Қышыма (Pediculosis) және бас құтының алдын алу мен емдеуі
Pediculosis
Құтырған (педикулез) – адам терісінде кездесетін біттердің жұқпасы. Ең көп кездесетіні бас біті, көбінесе 3-10 жастағы балалар мен олардың отбасыларында.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медициналық жағдай
Medical condition
Педикулез – Аноплюра қатарының Pediculidae тұқымдасына жататын тырнақ құрттарымен жұқтыру. Сәйкесінше, бас тырнақ құрттарымен жұқтырылуы pediculosis capitis, ал дене тырнақ құрттарымен жұқтырылуы pediculosis corporis деп аталады. Адамдағы педикулез денедегі кез келген бөліктердің тырнақ құрттарына шалдығуын білдірсе де, бұл термин кейде адам басының нақты бас тырнақ құртымен жұқтырылуын – pediculosis capitis-ті білдіру үшін қолданылады.
Pediculosis is an infestation of lice from the sub order Anoplura, family Pediculidae. Accordingly, the infestation with head lice is named pediculosis capitis, while this with body lice, pediculosis corporis. Although pediculosis in humans may properly refer to lice infestation of any part of the body, the term is sometimes used loosely to refer to pediculosis capitis, the infestation of the human head with the specific head louse.
Презентация
Бас құрттарының таралуы көбінесе 3-10 жастағы балалар мен олардың отбасыларында кездеседі. АҚШ-та мектеп оқушыларының шамамен 3% бас құрттарына шалдығады. 3-12 жас аралығындағы қыздар ең көп жұғады. Бас құрттары жұқтырған адаммен тікелей бас-басқа тию арқылы таралады. Әрбір жұмыртқадан немесе "ниттен" бір нимфа шығып, өсіп, ересек құртқа айналады. Құрттар күніне бір немесе бірнеше рет қанмен қоректенеді, теріні кішкентай ине тәрізді ауыз мүшелерімен тесіп. Тамақтанған кезде олар сілекейді бөліп шығарады, ол теріні тітіркендіріп, қышынуға себеп болады. Инфекцияның ең айқын белгісі – бастың қышынуы (қабыну), ол бастапқы жұғудан кейін 3-4 аптадан кейін күшейеді. Шағу реакциясы өте жеңіл және шаштың арасында сирек көрінеді. Жұқтырған жерді тым көп қысып тырнау жараларға алып келуі мүмкін, олар инфекцияға ұшырауы мүмкін.
Head lice infestation is most frequent on children aged 3–10 and their families. Approximately 3% of school children in the United States contract head lice. Females aged 3–12 years are most commonly infested. Head lice are spread through direct head to head contact with an infested person. From each egg or "nit" may hatch one nymph that will grow and develop to the adult louse. Lice feed on blood once or more often each day by piercing the skin with their tiny needle like mouthparts. While feeding they excrete saliva, which irritates the skin and causes itching. The most characteristic symptom of infestation is pruritus (itching) on the head that normally intensifies 3 to 4 weeks after the initial infestation. The bite reaction is very mild and it can be rarely seen between the hairs. Excessive scratching of the infested areas can cause sores, which may become infected.
Емдеу
Адам құрттарымен (педикулезбен) зарарланудың анықталған жағдайларының саны 1960 жылдардың ортасынан бері әлем бойынша артып, жыл сайын жүздеген миллионға жетеді. Бір рет емдеуден кейін жұмыртқаларды және шағылған құрттарды 100% жоятын ешқандай өнім немесе әдіс жоқ. Дегенмен, әртүрлі деңгейде сәтті болатын бірнеше емдеу әдістері бар. Бұл әдістерге химиялық өңдеулер, табиғи өнімдер, тарақтар, шашыру, ыстық ауа, силикон негізіндегі лосьондар және этанол (этил спирті) жатады. Педикулезді көбінесе перметрин лосьонымен емдейді.
