Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1500–500 б.з.д. Солтүстік-батыс Үндістанның үнді-арийлік діни амалдары.
1500–500 BC Indo Aryan religious practices of northwest India
Тарихи Веда діні, сондай-ақ Ведизм деп аталатын бұл дін, Веда дәуірінде (б.з.д. 1500–500) Солтүстік-батыс Үнді субконтинентінде (Пенджаб және Батыс Ганг жазығы) өмір сүрген үнді-арий халқы арасында кең таралған діни идеялар мен амалдарды қамтиды. Бұл идеялар мен амалдар Ведалық мәтіндерде кездеседі, ал кейбір Ведалық рәсімдер бүгінге дейін сақталған. Веда дінінің ерекше рәсімдері мен құрбандықтарының ішінде: Сома рәсімдері; құрбандықтар (хавир) ұсынылатын от рәсімдері; және Ашвамедха (ат құрбандығы) бар. Ригведа дәуірінен бастап бейіттерге жерлеу және өртеу рәсімдері де кездеседі. Веда дінінде Дьяус, Индра, Агни, Рудра және Варуна сияқты құдайларға ерекше мән берілген, ал сатья және Ṛта сияқты маңызды этикалық ұғымдар бар.
The historical Vedic religion, also known as Vedicism and Vedism, constituted the religious ideas and practices prevalent amongst the Indo Aryan peoples of the northwest Indian subcontinent (Punjab and the western Ganges plain) during the Vedic period (1500–500 BCE). These ideas and practices are found in the Vedic texts, and some Vedic rituals are still practiced today. Specific rituals and sacrifices of the Vedic religion include, among others: the Soma rituals; Fire rituals involving oblations (havir); and the Ashvamedha (horse sacrifice). The rites of grave burials as well as cremation are seen since the Rigvedic period. Deities emphasized in the Vedic religion include Dyaus, Indra, Agni, Rudra and Varuna, and important ethical concepts include satya and ṛta.
Терминология
Ведизм – бұл Веда дінінің ең ерте түрі, б.з.д. екінші мыңжылдықта Индо-арийлердің бірнеше толқындармен Инд өзенінің аңғарына кірген кезенін қамтиды. Брахманизм – б.з.д. шамамен 1000 жылдары Ганг алқабында қалыптасқан, одан әрі дамыған түрі. Хистерманның сөзінше, «Брахманизм деп аталады, себебі ол қоғамның брахман (жұбын) тобына діни және құқықтық маңыз береді». Қазіргі зерттеулердің толық шолуы үшін төмендегі сілтемелерге жүгініңіз. Ерте Веда дәуірінің шамамен мерзімі б.з.д. екінші мыңжылдыққа дейін созылады. Ведалық сенімдер мен дәстүрлер классикалық дәуірге дейінгі кезеңде болжамдалған прото-индоевропалық дінмен тығыз байланысты болды және Индо-арий халқының тегінен саналатын Андроново мәдениетінің обрядтарымен байланысты. Энтонидің пікірінше, ежелгі үнді діні, Веда діні, Индоевропалық иммигранттардың Зеравшан өзені (қазіргі Өзбекстан) және (қазіргі) Иран арасындағы байланыс аймағында пайда болған болуы мүмкін. Бұл «ежелгі Орталық Азия мен жаңа Индоевропалық элементтердің синкреттік қоспасы» болды, ол Бактрия-Маргиана мәдениетінен (BMAC) «ерекше діни сенімдер мен тәжірибелерді» қабылдады. Бұл синкретикалық ықпалды осы мәдениеттен алынған кем дегенде 383 индоевропалық емес сөздер, соның ішінде Индра құдайы мен ритуалдық сусын Сома қолдайды. Энтонидің сөзінше,
Vedism refers to the oldest form of the Vedic religion, when Indo Aryans entered into the valley of the Indus River in multiple waves during the 2nd millennium BCE. Brahmanism refers to the further developed form which took shape at the Ganges basin around c. 1000 BCE. According to Heesterman, "It is loosely known as Brahmanism because of the religious and legal importance it places on the brāhmaṇa (priestly) class of society. "For an overview of the current relevant research, see the following references. The commonly proposed period of earlier Vedic age is dated back to 2nd millennium BCE. The Vedic beliefs and practices of the pre classical era were closely related to the hypothesized Proto Indo European religion, and shows relations with rituals from the Andronovo culture, from which the Indo Aryan people descended. According to Anthony, the Old Indic religion probably emerged among Indo European immigrants in the contact zone between the Zeravshan River (present day Uzbekistan) and (present day) Iran. It was "a syncretic mixture of old Central Asian and new Indo European elements" which borrowed "distinctive religious beliefs and practices" from the Bactria–Margiana culture (BMAC). This syncretic influence is supported by at least 383 non Indo European words that were borrowed from this culture, including the god Indra and the ritual drink Soma. According to Anthony,
Ригведаның тілі – ежелгі үнді тіліндегі ең ерте жазулар Сирияның солтүстігінде, Митанни патшалығының орналасқан жерінде табылды. Митанни патшалары ежелгі үнді тақ атауларын алды, ал ежелгі үнді техникалық терминдер атқа міну және көліктерді жүргізу үшін қолданылды. Ригведаның орталық ұғымы – «ғарыштық тәртіп және шындық» деген мағынаны білдіретін ежелгі үнді термині Митанни патшалығында да қолданылды. Митанни патшалығында ежелгі үнді құдайлары, соның ішінде Индра да белгілі болды.
