Кіріспе

Уильям Джадд Феттерман (шамамен 1833 – 1866 жылдың 21 желтоқсаны) – Америка Құрама Штаттарының армия офицері, Америка Азамат соғысы және одан кейінгі Ұлы жазықтағы Қызыл Бұлт соғысы кезінде қызмет еткен. Феттерман және оның 80 сарбазы Феттерман шайқасында қаза тапты.

Ерте өмір

Уильям Феттерман 1833 жылы Коннектикут штатының Чешир қаласында дүниеге келді. Ол армия лейтенанты Джордж Феттерман мен Анна Мария Джаддтың ұлы еді. Джордж Феттерман 1827 жылдың 1 шілдесінде Вест-Пойнтты бітіріп, әскер артиллериясында қызмет етті. Уильям туған кезде лейтенант Феттерман Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласындағы Форт-Трамбулл бекінісіне тағайындалған болатын. 1835 жылдың 26 сәуірінде Уильямның анасы Анна Джадд Феттерман қайтыс болды. Бір жыл өткен соң, 1836 жылдың 31 мамырында, тоғыз жылдық әскери қызметтен кейін Уильямның әкесі Джордж Феттерман әскердегі лауазымынан қанағаттандырып, Питтсбургке (Пенсильвания штаты) оралды. Ол онда азаматтық инженер ретінде жұмыс істеді және Пенсильвания милициясында қызмет атқарды. Джордж Феттерман 1844 жылы Питтсбургте қайтыс болды.

Әскери мансап

Фетерман 1861 жылдың 14 мамырында Делавэр штатында Одақ армиясына қабылданып, бірден бірінші лейтенант қызметіне тағайындалды. Ол соғыс бойында АҚШ-тың 18-ші жаяу әскер полкінде қызмет етті және екі рет ерен еңбегі мен батылдығы үшін марапатталды, соғысты патенттік подполковник шенімен аяқтады. 1864 жылы Атланта шайқасында Фетерман 18-ші АҚШ жаяу әскерінің 2-ші батальонына қолбасшылық етті. Бұл бөлім Джон Х. Кингтің 2-ші бригадасының, Ричард В. Джонсонның 1-ші дивизиясының, Джон М. Палмердің XIV корпусының және Джордж Генри Томас басқаратын Камберленд армиясының құрамында болды. Фетерманның ресми тізімдегі мәліметтеріне сәйкес, 2-ші батальон Базард-Руст-Гап және Ресакада шайқасқан. 31 мамырда Пикетт Милл маңындағы шайқаста батальон 1 офицерін жоғалтып, 33 әскері жараланды. Батальон Кеннесо тауының шайқасына қатысты және 4 шілдеде Конфедерацияның мылтық ордаларын басып алған шабуылға қатысты. 5 шілдеден кейін 2-ші батальонның роталары 18-ші АҚШ жаяу әскерінің 1-ші батальонымен біріктірілді. Соңынан Фетерман 2-ші бригаданың генерал-адъютанты болып тағайындалды және 1 қыркүйекте Джонсборо шайқасындағы сәтті шабуыл туралы баяндады. Бұл шайқаста 18-ші АҚШ жаяу әскері 43 адам қаза тауып, 8 адам жоғалып кетті. Соғыстан кейін ол тұрақты армияда қалуды жөн көрді және 18-ші жаяу әскер полкінің екінші батальонында капитан болып тағайындалды. 1866 жылдың қарашасында полк Форт Фил Керниде орналасты, олардың міндеті Бозман жолымен Монтана территориясының алтын кендеріне баратын көшпенділерді қорғау болды. Фетерман 80 әскерімен "Сиу тайпасының барлық жерін аттап өте алатынын" мақтан еткен. 1866 жылдың 21 желтоқсанында Чейен және Сиу тайпаларының ірі тобы, соның ішінде Қызыл Бұлт басшылығымен Крейзи Хорс, бекініс маңында ағаш әкелушілерге шабуыл жасады. Шекаралық жағдайлармен және үндістермен күресу тәсілдерімен таныс болмаса да, Фетерман бұрынғы батальон квартирмейстері капитан Фредерик Браун, 2-ші лейтенант Джордж Граммонд, 18-ші жаяу әскердің 49 сарбазы, 2-ші кавалерияның 27 адамы және 2 азаматтық барлаушыдан құралған қосымша күштерге басшылық етті, барлығы 80 адамды құрады. Фетерман бұйрыққа бағынбай, Лодж Трейл Риджінен тысқары шығуға (бекіністен көрінбейтін және қолдаудан алыс) тыйым салынғанына қарамастан, Сиу тайпасының шағын тобын қуды және тұзаққа түсті. Ол шамамен 2000 үндімен бетпе-бет келді. 20 минут ішінде Фетерман мен оның жасағы құрылысқа түсті. Фетерман шайқасы, осы оқиға 1876 жылы Кастердің апатты жеңілісінен кейін екінші орынды иеленді. Бұл оқиғаға кінәлі деп танылған, бірақ кейіннен ақталып, Фетерманның бастығы Генри Б. Каррингтон жұмысынан босатылды. Фетерманның қабірі Литтл Бигхорн шайқасының ұлттық ескерткішіндегі ұлттық зиратта орналасқан. Ол ешқашан үйленбеген және оның мұрагерлері жоқ.

Мұра

1867 жылы армия Дакота аймағындағы жаңа бекініске қаза тапқан офицердің құрметіне "Феттерман бекінісі" деген ат берді. Вайоминг штатының Ларами қаласында Феттерман көшесі және Феттерман даңғылы да бар.