Кіріспе

Түркияның географиясы

Түркияның Анатолия бөлігі – елдің оңтүстік-шығыс Еуропа мен Батыс Азияны байланыстыратын ең ірі бөлігі. Түркияның еуропалық бөлігі болып табылатын Шығыс Фракия елдің аумағының 3% құрайды. Ал Искилип (Чорум облысы) Жердің географиялық орталығы деп есептеледі. Түркия жер сілкіністерге өте осал.

Сыртқы шекаралар

Түркия үш жағынан сумен қоршалған және сегіз көршісімен анықталған табиғи шекаралары бар. Константинополь келісімі (1913) және кейіннен Керс келісімімен Кеңес Одағымен расталды. Мосулдан басқа, Түркия 1923 жылғы Лозанна келісім-шартымен қазіргі Ирак және Сирия аумақтарын өткізді. 1926 жылы Түркия Мосулды Ұлыбританияға 25 жылға Мосулдан алынатын мұнай кірісінің 10 пайызы үшін берді. Бұл географиялық аймақтар климаты, орналасқан жері, флорасы мен фаунасы, адамдардың қоныстануы, егін шаруашылығының әртүрлілігі, көлігі, топографиясы және т.б. сияқты факторлар бойынша бөлінген.

Қара теңіз аймағы

Қара теңіз аймағының физикалық географиясы Қара теңіз жағалауына параллель кедергі құрайтын тау жоталарымен және жоғары ылғалдылық пен жауын-шашынмен сипатталады. Шығыс Қара теңіз аймағында тік және тығыз орманды беткейлері бар альпілік ландшафтар кездеседі. Тік беткейлер морфологиялық ерекшелік ретінде теңіз астында да, тау жоталарында да ұшырасады, Качкар шыңында теңіз түбінің тереңдігі 2000 метрден асады. Солтүстікке қарай Қара теңізге қарай созылған параллель аңғарлар бірнеше онжылдыққа дейін бір-бірінен оқшауланған болатын, себебі тығыз орманды жоталар көлік және тауар алмасуды өте қиын еткен. Бұл емен, бук тұқымдас ағаштар, жемісқұмырша (Corylus avellana), қайың (Carpinus betulus) және тәтті каштан (Castanea sativa) сияқты тығыз орманның қалыптасуына жағдай жасады. Тік аңғарлардың салдарынан бір-бірінен оқшауланған өсімдік түрлерінің 116-сы қауіпті жағдайда. Жемісқұмырша – бұл аймаққа тән өсімдік, ал осы микробиалиттер тіршілікке қатысты ең ежелгі қазбалық жазбаларды ұсынады.