The oldest inscriptions in Old Indic, the language of the Rig Veda, are found in northern Syria, the location of the Mitanni kingdom. The Mitanni kings took Old Indic throne names, and Old Indic technical terms were used for horse riding and chariot driving. The Old Indic term r'ta, meaning "cosmic order and truth", the central concept of the Rig Veda, was also employed in the Mitanni kingdom. Old Indic gods, including Indra, were also known in the Mitanni kingdom.
Оңтүстік Азияның әсері
Веда діні "үнд-арий және Хараппа мәдениеттері мен өркениеттерінің қосындысы" нәтижесінде пайда болды. Уайт (2003) тағы үш ғалымның "веда дінінің Інд өзені аңғарының өркениетінен ішінара шыққандығын" нақты дәлелдегенін көрсетеді. Веда дінінің мәтіндері ойлы, реттелген және интеллектуалды, бірақ әртүрлі ведалық мәтіндердегі теориялар веда дінінің халықтық амалдары, иконографиясы және басқа да практикалық аспектілерін қаншалықты бейнелейтіні белгісіз. Веда діні шамамен 1100 ж.б.д. Индо-арийлердің Ганг жазығына қоныс аударып, солтүстік Үндістанның жергілікті мәдениеттерімен одан әрі бірігіп, егіншілерге айналғанда өзгерді. Дәлелдерге сәйкес, веда діні "екі сырттай қайшы келетін бағытта" дамыды, атап айтқанда, жайн және будда дәстүріне ұқсас, "күрделі, қымбат және мамандандырылған рәсімдер жүйесі". Веда дінінің тарихи аспектілері қазіргі уақытта да сақталуда. Мысалы, Намбудири брахмандары ежелгі Шраута рәсімдерін жалғастырады, ал Шраутаның күрделі ведалық рәсімдері Керала және жағалау Андхрада орындалады. Солтүстік-батыс Пәкістанда тұратын Калаш халқы да ежелгі веда дінінің бір түрін сақтауды жалғастыруда. Дегенмен, веда дінінің тарихи аспектілері Үндістан субконтинентінің басқа да аймақтарында, мысалы, Кералада сақталған, онда Намбудири брахмандары ежелгі Шраута рәсімдерін жалғастыруда. Солтүстік-батыс Пәкістанда тұратын Калаш халқы да ежелгі веда дінінің бір түрін сақтауды жалғастыруда. Майкл Витцельдің пікірінше, Жапонияның жергілікті діні Синтоизмде де ежелгі веда дінінің әсерлері бар.
