Анджело Содано: Католик кардиналының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Италиялық Рим католик кардиналы (1927–2022)

Анджело Рафаэле Содано, ГКК (23 қараша 1927 – 27 мамыр 2022) – Католик шіркеуінің итальяндық прелаты және 1991 жылдан бастап кардинал. Ол 2005 жылдан 2019 жылға дейін Кардиналдар коллегиясының деканы және 1991 жылдан 2006 жылға дейін Мемлекеттік хатшы болып қызмет етті; Содано 1828 жылдан бері бір мезгілде Декан және Мемлекеттік хатшы қызметін атқарган алғашқы адам болды. 2006 жылдың 22 маусымында Папа Бенедикт XVI Соданоның 15 қыркүйекте күшіне енетін Мемлекеттік хатшы лауазымынан кетуін қабылдады. Ол 1959 жылдан бастап Киелі Тақтың дипломатиялық корпусында қызмет етті, оның ішінде 1978 жылдан 1988 жылға дейін Чилидегі нунций болып он жыл қызмет етті. 2019 жылдың 21 желтоқсанында Соданоның Мәсіх легионындағы сексуалдық зорлық-зомбылық жасаған дін қызметкерлерін қорғағаны хабарланды. Асти семинариясында философия және теологияны оқығаннан кейін, Содано 1950 жылдың 23 қыркүйегінде епископ Умберто Росси қолдауымен дін қызметкеріне бекітілді, содан кейін пасторлық жұмыс істеді және Асти семинариясында догматикалық теологияны оқытты. Римде оқып, Рим Папасы Григориан университетінен теология докторы және Рим Папасы Латеран университетінен канондық құқық докторы дәрежесін алды. Дипломатиялық мансапқа дайындалу үшін ол 1959 жылы Рим Папасының діни академиясына түсті. Киелі Тақтың дипломатиялық қызметіне қосылғаннан кейін Латын Америкасындағы нунциатураларда хатшы болып қызмет етті. 1968 жылы ол Ватикандағы Шіркеудің қоғамдық істер жөніндегі кеңесіне тағайындалды. 1980 жылы кардинал Рауль Сильва Хенрикезбен бірге ол Пиночеттің кейбір саяси эмигранттардың оралуына рұқсат беруге тырысты, бірақ сәтті болмады, ал 1984 жылы Киелі Тақ пен Чилидің әскери үкіметі арасындағы даудың нәтижесінде Революциялық солшыл қозғалыстың төрт мүшесі Эквадорға қауіпсіз өтуге мүмкіндік алды.

Мемлекеттік хатшы

1991 жылғы 29 маусымда Содано Кардинал Мемлекеттік хатшы болды, 1990 жылғы 1 желтоқсанда зейнеткерлікке шыққан кардинал Агостино Касаролиден кейін оның орнын басты. 2003 жылы, Ренессанс дәуіріндегі папа Юлий II сайлануының 500 жылдығын тойлауға Папаның легаты ретінде барғанда, ол оның Киелі Тақтың уақытша рөлі әлі де маңызды болған кезеңде оны күшпен қорғағаны үшін жоғары бағалады. Содано 2005 жылы Папа Бенедикт XVI-ны сайлаған Папалық конклавқа сайлаушы ретінде қатысты. Ол өзі үміткер ретінде қарастырылмады, бірақ бірнеше дауыс алғаны хабарланды. Конклав барысында, сайланған Папа кардинал Ратцингер декана болғандықтан, Содано декананың міндеттерін орындап, сайланған Пападан сайлауын қабылдағанын және қандай есіммен аталатынын сұрады. Папаның тағына отыру салтанатында Содано Папа Бенедикт XVI-ға Балықшы сақинасын табыс етті және жаңа Папаға адалдық серт бергендердің бірі болды. Соданоның Мемлекеттік хатшы лауазымы Иоанн Павел II қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды. Бенедикт XVI оны 2005 жылғы 21 сәуірде қайта тағайындады, тіпті ол әдеттегі зейнеткерлік жасын асып кеткеніне қарамастан. 30 сәуірде Бенедикт Соданоның Кардиналдар коллегиясының деканы лауазымына сайлануын suburbicarian кардиналдарымен бекітті және әдеттегідей, құрметті атақтарына Остияның suburbicarian епархиясын қосты. 2012 жылғы 18 қыркүйекте Папа Бенедикт Соданоны Католик епископтар синодының 13-ші жалпы отырысының Синод әкелерінің бірі деп тағайындады. Папа Бенедикт отставкаға кеткен кезде, Кардиналдар коллегиясының деканы ретінде Содано конклавқа кардиналдарды шақырды және конклав ашылған күні Pro eligendo Pontifice миссасының басшысы болды. Ол Папа Францискті сайлаған конклавқа қатысуға құқылы емес еді. Жаңа Папаның тағына отыру салтанатында коллегия деканы Содано Францискке Балықшы сақинасын табыс етті. 2019 жылғы 21 желтоқсанда Папа Франциск Кардиналдар коллегиясының деканы ретінде Соданоның отставкасын қабылдады, бұл Папаның жылдық Рождестволық кездесуінен кейін болды, ол деканың сәлемімен ашылды.

