Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дөңгелек құрттар түрі
Species of roundworm
Аскарис суум, сонымен қатар шошқаның ірі дөңгелек құрты деп те аталады, шошқаларда аскариозды қоздыратын паразиттік нематода. Шошқалар мен адамдардағы дөңгелек құрттар қазіргі күні екі түр (A. suum және A. lumbricoides) ретінде қарастырылса да, адамдар мен шошқалар арасындағы шағылысқан инфекция мүмкін; кейбір зерттеушілер олардың бір түр екенін айтады. Данияда аскариоз шошқалармен және шошқа тыңайтқыштарымен байланысты. A. suum бүкіл әлемде тараған және ұзындығына дейін жетеді. Аскаристік инфекциялар аскарицидтермен емделеді. A. suum – Ascarididae тұқымдасына жатады және адамзат тарихындағы ең көне байланыстардың бірі болып табылады.
Ascaris suum, also known as the large roundworm of pig, is a parasitic nematode that causes ascariasis in pigs. While roundworms in pigs and humans are today considered as two species (A. suum and A. lumbricoides) with different hosts, cross infection between humans and pigs is possible; some researchers have thus argued they are the same species. Ascariasis is associated with contact to pigs and pig manure in Denmark. A. suum is distributed worldwide and grows up to in length. Ascaris infections are treated with ascaricides. A. suum is in the family Ascarididae, and is one of the oldest associations to mankind.
Өмірлік цикл
Шошқалар А. suum-ға жұқпалы паразит жұмыртқаларын ортада кездестіретін жұтып алу арқылы жұғады. Аскаридтың дернәсілдері жұмыртқаның ішінде екі рет ауысады; сондықтан жұмыртқадан шыққан дернәсіл бұрынғы болжам бойынша екінші сатыдағы дернәсіл (L2) емес, керісінше, босаңқы L2 қабықшасымен жабылған үшінші сатыдағы дернәсіл (L3) болып табылады. Дернәсілдер шошқаның ішегіндегі жұмыртқадан шығып, кейіннен денеде миграциялана бастайды. Біріншіден, олар ішек қабырғасын тесіп өтеді, кейін мезентериалдық қан тамырларын пайдаланып бауырға миграциялайды. Бауыр тіні арқылы өтіп, олар қайтадан эфференттік қан ағыны арқылы өкпеге жеткізіледі. Өкпе маңындағы капиллярларға жабысып, өкпе альвеолаларына еніп, өкпеге жетуіне шамамен 7 күн уақыт кетеді. Өкпеге кіргеннен кейін, дернәсілдер тыныс алу жолдарымен жоғары көтеріліп, жұқтырудан кейін 10 күн өткен соң иесімен жұтылады және қайтадан кіші ішекке жетеді. Мұнда дернәсілдер иесінің ішінде алғашқы ауысудан өтеді, содан кейін жұққаннан кейін 14-ші күні L4 сатысына жетеді. Жұққаннан кейін шамамен 25-ші күні олар L5 сатысына дейін жетіледі. Құрттар жұққаннан кейін 6 аптадан кейін ересекке жетеді, ал аналық және аталық құрттар бір иесінде болғанда ұрықтанған жұмыртқалар аналық құрттар арқылы өндіріліп шығарылады. Бұл жұмыртқалар кейін фекалиямен бірге шығарылады. Инкубациялық кезеңнен кейін жұмыртқаларда жұқпалы сатыдағы дернәсілдер дамиды және жаңа иеге жұқпа жұқтыруға дайын болады. Паратениттік иелер жұмыртқаларды жұтады және L3 дернәсілдері шошқа жегенше паратениттік иенің тіндерінде қалады. Бұларға қоңыздар мен жер құрттары, сондай-ақ тәуекелге ұшыраған құстардың ірі немесе өте ірі тауық жұмыртқалары кіруі мүмкін.
