Биңгөл провинциясы: тарих, демография және тілдері
Bingöl Province
Bingöl провинциясы: географиясы, табиғаты, халқы және әкімшілігі туралы ақпарат. Күрдер көпшілікке ие, Нақшбанди тәртібінде. Жаңа губернатор тағайындалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия провинциясы. Аймақтың қазіргі әкімі Ахмет Хамди Уста 2023 жылдың тамыз айында президенттің тағайынымен қызметке келді.
Province of Turkey
As the current Governor of the province, Ahmet Hamdi Usta was appointed by the president in August 2023.
География
Бінгел провинциясының ең үлкен көлі – Бахри көлі. Бінгел провинциясының басты таулары – Генч таулары, Акçара таулары, Шерафеттин таулары және Бінгел таулары.
The largest lake in Bingöl Province is Lake Bahri. The main mountains in Bingöl province are the Genç Mountains, Akçara Mountains, Şerafettin Mountains and Bingöl Mountains.
Демография
Көпшілігін күрдтер құрайтын провинция Түрік Курдистанының бір бөлігі саналады. Халықтың көп бөлігі суннит, консервативті және Нақшбанди тәріқатын ұстанады. Бұдан өзге, провинцияда елеулі алеви азшылығы бар. Тілдік жағынан алғанда, провинцияның оңтүстік бөлігінде заза тілінде, ал солтүстік бөлігінде курманжи тілінде сөйлейді. Көптеген заза тілінде сөйлейтіндер курманжи тілін де біледі.
Kurds comprise the majority of the province and the province is considered part of Turkish Kurdistan. Its population is majority Sunni, conservative and many adhere to the Naqshbandi order. The province moreover has a significant Alevi minority. Linguistically, the southern parts of the province speak Zaza, while the northern parts speak Kurmanji. Many Zaza speakers speak Kurmanji as well.
Тіл және дін статистикасы
Бінгел провинциясы Осман дәуірінде Битлис вилайетінің құрамына кірген, оның тұрғындары 1881 және 1882 жылғы санақта 36 011 адамды құрады. Халықтың 85,7 пайызы мұсылман, ал қалғаны армян болды. 1897 жылғы санақта санжақтың халқы 47 652 адамды құрады, оның 88,1 пайызы мұсылман, 11,9 пайызы армян. Барлық армяндар Армян апостол шіркеуіне жатты. 1906-1907 жылғы санақта санжақтың халқы 45 215 адамды құрады, оның 86,8 пайызы мұсылман, ал қалған 13,2 пайызы армяндарды құрады. 1914 жылғы соңғы Осман санағында аймақта 38 096 адам тұрды, оның 93,9 пайызы мұсылман, 6,1 пайызы армян. Бінгел провинциясын қамтыған алғашқы түрік санағы 1945 жылы өтті, онда халық саны 75 550 адамды құрады, барлығы мұсылман болды. Тілдік тұрғыдан алғанда, ең көп таралған ана тіл күрд тілі – 55,7 пайыз, одан кейін түрік тілі – 43,8 пайыз, ал черкес тілі – 0,4 пайыз. 1950 жылғы санақта 97 328 тұрғынның 76,5 пайызы күрд тілін бірінші тіл деп атады, ал түрік тілі 22,9 пайызды құрады, черкес тілі 0,4 пайызды құрады. 1965 жылғы соңғы санақта күрд тілі 58,3 пайыз, түрік тілі 41,6 пайызды құрады. 2016 жылғы сауалнама көрсеткендей, халықтың 90,4 пайызы түрікше, 64,1 пайызы заза, 40,1 пайызы курманжи және 5,6 пайызы арабша сөйлейді.
Bingöl Province was part of Bitlis Vilayet during the Ottoman era as Genç Sanjak and had a population of 36,011 in the 1881 1882 census. 85.7 of the population was Muslim and the remaining was Armenian. In the census of 1897, the sanjak had a population of 47,652, of which 88.1 was Muslim and 11.9 was Armenian. All of the Armenians adhered to the Armenian Apostolic Church. In the 1906 1907 census, the sanjak had a population of 45,215 of which 86.8 was Muslim and Armenians comprised the remaining 13.2. In the last Ottoman census in 1914, the region had a population of 38,096 of which 93.9 was Muslim and 6.1 Armenian. The first Turkish census which included Bingöl Province was the 1945 census, where the population was 75,550 who all were Muslims. Linguistically, the most spoken first language was Kurdish at 55.7, followed by Turkish at 43.8 and Circassian at 0.4. In the 1950 census, Kurdish was the first language for 76.5 of the population of 97,328, while Turkish remained the second largest language standing at 22.9 and Circassian at 0.4. In the last census in 1965, Kurdish stood at 58.3 and Turkish at 41.6. A 2016 survey showed that 90.4% of the population spoke Turkish, 64.1% spoke Zaza, 40.1% spoke Kurmanji and 5.6% spoke Arabic.
Тарих
1923 жылдан 1929 жылға дейін Бингөл провинциясы Елазыг провинциясының құрамына кірді, ал 1929 жылдан 1936 жылға дейін Муш провинциясының құрамына кірді. 1936 жылы ол жеке провинция болып құрылды. Сөйтіп, қазіргі Бингөл провинциясын, сондай-ақ Тунчели, Эрзинкан және Елазыг провинцияларын қамтитын аймақ 1936 жылдың қаңтарында Төртінші Бас инспекцияның (Umumi Müfettişlik, UM) құрамына енгізілді. Төртінші UM-ны губернатор-командир басқарды. Барлық муниципалитет қызметкерлері әскери шенеуніктерден болуы тиіс еді, ал губернатор-командирге бүкіл ауылдарды көшіру және оларды провинцияның басқа аймақтарына орналастыру құқығы берілді.
From 1923 to 1929, Bingöl Province was part of Elazığ Province and part of Muş Province from 1929 to 1936. It ultimately became a province in 1936. Therefore, the region containing the present Bingöl province, together with the provinces of Tunceli, Erzincan and Elaziğ were included in the Fourth Inspectorate General (Umumi Müfettişlik, UM) in January 1936. The fourth UM was governed by a Governor Commander. All the employees in the municipalities were to be from the military and the Governor Commander had the authority to evacuate whole villages and resettle them in other parts of the province.