On 29 June 1991, Sodano became Cardinal Secretary of State, succeeding Cardinal Agostino Casaroli, who had retired on 1 December 1990. In 2003, as the pope's legate to the celebration of the 500th anniversary of the election of the Renaissance Pope Julius II, he praised him for his vigorous defense of the Holy See in an age when its temporal role was still critical. Sodano participated as an elector in the 2005 papal conclave that elected Pope Benedict XVI. He was not generally considered a likely candidate himself, though he reportedly received a few votes. During the conclave, because Cardinal Ratzinger, the pope elect, was the dean, Sodano as the sub dean exercised the dean's duties, asking the pope elect if he accepted his election and by what name he would be called. At the papal inauguration, Sodano presented Pope Benedict XVI with the Ring of the Fisherman, and he was one of those who made the public profession of obedience to the new pope. Sodano's position as Secretary of State expired upon the death of John Paul II. Benedict XVI reappointed him to the position on 21 April 2005,
even though he was past the customary retirement age. On 30 April Benedict ratified Sodano's election to the position of Dean of the College of Cardinals by the suburbicarian cardinal bishops, adding as was customary the suburbicarian see of Ostia to his honorary titles. On 18 September 2012, Sodano was named by Pope Benedict as one of the Synod Fathers of the 13th Ordinary General Assembly of the Catholic Synod of Bishops. When Pope Benedict resigned, Sodano as Dean of the College of Cardinals summoned the cardinals for the conclave during the sede vacante and was the principal concelebrant of the Pro eligendo Pontifice mass on the morning the conclave opened. He was not eligible to participate in the conclave, which elected Pope Francis. At the inauguration of the new pope, Sodano, as Dean of the college, presented the Ring of the Fisherman to Francis. On 21 December 2019, Pope Francis accepted Sodano's resignation as Dean of the College of Cardinals, following the Pope's annual Christmas meeting with officials of the Curia which opens with a greeting by the Dean.

Жыныстық зорлық-зомбылық оқиғалары

2018 жылы бұрынғы ирланд сыртқы істер министрі Дермот Ахерн 2004 жылы Содано оған «Ирландиядағы діни қызметкерлердің балаларды сексуалдық зорлыққа ұшыратудан зардап шеккендерге өтемақы төлеу жөніндегі сот шараларына қарсы Католик шіркеуін қорғауға» қысым жасағанын, бірақ Ахерн бұдан бас тартқанын мәлімдеді. Джейсон Берридің сөзінше, Иоанн Павел II-нің мемлекеттік хатшысы болған Содано «сол кездегі Діни доктрина жөніндегі Конгрегация төрағасы, кейіннен Папа Бенедикт болған кардинал Джозеф Ратцингерге екі резонансты сексуалдық зорлық қылмысы – Ханс Герман Гроэр және Марсиал Масиел ісі бойынша тергеуді тоқтатуға қысым жасады». 2010 жылғы Пасха күні Кардиналдар алқасының деканы ретінде Папа Бенедикт XVI-ға арнаған сөзінде Содано: «Құдайдың халқы сіздермен бірге және олар қазіргі уақыттағы арзан сөздерге, кейде сенушілер қауымын қинаған сынақтарға бойын бұрмайды» деді. Сексуалдық зорлықтың құрбандары «арзан сөздер» деген сөзді олардың шағымдарын ессіз әңгіме ретінде қате түсіндірді. 2010 жылдың 8 мамырында Австрияның католик ақпарат агенттігі Kathpress кардинал Кристоф Шёнборнның газет редакторларымен жеке әңгімеде айтқан сөздерін жариялады. Австриялық кардинал Соданоның «арзан сөздер» туралы пікірін сынап, Соданоның сол кездегі кардинал Ратцингердің іс-қимылын тоқтатқанын, ол Діни доктрина жөніндегі Конгрегация төрағасы ретінде Шёнборнның алдыңғысы кардинал Ханс Герман Гроэрге қарсы айыптауларды тергеуге ниеттенгенін көрсетті. Шёнборн былай деді: «Жасыру дәуірі аяқталды. Ұзақ уақыт бойы шіркеудің кешірім принципі бұрмаланып, ол кінәлілерге, емес құрбандарға пайда келтірді». Содано – 2018 жылдың тамызында бұрынғы Апостолдық нунцийдің АҚШ архиепископы Карло Мария Виганоға жазған хатында бұрынғы кардинал Теодор МакКарриктың сексуалдық қанағаттандыруға қатысты бұзылыстары туралы есептерге ден қоймағаны үшін айыпталған көптеген католик епископтары мен кардиналдарының бірі. Виганоның сөзінше, оның алдыңғылары МакКаррик туралы Халықтық қатыстыруға ескертуге тырысқан, бірақ МакКаррик бірқатар мемлекеттік хатшылар, соның ішінде Содано тарапынан жазалаудан қорғалған. 2019 жылдың 21 желтоқсанында Мәсіх Легионы 33 діни қызметкері мен 71 семинарисінің ондаған жылдар бойы 175 балаға сексуалдық зорлық көрсеткенін анықтады және Соданоны Мемлекеттік хатшы болып қызмет еткен кезде зорлық туралы есептерді жасыруға бағытталған күш-жігердің жетекшісі ретінде атады. Содано зорлық туралы құжаттарды жасыру үшін келісімге келуге тырысқан деп айыпталды. Киелі Тақ баспасөз қызметі оның отставкаға кетуінің себебін жарияламады. Папа Франциск Соданоға құрмет көрсетіп: «Мен оның көптеген алдыңғыларымен бірге ынталы түрде жұмыс істегенін еске аламын, олар оған Ватикан дипломатиясында маңызды міндеттерді тапсырды, тіпті Мемлекеттік хатшы лауазымына дейін. Рим Куриясында ол өзінің міндетін үлгілі түрде атқарды. Мен де оның ақыл-ойы мен жүрегінен пайда таптым, әсіресе ол Кардиналдар алқасының деканы болған кезде. Ол әр тапсырмада шіркеулік тәртіпті адам, мейірімді пастор екенін көрсетті, оны Жақсы Жаңалықтың ашытқысын таратуға деген құлшыныс жетеледі» деді. Соданоның тілегі бойынша ол Асти соборының криптасына жерленді.