Pigs get infected with A. suum by ingesting infectious parasite eggs that are present in the environment. The larvae of Ascaris complete two moults within the egg; therefore, the larvae emerging from the egg is not a second stage larva (L2) as was previously presumed, but rather a third stage larva (L3) covered by a loosened L2 cuticle. The larvae hatch from the egg inside the pig's intestines and subsequently start their migration through the body. First, they penetrate the intestinal wall at caecum/colon and use the mesenterial blood veins to migrate to the liver. After burrowing their way through the liver tissue, they again use the efferent blood stream to carry them to the lungs. There, they get stuck in the capillaries surrounding the lungs and they penetrate the lung alveoli. It takes approximately 7 days to reach the lungs. Once the larvae are inside the lung, they migrate up the respiratory tree and are eventually coughed up and swallowed by the host to reach the small intestine again as soon as 10 days after infection. There, the larvae undergo their first molt inside the host to reach the L4 stage by day 14 post infection. Around day 25 post infection, they develop into the L5 stage. Worms reach adulthood 6 weeks after infection, and when both female and male worms are present in the same host, fertilized eggs are produced and secreted by the female worm. These eggs are then excreted together with the faeces. After an incubation period, infective stage larvae develop in the eggs and are ready to cause infection in a new host. Paratenic hosts ingest the eggs and the L3 larvae remain in the tissues of the paratenic host until a pig eats them. These may include beetles and earthworms, as well as large to jumbo chicken eggs from at risk fowl.
Эпидемиология
Аскарид жұмыртқалары жылдар бойы топырақта, тіпті қоңыржай климатта да жұқпалы күйінде қалуы мүмкін. А. suum дертінің личинкалары өкпе арқылы қозғалғанда қосалқы бактериялық инфекцияларға және шошқаларда жедел респираторлық симптомдарға әкелуі мүмкін.
Ascaris eggs can remain infective for years in the soil, even in a temperate climate. The migration of A. suum larvae through the lungs may cause secondary bacterial infections and result in acute respiratory symptoms in pigs.
Морфология
Аталықтары шамамен ұзын және кең. Арқа жағы құрсақ жағына қарай иілген, тік ұшты құйрығы бар. Олардың ұзындығы шамамен қарапайым тікенектерімен сипатталады. Әйелдері аталықтарынан ірілеу, ұзындығы және диаметрі үлкен. Бас жағынан вульва дене ұзындығының шамамен үштен бір бөлігін алып жатыр. Осы түрдің ірілігімен қатар, үш анық еріні де бар. Әрбір ерінде тісті қыр бар, ал екі ерін арасындағы бөлік немесе қанаттары жоқ. Аналықтары күніне 200 мыңға дейін жұмыртқа туа алады, ал жатырында бір уақытта 27 миллионға дейін жұмыртқа болады. Ұрықтандырылған жұмыртқалар жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 45-тен 75 мкм-ге, ал диаметрі 35-тен 50 мкм-ге дейін жетеді. Жатыр қабырғасы жұмыртқаның қалың және тығыз сыртқы қабатын құрайды. Жұмыртқалар фекалиямен бірге шыққанда, аналық қабаты иесінің өт суымен алтын-қоңыр түске боялады. Әйелдері қалыпты ұрықтандырылған жұмыртқалардан тар және ұзын болатын, ұзындығы 88-ден 94 мкм-ге, диаметрі 44 мкм-ге дейін жететін ұрықтанбаған жұмыртқаларды да туа алады. Ұрықтанбаған жұмыртқаларда тек ақуыз қабаты ғана байқалады, себебі ұрықтанғаннан кейін вителлин, хитин және липид қабаттары қалыптасады.
Males are about long, and wide. The posterior end is curved toward the ventral side with a pointed tail. They have simple spicules that measure long. Females are larger than males, measuring long and in diameter. From the anterior end, the vulva occupies about one third of the body length. In addition to their large size, these species also have the three prominent lips. Each lip contains a dentigerous ridge, and no interlabia or alae. Females can lay up to 200,000 eggs per day, and their uteri can contain up to 27 million eggs at a time. Fertilized eggs are ovoid, ranging from 45 to 75 μm length and 35 to 50 μm in diameter. The uterine wall contributes to the lumpy and thick outer layer of the egg. The mammillated layer is stained golden brown by the host's bile when the eggs are passed in faeces. Females can also deposit unfertilized eggs that are narrower and longer than normal fertilized eggs, ranging from 88 to 94 μm in length, and 44 μm diameter. Only the proteinaceous layer can be seen in unfertilized eggs, because after fertilization, the vitelline, chitinous, and lipid layers form.
Оқиғалар мен ошақтар
1970 жылы Канадада аспиранттың бірі өз бөлмелестерінің тағамын А. suum-мен ластады. Жәбірленгендердің төртеуі ауыр сырқаттанды, олардың екеуіне жедел тыныс жетіспеушілігі дамыды.
In Canada in 1970, a postgraduate student tainted his roommates' food with A. suum. Four of the victims became seriously ill; two of these suffered acute respiratory failure.
Генетика
2011 жылы A. suum-ның 273 мегабазалық геномы жарияланды.
A 273 megabase draft genome for A. suum was published in 2011.