The Vedic religion was the product of "a composite of the Indo Aryan and Harappan cultures and civilizations". White (2003) cites three other scholars who "have emphatically demonstrated" that Vedic religion is partially derived from the Indus Valley civilization. The Vedic religion texts are cerebral, orderly, and intellectual, but it is unclear if the theory in diverse Vedic texts actually reflect the folk practices, iconography, and other practical aspects of the Vedic religion. The Vedic religion changed when Indo Aryan people migrated into the Ganges Plain after c. 1100 BCE and became settled farmers, further syncretizing with the native cultures of northern India. The evidence suggests that the Vedic religion evolved in "two superficially contradictory directions", namely an ever more "elaborate, expensive, and specialized system of rituals", akin to the Jain and Buddhist tradition. Aspects of the historical Vedic religion still continue in modern times. For instance, the Nambudiri Brahmins continue the ancient Śrauta rituals, and the complex Vedic rituals of Śrauta are practiced in Kerala and coastal Andhra. The Kalash people residing in northwest Pakistan also continue to practice a form of the ancient Vedic religion. However, aspects of the historical Vedic religion survived in other corners of the Indian subcontinent, such as Kerala, where the Nambudiri Brahmins continue the ancient Śrauta rituals. The Kalash people residing in northwest Pakistan also continue to practice a form of the ancient Vedic religion. It has also been suggested by Michael Witzel that Shinto, the native religion of Japan, contains some influences from the ancient Vedic religion.
Сипаттамалары
Реинкарнация немесе самсара идеясы Ригведа сияқты тарихи Веда дінінің мәтіндерінің алғашқы қабаттарында кездеспейді. Ригведаның кейінгі қабаттарында Ранадеге сәйкес, қайта туу идеясына ұқсас көзқарастар айтылады. Веданың алғашқы қабаттарында Карма және қайта туу туралы ілімдер жоқ, бірақ өлімнен кейінгі өмірге сенім бар. Сайерстің сөзіне қарағанда, Веда әдебиетінің бұл ең ертегі қабаттары ата-бабаларға табыну мен сраддха (ата-бабаларға тамақ сыйлау) сияқты рәсімдерді көрсетеді. Араньякалар мен Упанишадтар сияқты кейінгі Веда мәтіндері реинкарнацияға негізделген өзгеше сотериологияны көрсетеді, ата-бабаларға арналған рәсімдерге аз көңіл бөледі және ертедегі рәсімдерді философиялық тұрғыдан түсіндіре бастайды. Реинкарнация мен карма идеялары Будда мен Махавирадан бұрын, Веда дәуірінің соңғы кезеңіндегі Упанишадтарда пайда болған. Сонымен қатар, Веда әдебиетінің кейінгі қабаттары, мысалы, Брихадарняка Упанишады (б.з.д. 800 ж.) – 4.4-бөлімінде, Карма ілімінің алғашқы нұсқалары мен себеп-салдар байланысы туралы талқылайды. Ежелгі Веда дінінде реинкарнацияға және самсара немесе нирвана сияқты ұғымдарға сенім болмаған. Бұл көп құдайлы және пантеистік аспектілері бар күрделі анимистік дін еді. Ата-бабаларға табыну ежелгі Веда дінінің маңызды, тіпті орталық құрауышы болған. Ата-бабаларға құрмет көрсету элементтері қазіргі индуизмде Шраддха түрінде кең таралған. Оливельдің сөзіне сүйенсек, кейбір ғалымдар бас тарту дәстүрінің "Ведалық діни мәдениеттегі идеялардың органикалық және логикалық дамуы" екенін айтады, ал басқалары оның "арий емес жергілікті халықтан" пайда болғанын мәлімдейді. Бұл ғылыми пікірталас ұзақ жылдар бойы жүріп келеді және одан әрі жалғасуда.
The idea of reincarnation, or saṃsāra, is not mentioned in the early layers of the historic Vedic religion texts such as the Rigveda. The later layers of the Rigveda do mention ideas that suggest an approach towards the idea of rebirth, according to Ranade. The early layers of the Vedas do not mention the doctrine of Karma and rebirth, but mention the belief in an afterlife. According to Sayers, these earliest layers of the Vedic literature show ancestor worship and rites such as sraddha (offering food to the ancestors). The later Vedic texts such as the Aranyakas and the Upanisads show a different soteriology based on reincarnation, they show little concern with ancestor rites, and they begin to philosophically interpret the earlier rituals. The idea of reincarnation and karma have roots in the Upanishads of the late Vedic period, predating the Buddha and the Mahavira. Similarly, the later layers of the Vedic literature such as the Brihadaranyaka Upanishad (c. 800 BCE) – such as in section 4.4 – discuss the earliest versions of the Karma doctrine as well as causality. The ancient Vedic religion lacked the belief in reincarnation and concepts such as Saṃsāra or Nirvana. It was a complex animistic religion with polytheistic and pantheistic aspects. Ancestor worship was an important, maybe the central component, of the ancient Vedic religion. Elements of the ancestors cult are still common in modern Hinduism in the form of Śrāddha. According to Olivelle, some scholars state that the renouncer tradition was an "organic and logical development of ideas found in the Vedic religious culture", while others state that these emerged from the "indigenous non Aryan population". This scholarly debate is a longstanding one, and is ongoing.