Former Irish minister for foreign affairs Dermot Ahern revealed in 2018 that Sodano pressured him in 2004 to "indemnify the Catholic Church against legal actions for compensation by clerical child sexual abuse survivors" in Ireland, which Ahern refused. Jason Berry writes that Sodano, as John Paul II's secretary of state, "pressured Cardinal Joseph Ratzinger, then the head of Congregation for the Doctrine of the Faith and who would become Pope Benedict, to stop investigations into two notorious sex abuse cases," the Hans Hermann Groër case and the Marcial Maciel case. In his address as Dean of the College of Cardinals to Pope Benedict XVI at Easter 2010, Sodano told him: "The people of God are with you and do not allow themselves to be impressed by the petty gossip of the moment, by the trials that sometimes assail the community of believers." Victims of clerical sex abuse misinterpreted the "petty gossip" remark as a highly inappropriate reference to their complaints. On 8 May 2010, the Austrian Catholic news agency Kathpress published remarks made by Cardinal Christoph Schönborn, in what was supposed to be a private conversation with newspaper editors. The Austrian cardinal criticized Sodano's "petty gossip" comment and indicated that Sodano had blocked the actions of then Cardinal Ratzinger, who was serving as head of the Congregation for the Doctrine of the Faith, and was intending to investigate accusations against Schönborn's predecessor Cardinal Hans Hermann Groër. Schönborn added: "The days of cover up are over. For a long while the Church's principle of forgiveness was falsely interpreted and was in favour of those responsible and not the victims." Sodano is one of many Catholic bishops and cardinals who are accused in an August 2018 letter by former Apostolic Nuncio to the United States Archbishop Carlo Maria Viganò of failing to act on reports of sexual misconduct by former cardinal Theodore McCarrick. According to Viganò, his predecessors in the nuncio position attempted to warn the Holy See about McCarrick, but McCarrick was shielded from discipline by a series of secretaries of state, including Sodano. On 21 December 2019, the Legion of Christ identified 33 of its priests and 71 of its seminarians as sexually abusing 175 children for decades and singled out Sodano as the leader of efforts to cover up the reports of abuse when he was serving as Secretary of State. Sodano was accused of seeking a deal to bury documents detailing abuse. The Holy See Press Office announcement of his resignation provided no reason for it. Pope Francis paid tribute to Sodano, "I recall his diligent work alongside so many of my predecessors, who entrusted him with important responsibilities in Vatican diplomacy, up to the delicate office of Secretary of State. In the Roman Curia, he carried out his mission with exemplary dedication. I, too, was able to benefit from his gifts of mind and heart, especially when he exercised the office of Dean of the College of Cardinals. In every assignment, he showed himself to be an ecclesial disciplined man, an amiable pastor, animated by a desire to spread the leaven of the Gospel everywhere." By his wishes, Sodano was interred in the crypt of the cathedral in Asti.