Республика тарихы: сайланған өкілдермен басқарылған үкіметтер тізімі. Ежелгі Үндістан республикалары (Махаджанападас, Личчавикас) туралы мәліметтер. Саяси жүйелер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сайланған өкілдері бар үкіметтер тарихы
History of governments with elected representatives
Бұл – республикалар тізімі. Көне дәуірде (немесе өз үкімет нысанын сипаттау үшін қазіргі терминологияны пайдаланбаған қоғамдар үшін) мемлекеттік құрылымның республика екендігін бағалау тарихшылар мен саяси теорияшылардың кері талдауына негізделген. Жақындағы үкімет жүйелері үшін, кеңінен саяси мойындалған халықаралық ұйымдар (мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымы) егемен мемлекеттің республика деп аталатынын немесе аталмағанын анықтауға қатысты ақпарат бере алады.
This is a list of republics. For antiquity (or later in the case of societies that did not refer to modern terminology to qualify their form of government) the assessment of whether a state organisation is a republic is based on retrospective analysis by historians and political theorists. For more recent systems of government, worldwide organisations with a broad political acceptance (such as the United Nations), can provide information on whether or not a sovereign state is referred to as a republic.
Ежелгі дәуір
Мемлекеттің өмір сүрген кезеңі (Б.з.д.) Ескертпелер Махаджанападалар шамамен 7/6 ғасыр – шамамен 345 ж.б. Ежелгі Үндістанда б.з.д. 6-4 ғасырларда болған он алты патшалық немесе олигархиялық республика, екінші қалалық мәдениет кезеңінде. Личавикалар шамамен 7/6 ғасыр – шамамен 468 ж.ж. Ваджхика лигасының жетекші конфедеративтік тайпасы, Махаджанапада; Весали қаласы республиканың астанасы болды. Вайдехалар шамамен 7/6 ғасыр – шамамен 468 ж. Ваджхика лигасының конфедеративтік тайпаларының бірі, Махаджанапада; Митила қаласы республиканың астанасы болды. Наялар шамамен 7/6 ғасыр – шамамен 468 ж. Ваджхика лигасының конфедеративтік тайпаларының бірі, Махаджанапада; Кундагама қаласы республиканың астанасы болды. Маллакалар шамамен 7/6 ғасыр – шамамен 468 ж. Ваджхика лигасының конфедеративтік тайпаларының бірі, Махаджанапада; Маллакалар екі республикаға бөлінді, олардың астаналары Кусинара және Пава болды. Сакиялар шамамен 7/6 ғасыр – 5 ғасыр Колиялар шамамен 7/6 ғасыр – 5 ғасыр Мориялар шамамен 7/6 ғасыр – 5 ғасыр Булаялар шамамен 7/6 ғасыр – 5 ғасыр Бхаггалар шамамен 7/6 ғасыр – 5/4 ғасыр Каламалар шамамен 7/6 ғасыр – 5/4 ғасыр Рим Республикасы 509–27 Классикалық Афина 508–322 Классикалық Афинаның ықпалындағы әртүрлі грек қалалары; осы адалдықтар мен үкіметтер жиі өзгерді (синоэцизмдерді қараңыз), ал кейбір жағдайларда Спартаның ықпалында болды, бірақ олигархияға ұшырамады. Ежелгі Карфаген 480–146 б.з.д. 308 жылы монархты толық билікке қайтаруға жасалған төңкеріс сәтсіз аяқталды, нәтижесінде Карфаген республикалық үкіметін сақтап қалды.
State Dates of existence (BCE) Notes Mahajanapadas c. 7th/6th century – c. 345Sixteen kingdoms or oligarchic republics that existed in ancient India from the sixth to fourth centuries BCE, during the second urbanisation period. Licchavikas c. 7th/6th century – c. 468 The leading confederate tribe of the Vajjika League Mahajanapada; the city of Vesālī was the republic's capital. Vaidehas c. 7th/6th century – c. 468 One of the confederate tribes of the Vajjika League Mahajanapada; the city of Mithilā was the republic's capital. Nāyas c. 7th/6th century – c. 468 One of the confederate tribes of the Vajjika League Mahajanapada; the city of Kuṇḍagāma was the republic's capital. Mallakas c. 7th/6th century – c. 468 One of the confederate tribes of the Vajjika League Mahajanapada; the Mallakas were divided into two republics with the cities of Kusinārā and Pāvā as their respective capitals. Sakyas c. 7th/6th century – c. 5th century Koliyas c. 7th/6th century – c. 5th century Moriyas c. 7th/6th century – c. 5th century Bulayas c. 7th/6th century – c. 5th century Bhaggas c. 7th/6th century – c. 5th/4th century Kālāmas c. 7th/6th century – c. 5th/4th century Roman Republic 509–27 Classical Athens 508–322 Various Greek city states under Classical Athenian influence; these loyalties and governments changed frequently (see synoecisms), and in some instances were even under the influence of Sparta without succumbing to oligarchy. Ancient Carthage 480–146 In 308 BC, an attempted coup to restore the monarch to full power failed, which led to Carthage retaining its republican government.
Түрлері бойынша тізім
Қазіргі қолданыста республикалық үкімет жүйесі осы аталымды пайдаланатын кез келген мемлекетке шартты түрде қолданылады. Мысалы, Рафаэль Трухильо басқарған Доминикан Республикасы, Саддам Хусейн басқарған Ирак Республикасы да республика деп есептеледі.
In modern usage, a republican system of government is loosely applied to any state which claims this designation. For example, the Dominican Republic under Rafael Trujillo is considered a republic, as is the Republic of Iraq under Saddam Hussein.
Халықтық республикалар
Халық республикалары халықтың билігінде болады делінеді. Бұл атау көбінесе (бірақ әрқашан емес) коммунистік мемлекеттер қолданады.
People's republics are said to be governed by the people. The name is most often (but not always) used by communist states.