Католик дініндегі епископ сандалдары – жоғары дәрежелі дін қызметкерлерінің киімі. Түсі литургиялық реңге сай келеді, қара түсті киімдермен қолданылмайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим католик шіркеуінің паптық киімі
Roman Catholic pontifical vestment
Епископтық сандалдар, сондай-ақ паптық сандалдар деп те аталады, – епископтардың ІІ Ватикан соборына дейінгі ережелерге сәйкес, литургиялық қызметтерді өткізу кезінде киетін католик шіркеуінің паптық киімі. Мысалы, Триденттік салтанатты паптық миссада. Епископтық сандалдар пішіні жағынан сандалға емес, көбінесе туфлиге ұқсайды. Епископтық сандалдардың астына литургиялық шұлық (caligae) киіледі, ол білезікке дейін жабады. Сандалдар мен шұлықтар әдетте миссаның литургиялық түсімен үйлеседі. Дегенмен, қара киім киген кезде паптық аяқ киім қолданылмайды. Екінші Ватикан соборынан кейін епископтық сандалдар жиі қолданылмай қалды және Ватиканнан кейінгі ережелерде еске алынбады. Олар көбінесе Триденттік миссаның ең салтанатты түрінде кездеседі. Епископтық сандалдарды Папа Бенедикт XVI қайта киген барқыттан жасалған паптық туфлилермен шатастырмау керек. Бұл паптық тапочкалардың сыртқы нұсқасы ретінде дамыды, олар епископтық сандалдарға ұқсас, бірақ Папа литургиялық шаралардан тыс киеді және әрқашан қызыл түсті болады.
Episcopal sandals, also known as pontifical sandals, are a Catholic pontifical vestment worn by bishops when celebrating liturgical functions according to the pre–Vatican II rubrics, for example a Tridentine Solemn Pontifical Mass. In shape, episcopal sandals are more like loafers than sandals. Liturgical stockings (caligae) are worn under the episcopal sandals and cover the ankle. The sandals and stockings usually match the liturgical color of the Mass. However, when black vestments are worn, pontifical footwear is not used. After the Second Vatican Council, the episcopal sandals fell out of common use and are not mentioned in the rubrics of the post Vatican II Mass. They are primarily seen in the most solemn form of Tridentine Mass. Episcopal sandals should not be confused with the velvet papal shoes, which Pope Benedict XVI reassumed. These evolved as the outdoor counterpart of the papal slippers, which are similar to the episcopal sandals, but are worn by the Pope outside liturgical functions and are always red.
Пішін және қолдану
Ежелгі сандалдардан өзгеше, олар тек аяққа баумен бекітілген табаннан ғана тұратын болса, епископ сандалдары төменгі аяқ киім түрінде болады және тапочкаға ұқсайды. Табаны былғарыдан жасалған; ал үстіңгі бөлігі, көбінесе кестемен әшекейленеді, жібек немесе барқыттан тігіледі. Сандалға міндетті түрде крест тігу қажет емес; Римде мұндай құқық тек Папаға ғана берілген. Сандал мен калига (ғибадатта қолданылатын шұлық) кию құқығы тек епископтарға ғана тиесілі. Абаттар мен басқа да жоғары лауазымды дін қызметкерлері тек Папаның арнайы рұқсатымен және осы рұқсат шегінде ғана оларды кие алады. Паптық аяқ киім тек Триденттік Паптық салтанатты миссада және оған қоса діни қызметтерде, мысалы, тұру рәсімінде ғана қолданылады, бірақ басқа жағдайларда, мысалы, Миропомазание, салтанатты Естілеу және т.б. қолданылмайды. Сондықтан, сөздің ең тура мағынасында, бұл мисса кезінде киілетін киім. Сандалдар мен шұлықтардың түсі күндік ғибадат түсіне байланысты болады; алайда, қара шұлық немесе сандал болмайды, себебі епископ реквием миссаларында осы паптық аяқ киімдердің ешқайсысын қолданбайды.
Unlike the ancient sandals, which consisted merely of soles fastened to the foot by straps, episcopal sandals are in the form of low shoes, and resemble slippers. The sole is of leather; the upper part, generally ornamented with embroidery, is made of silk or velvet. No cross is required upon the sandals; at Rome this is an exclusively papal privilege. The privilege of wearing the sandals and caligæ (liturgical stockings) belongs only to bishops. They may be worn by abbots and other prelates only by special privilege from the pope and only so far as this privilege grants. Pontifical footwear is used only at Tridentine Pontifical Solemn Mass and at functions performed during the same, such as ordination, but not on other occasions, as, for example, Confirmation, Solemn Vespers, etc. It is therefore in the most exact sense of the word a vestment worn during the Mass. The liturgical color for the day decides the colour of the sandals and stockings; there are, however, no black stockings or sandals, as the bishop does not make use of either of these pontifical footwear at Requiem Masses.
Пішіннің дамуы
Сандалдар 10 ғасырға дейін негізгі пішінін сақтап келді. Содан кейін, белдеулер үш немесе бес тілшеге алмастырылды, олар тік бұрыштан аяққа дейін созылып, аяқ үстіндегі былғарыдан жасалған және аяқ білегінде баумен бекітілді. 12 ғасырда осы тілшелер біртіндеп қысқарды; 13 ғасырда сандал аяқ үстінде немесе бүйірінде тілігі бар, киюді жеңілдететін қарапайым аяқ киімге айналды. 16 ғасырда сандалдың алғашқы пішініне қайта оралды; биік аяқ киімнің орнына ол тағы да төменгі аяқты жабатын, тапочка сияқты аяқ киімге айналды, және осы пішін қазірге дейін сақталды. Папалық сандалдардың материалы 13 ғасырға дейін тек былғарыдан жасалған, кейде жібекпен қапталған. Кейінгі орта ғасырлардан бастап сандалдың жоғарғы бөлігі былғарыдан емес, жібек, барқыт сияқты материалдардан жасалатын болды. 1400 жылға дейін, ерекше ескі мысалдардан басқа, сандалдарда крест кездеспейді. Әсіресе 13 ғасырдағы папалық аяқ киімдерде жиі кездесетін, қасық тәрізді безендіру крест емес, тек әшекей болған. Епископтық сандалдар сияқты, литургиялық шұлықтарды қолдану негізінен ІІ Ватикан соборынан бұрынғы Триденттік миссада қолданылады.
The sandals retained substantially their original form until the 10th century. Then straps were replaced by three or five tongues reaching to the ankle, extensions of the upper leather upon the point of the foot, and these were fastened at ankle by means of a string. In the 12th century these tongues were gradually shortened; in the 13th century, the sandal was a regular shoe with a slit above the foot or on the side to make the putting on easier. In the 16th century there was a return to the earlier form of the sandal; instead of a high shoe it now became once more a low foot covering, like a slipper, a form which it has retained until the present time. The material of which the pontifical sandals are made was, until the 13th century, exclusively leather, at times covered with silk. Since the later Middle Ages, the upper part of the sandals has been made, not of leather, but of silk, velvet, etc. It is not until about 1400, with the exception of entirely isolated earlier examples, that a cross is to be found upon the sandals. The fork shaped decoration, frequently found on pontifical shoes, especially on those of the 13th century, was not a cross, but merely an ornament. Like the episcopal sandals, the use of the liturgical stockings is primarily confined to the pre Vatican II Tridentine Mass.