Кіріспе

1-ғасырдағы германдық дворян әйел және Арминийдің әйелі, германдық ханшайым Тусенельда (/ð/ʌ/s/'/n/ɛ//l//d//ə/; б.з.д. 10 – б.з. 17 жылдан кейін) – германдық херуск тайпасының дворян әйелі, оны римдік генерал Германник Германияға жорық жасаған кезде тұтқынға алған. Ол Арминийдің әйелі болған. Тацит пен Страбон оның тұтқынға алынуын римдік әскердің күші мен сақтығының куәсі ретінде келтіреді.

Өмірбаян

Тиснелда – Римге жақтас шеруск тайпасының князі Сегесттің қызы болған. 9 жылы Арминий, Тиснельданың болашақ күйеуі, бала кезінде әкесі оны римдіктерге бергендіктен, Публий Квинктилий Варус қолбасшылығында римдік әскери қолбасшы ретінде тәрбиеленді. Кейіннен ол германдықтарға жақтасып, Варус легиондарын Тевтобург орманы шайқасында жеңген герман тайпаларының одағын басқарды. Тевтобург орманы шайқасынан кейін де Рим империясы мен герман тайпалары арасындағы қақтығыс жалғасты. Тацит жазуынша, Арминий шамамен 14 жылы Тиснельданы зорлап алып кеткен, бұл оның Римге жақтас әкесімен болған даудың салдары болуы мүмкін. 15 мамырда Тиснельданы Германияға жорық жасаған Герман тұтқынға алды. Ол жүкті болған және әкесімен бірге болды, ол Арминийден оны бір кезде тартып алған еді. Герман, Сегесті Арминийдің қоршауынан құтқарғаннан кейін, Сегест оны Германға тапсырды. Арминий Тиснельданы жоғалтқанына қатты қайғырып, екінші рет үйленбеді. Тацит айтуынша, Арминий әйелінен айырылғаннан кейін "есінен шығып кетті". Тұтқында болғанда Тиснельда Арминийдің жалғыз баласы Тумеликусты дүниеге әкелді. Везер өзеніндегі шайқаста Арминий әлі де рим армиясында қызмет ететін ағасы Флавуспен қызу дауға түсті. Флавий Арминийге Тиснельдаға жақсы қарап отырғанын, мұның Римнің әдеттегі қағидасы екенін мәлімдеді. 17 жылы 26 мамырда Тиснельда мен оның ұлы Тумеликус Германға берілген жеңістің құнды трофейлері ретінде көрсетілді. Тацит, оның әкесі жеңіс шеруін көрермендер қатарынан араласып бақылағанын айтады, бірақ оның сезімдері аралас болды. Заманауи тарихшылар Германиядағы римдік жеңістің дәлелі ретінде оның көрсетілуіне наразылық білдірді, өйткені Арминий тұтқындалуға қарсылық көрсеткен. Тацит Тумеликустың тағдыры туралы "тиісті уақытта", яғни өзінің жылнамасында осы жыл туралы айтқанда хабарлайтынын жазды. Жылнамалардың мәтініндегі ең үлкен олқылық 30 және 31 жылдарға дейін созылады, сондықтан Тумеликус сол кезде 15 немесе 16 жасында қайтыс болған болуы мүмкін. 17 жылы жеңіске жеткеннен кейін Тиснельданың өмірі және қайтыс болған күні туралы ешқандай мәлімет жоқ.

Танымал мәдениетте

2020 жылы неміс Netflix сериалы «Барбарийлерде» Тюснельда рөлін неміс актрисасы Жанна Гурсо ойнады. Тюснельда (Росмонда есімімен) және Арминий мен Герман арасындағы қақтығыстың басқа да тұлғалары итальяндық композитор Никола Порпораның «Germanico in Germania» операсында мәңгі есте қалды. Ол сондай-ақ Томас МД Бруктың «Кассиус хроникаларының» бірінші бөлігі – «Римдік маска» романының кейіпкері болды.