Даналар
Индуизм дәстүрінде осы дәуірдегі құрметті ақындары Яджнавалкья, Атарван, Атри, Бхарадважа, Гаутама Махариши, Джамадагни, Кашьяпа, Васишта, Бхригу, Кутса, Пуластья, Крату, Пулаха, Вишвамитра Нараяна, Канва, Ришабха, Вамадева және Ангирас еді.
In the Hindu tradition, the revered sages of this era were Yajnavalkya, Atharvan, Atri, Bharadvaja, Gautama Maharishi, Jamadagni, Kashyapa, Vasistha, Bhrigu, Kutsa, Pulastya, Kratu, Pulaha, Vishwamitra Narayana, Kanva, Rishabha, Vamadeva, and Angiras.
Этика сатья және рта
Ведалардағы этика сатья мен рта сияқты ұғымдарға негізделген. Ведаларда және кейінірек сутраларда сатья (सत्य) сөзінің мағынасы ақиқаттылыққа қатысты этикалық ұғымға айналады және маңызды қасиет саналады. Бұл – ойда, сөзде және істе шыншылдыққа ұмтылу, шындыққа сай болу. Бұл сөздің түбірі прото-үнді-еуропа тілінде * "дұрыс қосылған, тура, шын" деген мағынаны білдірген болуы мүмкін. Ал туынды атау ṛта "белгілі немесе орнатылған тәртіп, ереже, құдайлық заң немесе шындық" деп анықталады. Дегенмен, Махони (1998) атап өткендей, бұл терминді "тиісті түрде қозғалған" деп аударуға болады. Бұл мағынаны сақталған санскрит сөздіктері нақты келтірмесе де, бұл сөздің түбірінен алынған логикалық туынды, және абстрактілі түрде "әмбебап заң" немесе "космикалық тәртіп" немесе жай ғана "ақиқат" деп аударылады. Соңғы мағынасы Авестадағы Ṛтаға сай аша сөзінде басым. Ведалық санскриттің ерекшелігіне байланысты Ṛта термині көптеген нәрселерді тікелей немесе жанама түрде білдіруге мүмкіндік береді, ал үнді және еуропалық ғалымдар Ведадағы Ṛтаның әртүрлі қолданыстарында дұрыс түсіндірме беруде қиындықтарға тап болды, бірақ "ұйымдастырылған әрекет" деген негізгі мәні барлығына түсінікті болып қалады. Бұл термин прото-үнді-иран дінінде де кездеседі, ол үнді-иран халықтарының діні. Дхарма термині кейінірек брахмандық ой-пікірде қолданылды, онда ол ṛтаның бір аспектісі ретінде қарастырылды.
Ethics in the Vedas are based on concepts like satya and ṛta. In the Vedas and later sutras, the meaning of the word satya (सत्य) evolves into an ethical concept about truthfulness and is considered an important virtue. It means being true and consistent with reality in one's thought, speech and action. which in turn may continue from a possible Proto Indo European * "properly joined, right, true", from a presumed root *. The derivative noun ṛta is defined as "fixed or settled order, rule, divine law or truth". As Mahony (1998) notes, however, the term can be translated as "that which has moved in a fitting manner" – although this meaning is not actually cited by authoritative Sanskrit dictionaries it is a regular derivation from the verbal root , and abstractly as "universal law" or "cosmic order", or simply as "truth". The latter meaning dominates in the Avestan cognate to Ṛta, aša. Owing to the nature of Vedic Sanskrit, the term Ṛta can be used to indicate numerous things, either directly or indirectly, and both Indian and European scholars have experienced difficulty in arriving at fitting interpretations for Ṛta in all of its various usages in the Vedas, though the underlying sense of "ordered action" remains universally evident. The term is also found in the Proto Indo Iranian religion, the religion of the Indo Iranian peoples. The term dharma was already used in the later Brahmanical thoughts, where it was conceived as an aspect of ṛta.
