Кіріспе

Sandøya – Норвегиядағы Агдер округінің Тведестранд муниципалитетіне қарасты арал. Арал Оңтүстік Скагеррак жағалауында орналасқан және 2017 жылы шамамен 200 тұрақты тұрғыны болған. Аралдың материкке көпірі жоқ, сондықтан тұрғындар көлік үшін қайықтарға тәуелді. Автомобильдер жақын орналасқан Боройя аралында тұрақтайды. Аралда бар болғаны төрт автомобиль бар, олар көбінесе пайдаланылмайды. Танымал туристік орын Лингёрге (жазда мыңдаған туристерді тартатын жақын маңдағы аралдар тобы) жақын болғандықтан, Sandøya жазғы демалысқа танымал орын. Жаз айларында халық саны бірнеше мыңға жетеді.

Климат

Климаты жұмсақ, қыста көбінесе қарсыз болады, ал жазы жылы өтеді. Аралдың атына себеп, топырағының көбінесе құмнан тұруы болса керек. Бақты күтіп ұстау үшін көп жерде топырақты теңіз балдырларымен байыту қажет. Аралдың өзіне жететіндей мүмкіндігі жоқ, көптеген ересек тұрғындары материкте жұмыс істейді, бірақ ол мектеп, балабақша, кинотеатр, хор, жергілікті дүкен, қайық жасау шеберханасы және сәулетшінің кеңсесі бар күшті қауымдастықты сақтап тұрады. Аралда сондай-ақ бірнеше графикалық суретшілер жұмыс істейді. Мектепте алтыдан он жасқа дейінгі оқушылар білім алады, содан кейін олар оқуын жалғастыру үшін материкке жіберіледі.

Тарих

Аралдың тарихы Норвегияның оңтүстік жағалауындағы көптеген басқа да қауымдардың тарихына ұқсас. Сандоя 19 ғасырда, 1940 жылдардың соңына дейін өркендеді. Осы кезеңде сауда мен теңізшілік Норвегияның осы бөлігінде басым болды, ал көптеген ересек ер адамдар теңізде жұмыс іздеді. Кішкентай аралдың әртүрлі бөліктері арасында белгілі бір әлеуметтік жіктелу болды. Шығыс бөлігі, "østergården" деп аталатын жерде, қарапайым теңізшілер мен балықшылар басым болды, ал батыс бөлігі, "vestergården" бай кеме иелеріне тиесілі болды. Әңгімеге сүйенсек, ескі теңізшілердің кейбіреуі әлемді бірнеше рет аралап шықса да, аралдың екінші жағына ешқашан бармаған екен. Саяхаттар жергілікті диалектке әсер етті (өкінішке орай, ол жоғалып бара жатыр); тіл теңізшілер әкелген ағылшын сөздерімен сіңісіп кетті. Мысалы, "roofet" (норвег тілінде "taket" орнына шатыр), "spoona" (норвег тілінде "skjeia" орнына қасық) және т.б. Сандояның халқы шамамен 1900 жылы 600-700 адамды құрады, ал мектепте 100-ден астам оқушы оқыды. Мектеп әлі де жұмыс істеп тұр, бірақ көбінесе он бес оқушыдан аспайды. Мұнда балықты қаптау және тоңазытуға арналған заманауи док пен бірнеше кварц кен орындары болды. Сандояның көптеген тұрғындары, жүздеген мың норвегиялықтармен бірге, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Норвегиядан АҚШ-қа эмиграциялады. Сандояда 20-шы ғасырдың бірінші жартысында халық саны күрт азайды, себебі желкенді кемелер бумен жүретін кемелерге алмастырылды. 1970 жылдардың басында халық саны ең төменгі деңгейге жетті, ал мектеп бір-екі жыл бойы бар болғаны екі оқушымен сақталды. Дегенмен, бірнеше отбасы аралды бала тәрбиелеу үшін қолайлы және қауіпсіз орын деп тапты. Халық саны бірте-бірте өсті, мектеп оқушыларының саны көбейді және жаңа азық-түлік дүкені ашылды. Дүкен қазір (2006 жылдың күзінде) кеңейтілуде.

Қоғамды сақтау

Халықтың өсуіне себеп болған факторлардың бірі – Тведестранд муниципалитеті жүзеге асырған, "боплик" деп аталатын, аймаққа қатысты заңнама. Бұл заң бойынша, Сандёяда жыл бойы тұрмайтын сатып алушыларға үй сатуға тыйым салынған. Осының салдарынан аралдағы үйлердің бағасы өте төмендеп кеткен. Заң күрделі талқылауларға түсіп, оны өзгертуге бірнеше әрекет жасалған, бірақ ол әлі де қолданыста.