Кіріспе
Словакиялық кардинал және архиепископ (1924–2022)
Жозеф Томко (11 наурыз 1924 – 8 тамыз 2022) – Католик шіркеуінің словак дін қызметкері, 1962 жылдан бастап 2007 жылы зейнетке шыққанға дейін Рим Куриясында қызмет етті. Ол 1985 жылдан 2001 жылға дейін Халықтарды жаңару (евангелизациялау) жөніндегі Конгрегацияның префекті, ал 2001 жылдан 2007 жылға дейін Халықаралық евхаристиялық конгрестер жөніндегі Пап комитетінің президенті болды. 1985 жылы кардинал атағы берілді.
Ерте өмір және діни қызметке тағайындалуы
Жозеф Томко 1924 жылғы 11 наурызда Чехословакияда (қазіргі Словакия Республикасы) Хуменне қаласына жақын Удавске селосында дүниеге келген. 1943 жылы Братиславаның теологиялық факультетіне қабылданды. Ол Римге, Рим Папасының Латерандық академиясына және Рим Папасының Григориан университетіне теология, канондық құқық және әлеуметтік ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғау үшін жіберілді. Томко 1949 жылғы 12 наурызда Архиепископ Луиджи Траглиямен Святой Иоанн Латеран архибазиликасында дін қызметкері болып тағайындалды.
Пасторальдық және академиялық жұмыс
Ол 1979 жылға дейін Римде және Порто-э-Санта-Руфинада пасторлық қызмет атқарып, Латеран және Григориан университеттерінде оқуын жалғастырды. 1950 жылдан 1965 жылға дейін Непомуценум колледжінің проректоры, сосын ректоры қызметін атқарды. Томко ондаған жылдар бойы Ватикан радиосы мен Католик Lux телеарнасы арқылы словак католиктеріне үнемі үндеу жасады.
Рим Куриясы
Томко 1959 жылғы 5 желтоқсанда жеке кеңесші Палатасының төрешісіне дейін көтерілді және 1962 жылы Рим Куриясының қызметіне, Сенім туралы доктрина жөніндегі Конгрегацияның (CDF) Кітап цензурасы бөліміндегі көмекші болып кірді. Диссидент теологтарға қатысты жұмсақ шаралар туралы ол бірде: «Электр орындығы мен газ камерасы енді қолданылмайды» деп айтқан. Екінші Ватикан кеңесі (1962–1965 жж.) кезінде ол CDF-тың консультанты болып жұмыс істеді, ал кейін Отбасы жөніндегі Пап комиссиясының мүшесі болды. 1970 жылғы 17 маусымда Томко Әзіздігінің құрметті прелаты атанды. 1974 жылы Епископтар жөніндегі Конгрегацияның хатшысы болып тағайындалды. 1970 жылдан 1977 жылға дейін Григориан университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді.
Епископ
1979 жылы 12 шілдеде Томко Рим папасы Иоанн Павел II тарапынан Дүниежүзілік епископтар синодының Бас хатшысы және Доклея титулды архиепискобы қызметіне тағайындалды. Ол 15 қыркүйекте Иоанн Павелден епископтық киризме алды. 1979 жылы 18 қазанда Томко Екінші Ватикан соборының декреттерін түсіндіру жөніндегі Папалық комиссияның құрамына енді. 1985 жылы 24 сәуірде Томко Халықтарды евангелизациялау жөніндегі Конгрегацияның пропрефекті және Папалық Урбаниана университетінің канцлері болып тағайындалды.
Кардинал
Иоанн Павел II оны 1985 жылғы 25 мамырда өткен консисторияда Gesù Buon Pastore alla Montagnola шіркеуінің кардинал-диаконы етіп тағайындады. Кейін ол өз конгрегациясының префекті болды. Қызмет істеген кезеңінде Папа Иоанн Павелдің жақын серігіне айналып, бірнеше діни тойларда Папаның арнайы елшісі ретінде қызмет етті. 1995 жылғы қыркүйекте Азия епископтарының арнайы синодының алды кеңесіне мүше болып кірді. Он жыл кардинал-диакон қызметін атқарғаннан кейін, кардинал-пресвитер шеніне өтті және 1996 жылғы 29 қаңтарда С. Сабина шіркеуінің титулярлық иесі болды.
Евхаристиялық конгрестер
2001 жылы 23 қазанда Томко Халықаралық евхаристиялық конгрестер жөніндегі понтификаттық комитеттің президенті болып тағайындалды. Осы лауазымда ол 2003 жылдың 23-24 қыркүйегінде Астанада (Қазақстан) өткен дінаралық конгресске Ватиканның делегациясын басқарды. Папаның өкілі ретінде ол 2004 жылдың қазан айында Мексиканың Гвадалахара қаласында өткен 48-ші Халықаралық евхаристиялық конгресске төрағалық етті. 2005 жылдың 2 сәуірінде Иоанн Павел II қайтыс болғаннан кейін Томко және Ватиканның барлық жоғары лауазымды шенеуніктері өз қызметтерінен автоматты түрде босатылды. 21 сәуірде Папа Бенедикт XVI оны Халықаралық Евхаристиялық конгресс президенті ретінде қайта бекітті. Томко 2007 жылдың 1 қазанында президенттік лауазымынан қанағат етті.
Кейінгі жұмыстар
Папа Бенедикт XVI теледидар, газеттер және басқа да ақпарат құралдарында құпия және жеке құжаттардың жария болуын тергеу үшін кардиналдар комиссиясын құрды. Комиссия алғаш рет 2012 жылғы 24 сәуірде өтті. Кардинал Херранц төрағалық етті, ал комиссия мүшелері кардиналдар Томко және Сальваторе Де Джорджи болды. 2013 жылғы 19 наурызда Папа Франциск тағына отырған кезде Томко Кардиналдар алқасының атынан жаңа папаға адалдық серт беру рәсімін жасаған алты кардиналдың бірі болды. 2015 жылғы ақпан айында ол Рим Куриясын реформалау мәселелері бойынша кардиналдардың консисториясына қатысты. Кардинал Альберт Ванхой 2021 жылғы 29 шілдеде қайтыс болғаннан кейін Томко Кардиналдар алқасының ең үлкен мүшесі атанды. Томко 2022 жылғы 8 тамызда 98 жасында Римде дүние салды. Ол жақында омыртқасына жарақат алған және COVID-19 салдарынан денсаулығы нашарлаған еді. 2022 жылғы 16 тамызда ол өзінің тілегі бойынша Кошицедегі Святой Елизаветы соборында жерленді.