Веда мифологиясы
Ведалық ритуалдың негізіндегі орталық миф – Индра, ол Сомадан мас болған күйінде айдаһар (ахи) Вритраны өлтіріп, өзендерді, малдарды және Таңды босатады. Веда мифологиясы Персия, Грекия және Рим мифологиялары сияқты, сондай-ақ кельт, герман, балтық және славян халықтарының мифологияларына тән көптеген элементтерді қамтиды, бұл элементтер Үнді-Еуропа мифологиялық дәстүрлеріне ортақ. Ведалық Индра құдайы ішінара Дьяус Питар, Аспан Әкесі, Зевс, Юпитер, Тор және Тир, немесе Перунға сәйкес келеді. Өлгендердің иесі Яма, перс мифологиясындағы Йимамен байланысты болуы мүмкін деп болжанады. Ведалық гимндер осы және басқа да құдайларды, көбінесе 33-ті – 8 Васу, 11 Рудра, 12 Адитья және кейінгі Ригведада Праджапатиді еске алады. Бұл құдайлар ғаламның үш аймағына жатады: аспан, жер және аралық кеңістік. Веда дәстүрінің маңызды құдайларына Индра, Дьяус, Сурья, Агни, Ушас, Ваю, Варуна, Митра, Адити, Яма, Сома, Сарасвати, Притхви және Рудра жатады.
The central myth at the base of Vedic ritual surrounds Indra who, inebriated by Soma, slays the dragon (ahi) Vritra, freeing the rivers, the cows, and Dawn. Vedic mythology contains numerous elements which are common to Indo European mythological traditions, like the mythologies of Persia, Greece, and Rome, and those of the Celtic, Germanic, Baltic, and Slavic peoples. The Vedic god Indra in part corresponds to Dyaus Pitar, the Sky Father, Zeus, Jupiter, Thor and Tyr, or Perun. The deity Yama, the lord of the dead, is hypothesized to be related to Yima of Persian mythology. Vedic hymns refer to these and other deities, often 33, consisting of 8 Vasus, 11 Rudras, 12 Adityas, and in the late Rigvedas, Prajapati. These deities belong to the 3 regions of the universe or heavens, the earth, and the intermediate space. Some major deities of the Vedic tradition include Indra, Dyaus, Surya, Agni, Ushas, Vayu, Varuna, Mitra, Aditi, Yama, Soma, Sarasvati, Prithvi, and Rudra.
Ведадан кейінгі діндер
Веда дәуірі шамамен 500 ж.б.д. аяқталды деп саналады. 800 – 200 жылдар аралығындағы кезең – кейінгі индуизм, джайнизм және буддизмнің қалыптасу кезеңі. Майклзтің сөзінше, 500 – 200 жылдар аралығындағы кезең – "аскетикалық реформалар" дәуірі, ал 200 – 1100 жылдар аралығындағы кезең – "классикалық индуизм" дәуірі, себебі бұл "ведалық дін мен индуистік діндер арасындағы шешімді бұрылыс" болған кез. Мюссе 800 – 200 жылдар аралығындағы ұзақ өзгеріс кезеңін анықтады, оны ол "классикалық кезең" деп атады, онда "дәстүрлі діни амалдар мен сенімдер қайта қарастырылды. Брахмандар мен олар атқаратын рәсімдер Веда дәуіріндегідей беделге ие болмады". Брахманизм индуизмге эволюциялады, ол алдыңғы Брахманизмнен едәуір өзгеше, бірақ "бір-бірімен байланысты дәстүрлердің барлық жиынтығын атау үшін бір термин пайдалану да ыңғайлы". Ежелгі Брахманизмнен индуизм мектептеріне өту – бұл ведалық емес дәстүрлермен өзара әрекеттесу арқылы жүрген эволюцияның бір түрі. Бұл ауысу Ведалардағы маңызды идеялар мен теософияның көп бөлігін сақтап, ведалық емес идеяларды үйлесімді түрде интеграциялады. Индуизмнің құрамындағы Веданта, Самкхья және Йога мектептері буддизммен бірге өмірдің азабынан құтылу туралы алаңдаушылықтарын бөліседі.
