді кешеннің директоры Ионель Манцог қабылдады, ол Виктор Понтаның бұрынғы саяси қарсыласы және PSD-нің келісімінсіз Адриан Видеану тағайындаған адам еді. PSD 2009 жылдың қазанында үкіметтен кеткеннен кейін және Виктор Понта 2010 жылдың ақпанында PSD төрағасы болып сайланғаннан кейін, ол телешоуларда немесе қоғамдық мәлімдемелерде Адриан Видеануды жиі және қатты сынап, оны «ұры» және «сыбайлас жемқор» деп атады. 2010 жылдың тамызында Адриан Видеану Виктор Понтаны қорлау үшін сотқа берді. 2012 жылдың мамырында Виктор Понта үкіметі құрылғаннан кейін Адриан Видеану оның «ең белсенді сыншысына» айналды, әсіресе экономикалық саясат саласында. 2012 жылдың маусымында ол SLU үкіметінің алғашқы айына жасалған PDL-дің сындық бағалауын жариялады.

"Гидроэлектро және ақылды жігіттер" ісі

2012 жылдың маусым мен шілдесі аралығында Виктор Понта Hidroelectrica компаниясына қатысты Адриан Видеануға қарсы алаяқтық туралы түрлі айыптаулар жасады, бірнеше рет тергеу органдары хабардар етілгенін және "олар өз міндеттерін орындайтынына сенімді" екенін айтты. Бұл айыптаулардың ең бастысы Hidroelectrica-ның артықшылықты коммерциялық келісімшарттарына қол қоюға және оларды ұзартуға байланысты (оны "ақылды адамдармен" жасалған келісімшарттар деп те атайды), бұл келісімшарттар үшін Виктор Понтаның пікірінше, Адриан Видеану жауапты болады. Алайда, Адриан Видеану өзінің Экономика министрі болған кезінде компания мұндай келісімшартқа қол қоймағанын көрсетті. Оның айтуынша, оларға 2003 және 2004 жылдары PSD үкіметі қол қойған, оның ішінде Виктор Понта да бар, ол кезде үкіметтің бақылау және алаяқтыққа қарсы корпусының басшысы болды. Келісімшарттар 2013-2014 жылдарға дейінгі мерзімге жасалды және Адриан Видеанудың пікірінше, олар олардың тоқтатылуы Румыния мемлекеті үшін үрей тудыратындай етіп жасалды. 2009-2010 жылдары, Hidroelectrica аса қиын экономикалық жағдайда болған кезде, Адриан Видеану осы келісімшарттарда көзделген энергия тарифтерін қайта келісуге келісті. Осылайша, компания 2010 жылы 100 миллионнан астам евро пайдамен, өз тарихындағы ең жақсы нәтижеге қол жеткізді. Тарифтерді көтеру 2013-2014 жылдар аралығындағы екіжақты келісімшарттарды ұзарту шартымен келісілді. Алайда, тарифтер ақырында екі ұлттық энергетикалық компания құрылуына байланысты нарықтық құнға келді. Адриан Видеанудың айтуынша, реформа заңды тұлғаны және өнімді өзгертуді қамтиды, гидроэнергияны біріктірілген энергияға айналдыруды көздейді, бұл келісімшарттарды автоматты түрде қайта қарауға мүмкіндік береді. Виктор Понтаның өзіне қарсы айыптауларына жауап ретінде Адриан Видеану бұл дәлелсіз туындамалар және премьер-министрдің әділдікке "негізсіз қысымы" екенін атап өтті. Hidroelectrica компаниясына қатысты Виктор Понта үкіметі бастаған банкроттық рәсімге тоқталар болса, Адриан Видеану бұл ұлттық стратегиялық компания екенін және оны "шұлық сататын компания" сияқты қарауға болмайтынын айтты. Банкроттық туралы шешім "өте үлкен жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін, атап айтқанда компанияның рейтингісі төмендеп, несиеге қол жеткізуді қиындатуы мүмкін". Ол үкіметті компанияны бөлік-бөлікке сатуға тырысып жатыр деп айыптады.