The number of diagnosed cases of human louse infestations (or pediculosis) has increased worldwide since the mid 1960s, reaching hundreds of millions annually. There is no product or method that assures 100% destruction of the eggs and hatched lice after a single treatment. However, there are a number of treatment methods that can be employed with varying degrees of success. These methods include chemical treatments, natural products, combs, shaving, hot air, silicone based lotions, and ethanol (ethyl alcohol). Pediculosis is commonly treated with permethrin lotion.
Эпидемиология
Тек АҚШ-та ғана жыл сайын шамамен 14 миллион адам, көбінесе балалар, бас құрттарына емделеді. Дегенмен, емделгендердің аз бөлігі ғана құрттардың тірі қалғандығын объективті түрде дәлелдей алады. Әлемнің көптеген елдерінен, соның ішінде Дания, Швеция, Ұлыбритания, Франция және Австралиядан жоғары деңгейде құрттардың таралуы туралы хабарлар келіп түсті. Әдетте бас құрттары жаңа иесіне тек тікелей байланыс арқылы жұғады, сондықтан балалар арасындағы әлеуметтік байланыстар мен ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас, бірлесе қолданылатын тарақтар, щеткалар, сүлгілер, киімдер, төсек немесе шкафтарға қарағанда жұқтырудың ықтимал жолы болып табылады. Баспен басқа тию – құрттардың таралуының ең көп кездесетін жолы. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі және көптеген американдық денсаулық сақтау мекемелері құрттардың таза шашты "артық жақсы көретінін" хабарлайды, себебі оларға жұмыртқаларын жабыстыру және шаш талдарына жабысу оңайырақ. Бас құрттары (Pediculus humanus capitis) ауруларды тарататын жәндіктер емес, ал дене құрттары (Pediculus humanus humanus) эпидемиялық немесе құрттар арқылы тарайтын тиф (Rickettsia prowazekii), окоп қызбасы (Rochalimaea quintana) және қайталамалы қызба (Borrelia recurrentis) сияқты ауруларды таратады.
About 14 million people, mainly children, are treated annually for head lice in the United States alone. Only a small proportion of those treated, however, may have objective evidence of an extant infestation. High levels of louse infestations have also been reported from all over the world including Denmark, Sweden, U. K., France and Australia. Normally head lice infest a new host only by close contact between individuals, making social contacts among children and parent child interactions more likely routes of infestation than shared combs, brushes, towels, clothing, beds or closets. Head to head contact is by far the most common route of lice transmission. The United Kingdom's National Health Service, and many American health agencies, report that lice "prefer" clean hair, because it's easier to attach eggs and to cling to the strands. Head lice (Pediculus humanus capitis) are not known to be vectors of diseases, unlike body lice (Pediculus humanus humanus), which are known vectors of epidemic or louse borne typhus (Rickettsia prowazekii), trench fever (Rochalimaea quintana) and louse borne relapsing fever (Borrelia recurrentis).
Дененің құйрығы
Бұл жағдайды адам денесіне паразиттік ететін және шаштың түбінде емес, киімге жұмыртқа салуға бейімделген кірбіз (Pediculus humanus humanus, кейде Pediculus humanus corporis деп аталады) қоздырады, сондықтан ол салыстырмалы түрде жақында пайда болған эволюциялық түр.
This condition is caused by body louse (Pediculus humanus humanus, sometimes called Pediculus humanus corporis), a louse that infests humans and is adapted to lay eggs in clothing, rather than at the base of hairs, and is thus of recent evolutionary origin.
Басқа жануарлар
Педикулез басқа үй жануарларына қарағанда сиырларда жиі кездеседі. Бұл маңызды мәселе, себебі ол әрбір жануардың салмағын 55-тен 75 фунтқа дейін кемітуі мүмкін.
Pediculosis is more common in cattle than any other type of domesticated animal. This is a significant problem, as it can cause weight loss of 55 to 75 pounds per animal.
Тарих
15 ғасырда бітеуді емдеу үшін теріге жағылатын сынап қолданылды.
In the 15th century, topical mercury treatment was used to treat pediculosis.