The Vedic period is held to have ended around 500 BCE. The period between 800 BCE and 200 BCE is the formative period for later Hinduism, Jainism and Buddhism. According to Michaels, the period between 500 BCE and 200 BCE is a time of "ascetic reformism", while the period between 200 BCE and 1100 CE is the time of "classical Hinduism", since there is "a turning point between the Vedic religion and Hindu religions". Muesse discerns a longer period of change, namely between 800 BCE and 200 BCE, which he calls the "Classical Period", when "traditional religious practices and beliefs were reassessed. The Brahmins and the rituals they performed no longer enjoyed the same prestige they had in the Vedic period". Brahmanism evolved into Hinduism, which is significantly different from the preceding Brahmanism, though "it is also convenient to have a single term for the whole complex of interrelated traditions." The transition from ancient Brahmanism to schools of Hinduism was a form of evolution in interaction with non Vedic traditions. This transition preserved many central ideas and theosophy found in the Vedas while synergistically integrating non Vedic ideas. While part of Hinduism, Vedanta, Samkhya and Yoga schools of Hinduism share their concern with escape from the suffering of existence with Buddhism.
Дәстүрлі рәсімнің жалғасы
Аксель Майклстың сөзінше, Веда құдайлары әлсірегенмен жоғалып кетпеді, ал жергілікті діни сенімдер Веданың брахмандық пантеонына сіңіріліп, ол индуистік пантеонға айналды. Шива мен Вишну сияқты құдайлар маңыздырақ атанды және шиваизм мен вайшнавизм туды. Дэвид Книптің мәлімдемесіне сәйкес, Үндістандағы кейбір қауымдар тарихи Веда дінінің элементтерін сақтап, оны қазірге дейін сақтайды, бұл Керала және Андхра-Прадеш штаттарында және басқа да аймақтарда көрініс береді. Тарихшы және санскрит тіл білгірі Майкл Витцельдің пікірінше, Калаш халқының кейбір рәсімдерінде тарихи Веда дінінің іздері бар, бірақ Веда дініндегідей алтардың ішінде емес, ал алтардың қасында от болуы сияқты айырмашылықтар да кездеседі.
According to Axel Michaels, the Vedic gods declined but did not disappear, and local cults were assimilated into the Vedic Brahmanic pantheon, which changed into the Hindu pantheon. Deities such as Shiva and Vishnu became more prominent and gave rise to Shaivism and Vaishnavism. According to David Knipe, some communities in India have preserved and continue to practice portions of the historical Vedic religion, as observed in Kerala and Andhra Pradesh states and elsewhere. According to the historian and Sanskrit linguist Michael Witzel, some of the rituals of the Kalash people have elements of the historical Vedic religion, but there are also some differences such as the presence of fire next to the altar instead of "in the altar" as in the Vedic religion.
Шрамана дәстүрі
Ведалық емес шрамаṇa дәстүрлері брахманизммен бірге өмір сүрді. Кромвель: "Брахманизммен қатар арий емес шрамаṇa мәдениеті болды, оның тамыры тарихқа дейінгі заманға дейін жетеді". Бұл Ведизмнің тікелей туындылары емес, бірақ брахмандық дәстүрлермен өзара әсерлесетін қозғалыстар болды.
The non Vedic śramaṇa traditions existed alongside Brahmanism. efn|Cromwell: "Alongside Brahmanism was the non Aryan Shramanic culture with its roots going back to prehistoric times." These were not direct outgrowths of Vedism, but movements with mutual influences with Brahmanical traditions,
Джайнизмде 22 тарихқа дейінгі тиртханкаралар туралы сілтемелер бар. Осы көзқарас бойынша, джайнизм Махавира дәуірінде (дәстүрлі түрде б.з.б. 6 ғасырда) өркендеген. Буддизм, дәстүрлі түрде б.з.б. 500 жылдары пайда болған, 5-12 ғасырларда Үндістанда Пураникалық индуизм мен ислам пайдасына төмендеді.
There are Jaina references to 22 prehistoric tirthankaras. In this view, Jainism peaked at the time of Mahavira (traditionally put in the 6th century BCE). Buddhism, traditionally put from c. 500 BCE, declined in India over the 5th to 12th centuries in favor of Puranic Hinduism and Islam.