Кіріспе

Самбалпур ауданы – Үндістанның Одиша штатының батыс бөлігіндегі аудан. Тарихи Самбалпур қаласы аудан орталығы болып табылады. Аудан Маханади өзенінің алабында орналасқан. Оның жалпы ауданы – , оның шамамен 60% тығыз орманды алып жатыр. Аудан шығыстан Деогарх, батыстан Баргарх және Джарсугуда, солтүстіктен Сундергарх, оңтүстіктен Субарнапур және Ангул аудандарымен шектеседі. Самбалпур қаласы – Чхаттисгарх пен Одиша арасындағы байланыс пункті. Бұрын алмаз саудасының маңызды орталығы ретінде белгілі болса, қазір негізінен тоқыма өнімдерімен, әсіресе Самбалпури сарысымен танымал.

Тарих

Кучинданың жанындағы Ласада палеолит дәуіріне жататын тас балқы табылған. Тарихи жазулар жақын орналасқан Жарсугуда ауданындағы үңгірден табылды. Бұл аймақ, көп болжам бойынша, Махападманнанның Магдана империясынан бұрынғы кезеңде болған. Дегенмен, Маурь жазуларында осы аумақ туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондықтан Маурьлер бұл аймақты бақылаған-бақыламағаны белгісіз. Маурь империясы құлағаннан кейін бұл аймақты Чедилер биледі. Бұл жер, әдетте, Харавеланың империясының бір бөлігі болды. Самбалпур Птолемейдің кітабында (2-ғасыр) Манада өзеніндегі (Маханади өзені) Самбалака деп аталады, ал римдіктер 17-ғасырдың басына дейін Маханадиден қазылған көптеген алмастарды экспорттаған. Харавеладан кейін аймақты Мегха әулеті биледі. Содан кейін ол Дахина Кошаланың құрамына кірді. Біздің заманымыздың 4-ғасырындағы Аллахабад жазуында Самудра Гуптаның қазіргі Чхаттисгарх жазығы мен Батыс Одишаға сәйкес келетін Косаланың Махендрасын жеңгені жазылған. Гупта империясына қосылмаса да, Косала Гуптаның ықпал аймағында болды, бұл аймақтағы Гупта монеталарының табылуымен расталады. Падмасамбхава, тибет буддизмінің алғашқы көрнекті ғалымдарының бірі, Оддиянаның Самбал патшасының ұлы болған деп есептеледі. Көптеген тарихшылар бұл аймақты Сват аңғары деп санайды, бірақ кейбіреулері әдеби және археологиялық дәлелдер келтіріп, Оддиянаны қазіргі Одишамен байланыстырады. Самбалпурдың тантрикалық философияның орталығы болғанын көрсететін деректер бар.

Аста Самбхус

Самбалпур ауданында Чаухан дәуірінде көптеген Шива храмдары салынған.

Экономика

Самбалпур ауданының экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына, екінші кезекте орманға тәуелді. Орман экономикада кіріс түсіру, ішкі өнімге үлес қосу және халықтың күнкөрісіне байланысты маңызды рөл атқарады. Самбалпур орман бөлімінің қорғауға алынған орман жанында тұратын адамдар осы орманға зор тәуелділікте. Бұрын Самбалпур алмаз саудасының ірі орталығы болған. Кенду жапырағы (Diospyros Melanoxylon) Самбалпурда өндіріледі. Кенду жапырағы – Самбалпурдың ең маңызды ағаш емес орман өнімдерінің бірі және Одишаның «жасыл алтыны» деп аталады. Соңғы кезде ауданда өнеркәсіп дамуы басталды, қуат, алюминий және болат өнеркәсіптері құрылды. Бұл аймақ бүкіл әлемге танымал тоқыма өрнектерімен және жергілікті «Баандха» деп аталатын маталарымен мәшһүр. Самбалпур қолмен тоқылатын тоқыма өнімдерімен атақты. Көпшілік арасында Самбалпури тоқымасы деп белгілі. Оның бірегей өрнегі, дизайны және текстурасы халықаралық деңгейде танылды. Тоқымадан басқа, Самбалпур бай тайпалық мұраға және әдемі ормандық жерлерге ие. 2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Самбалпурды елдегі 640 ауданның ішіндегі 250 ең кем дамыған ауданның бірі деп атады.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Самбалпур ауданының халқы 1,041,099 адамды құрайды, бұл шамамен Кипр мемлекетіне немесе АҚШ-тың Род-Айленд штатына тең. Бұл көрсеткіш Үндістандағы 640 ауданның ішінде 433-ші орынды белгілейді. Ауданның халық тығыздығы ... құрайды. 2001–2011 жылдар аралығындағы халық өсімі 11,63% болды. Самбалпурда әр 1000 еркекке 973 әйел шақалды, ал сауаттылық деңгейі 76,91% құрайды. Халықтың 29,59%-ы қалалық жерлерде тұрады. Жалпы халықтың 18,43%-ын касталық топтар, ал 34,12%-ын тайпалық топтар құрайды.

Туризм

Бұл аймақтың қасиетті құдайы Самалесуари Маханади өзенінің жағасындағы Самлей Гудиде орналасқан. Тағы бір маңызды храм – Шиваға арналған Будхараджа храмы, ол Будхараджа төбесінде бой көтеріп тұр. Бұл храмдар Самбалпур қаласынан бірнеше шақырым қашықтықта жатыр. Әлемдегі ең ұзын топырақтан жасалған бөгет – Хиракуд бөгеті Самбалпурден шамамен 15 шақырым жерде орналасқан.