Бухарест қалалық әкімшілігінің қаржы менеджменті

2012 жылдың 12 қыркүйегінде өткен қоғамдық сөйлеуде премьер-министр Виктор Понта Адриан Видеануды Бухарест қаласының бас мэрі қызметін атқарған кезінде қаржы басқарудағы "ауыр бұзушылықтарға" тағы да айыптады. Осылайша, "өте жоғары қарыздар" салдарынан "бұл бұзушылықтар елорданың жабылуына әкелуі мүмкін", сондықтан "прокурорлар бұл бұрынғы мэр қол қойған құжаттарды тексеруі керек". Адриан Видеану Виктор Понтаның шабуылдарының саяси сипатта екенін мәлімдеді. 2005 жылы Бухарест қалалық әкімшілігі өз өкілеттігі шегінде жүзеге асырған облигациялар шығарылымы арқылы ең қолайлы пайыздық ставкаға қол жеткізді, бұл ірі жобаларды іске асыру үшін кез келген елорда үшін қалыпты қаржыландыру тәсілі болып табылады. Аталған қаражат Arena Națională және Басараб эстакадасы сияқты мақсаттарға жұмсалды.

Олтимді жекешелендіру

24 қыркүйекте Олтхим зауытын жекешелендіру аясында жаңа айыптау тағылды, онда Адриан Видеану мен баспасөздің бір бөлігі Виктор Понта басқаратын үкіметтің кәсібилігінің жетіспеушілігін сынады. Бұл жолы Виктор Понтаның айыптаулары «Министр Видеанудың» 2009 жылы «заңнамалық ережелерді» және «ұлттық мүдделерді» бұзғаны туралы, ол үкіметте Олтхим үшін Румыния мемлекетінің кепілдік берген 500 миллион еуролық қарызын ілгерілеткеніне қатысты, бұл SDP министрлерінің қарсылығына қарамастан болды. Виктор Понтаның сөзінше, Адриан Видеану «Румыния мемлекетінің алаяқтық схемасын» іске асыру үшін СДП министрлері үкіметтен кеткенше күткен. Виктор Понта «мемлекеттік органдар бұл туралы көп бұрын хабардар болған», - деп мәлімдеді, бірақ прокуратура осы мәселе бойынша тергеу бастады ма, жоқ па, нақты айта алмады. «Жауапкершілік Видеануға және алаяқтыққа қатысқандардың барлығына жүктелуі керек, өйткені олар Hidroelectica және басқа да ірі румын компанияларындағы алаяқтық істерде жауап беруге тиіс болады». Сонымен қатар Виктор Понта, өзі «ұрлардың ұрысы» деп атаған Адриан Видеанудың Олтхим тендерінің жеңімпазы Дан Диаконескумен «Олтхимдегі PDL жасаған алаяқтықты жабу» үшін келісім жасасқанын айыптады. Адриан Видеану бұл айыптауларды күшпен жоққа шығарды, Дан Диаконескумен келісім жасасқан жоқ екенін мәлімдеді және Виктор Понтаны «ұлттық мифоман» және «Була» деп атады. Ол 2009 жылғы меморандумды көрсетті, онда сол кездегі DLP-СДП үкіметінің мүшелері, соның ішінде Виктор Понта да, Олтхим үшін мемлекеттік несие кепілдігіне қол қойған. Оның пікірінше, бұл шара экономикалық тұрғыдан негізделген және зауытты қайта жандандыру жоспарының бір бөлігі болған. Сонымен қатар, Адриан Видеану Виктор Понтаны Олтхим зауытын жабуда кінәлі деп мәлімдеді және үкімет зауытты жекешелендіруді нашар басқарғандықтан ұлттық экономиканы құлдыратуға тырысқаны үшін прокуратураға шағымдануы мүмкін екенін ескертті.