Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Sandøya – Норвегиядағы Агдер округінің Тведестранд муниципалитетіне қарасты арал. Арал Оңтүстік Скагеррак жағалауында орналасқан және 2017 жылы шамамен 200 тұрақты тұрғыны болған. Аралдың материкке көпірі жоқ, сондықтан тұрғындар көлік үшін қайықтарға тәуелді. Автомобильдер жақын орналасқан Боройя аралында тұрақтайды. Аралда бар болғаны төрт автомобиль бар, олар көбінесе пайдаланылмайды. Танымал туристік орын Лингёрге (жазда мыңдаған туристерді тартатын жақын маңдағы аралдар тобы) жақын болғандықтан, Sandøya жазғы демалысқа танымал орын. Жаз айларында халық саны бірнеше мыңға жетеді.
Island in Norway
Sandøya is an island in Tvedestrand municipality in Agder county, Norway. The island is located along the southern Skagerrak coast and it has roughly 200 permanent residents (2017). The island has no bridge to the mainland, and the inhabitants rely on boats for transportation. Cars are parked at the nearby island Borøya. There are only four cars on the island, which are seldom in use. Being close to the popular tourist attraction Lyngør (a nearby group of islands frequented by thousands of tourists every summer), Sandøya is a popular summer vacation spot. The population rises to several thousand in the summer.
Климат
Климаты жұмсақ, қыста көбінесе қарсыз болады, ал жазы жылы өтеді. Аралдың атына себеп, топырағының көбінесе құмнан тұруы болса керек. Бақты күтіп ұстау үшін көп жерде топырақты теңіз балдырларымен байыту қажет. Аралдың өзіне жететіндей мүмкіндігі жоқ, көптеген ересек тұрғындары материкте жұмыс істейді, бірақ ол мектеп, балабақша, кинотеатр, хор, жергілікті дүкен, қайық жасау шеберханасы және сәулетшінің кеңсесі бар күшті қауымдастықты сақтап тұрады. Аралда сондай-ақ бірнеше графикалық суретшілер жұмыс істейді. Мектепте алтыдан он жасқа дейінгі оқушылар білім алады, содан кейін олар оқуын жалғастыру үшін материкке жіберіледі.
The climate is mild, with mostly snow free winters, and warm summers. The island probably gained its name because the soil consists mostly of sand. To maintain a garden, it is in many places necessary to enrich the soil with seaweed. Though the island is in no way self sufficient, with most of the adult residents working on the mainland, it manages to maintain a strong community, with a school, a kindergarten, a movie theater, a choir, a local store, a boat building workshop, and an architect's office. Several graphic artists also work on the island. The school teaches students from age six to age ten, after that, the children are sent to the mainland for further education.
Тарих
Аралдың тарихы Норвегияның оңтүстік жағалауындағы көптеген басқа да қауымдардың тарихына ұқсас. Сандоя 19 ғасырда, 1940 жылдардың соңына дейін өркендеді. Осы кезеңде сауда мен теңізшілік Норвегияның осы бөлігінде басым болды, ал көптеген ересек ер адамдар теңізде жұмыс іздеді. Кішкентай аралдың әртүрлі бөліктері арасында белгілі бір әлеуметтік жіктелу болды. Шығыс бөлігі, "østergården" деп аталатын жерде, қарапайым теңізшілер мен балықшылар басым болды, ал батыс бөлігі, "vestergården" бай кеме иелеріне тиесілі болды. Әңгімеге сүйенсек, ескі теңізшілердің кейбіреуі әлемді бірнеше рет аралап шықса да, аралдың екінші жағына ешқашан бармаған екен. Саяхаттар жергілікті диалектке әсер етті (өкінішке орай, ол жоғалып бара жатыр); тіл теңізшілер әкелген ағылшын сөздерімен сіңісіп кетті. Мысалы, "roofet" (норвег тілінде "taket" орнына шатыр), "spoona" (норвег тілінде "skjeia" орнына қасық) және т.б. Сандояның халқы шамамен 1900 жылы 600-700 адамды құрады, ал мектепте 100-ден астам оқушы оқыды. Мектеп әлі де жұмыс істеп тұр, бірақ көбінесе он бес оқушыдан аспайды. Мұнда балықты қаптау және тоңазытуға арналған заманауи док пен бірнеше кварц кен орындары болды. Сандояның көптеген тұрғындары, жүздеген мың норвегиялықтармен бірге, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Норвегиядан АҚШ-қа эмиграциялады. Сандояда 20-шы ғасырдың бірінші жартысында халық саны күрт азайды, себебі желкенді кемелер бумен жүретін кемелерге алмастырылды. 1970 жылдардың басында халық саны ең төменгі деңгейге жетті, ал мектеп бір-екі жыл бойы бар болғаны екі оқушымен сақталды. Дегенмен, бірнеше отбасы аралды бала тәрбиелеу үшін қолайлы және қауіпсіз орын деп тапты. Халық саны бірте-бірте өсті, мектеп оқушыларының саны көбейді және жаңа азық-түлік дүкені ашылды. Дүкен қазір (2006 жылдың күзінде) кеңейтілуде.
The history of the island is similar to many other communities along the southern coast of Norway. Sandøya saw its prime during the 19th century, all the way to the late 1940s. In this period, trading and seamanship dominated this part of Norway, and most adult men sought work on the sea. There was a certain class distinction between the different parts of the small island. The east part, called "østergården", was dominated by the common sailors and fishermen, while the western part, "vestergården", was dominated by the wealthy shipowners. Supposedly several of the old sailors, despite having traveled around the world several times, had never been to the other side of the island. All the traveling had an effect on the local dialect (which is, sadly, dying out); the language was assimilated with English terms picked up by the sailors. Words such as "roofet" (for roof instead of in Norwegian; "taket"), "spoona" (for spoon, instead in Norwegian; "skjeia"), and so on. In its prime (around 1900), inhabitants of Sandøya numbered between 600 and 700, and the school had more than 100 students. The school is still active, but seldom with more than fifteen students. There was a dock with an advanced system for packaging and freezing fish, and several quartz mines. Along with hundreds of thousands of Norwegians, many inhabitants of Sandøya emigrated from Norway to the United States in the late 19th and early 20th centuries. Sandøya experienced a sharp decline in population during the first half of the 20th century, as sailing was replaced with steam powered boats. In the early 1970s, the population reached an all time low, and the school survived a year or two with only two pupils. However, several families found the car free and safe island a good place to raise children. The population steadily increased, the number of school children increased, and a new grocery store opened. The store is currently (fall 2006) expanding.
Қоғамды сақтау
Халықтың өсуіне себеп болған факторлардың бірі – Тведестранд муниципалитеті жүзеге асырған, "боплик" деп аталатын, аймаққа қатысты заңнама. Бұл заң бойынша, Сандёяда жыл бойы тұрмайтын сатып алушыларға үй сатуға тыйым салынған. Осының салдарынан аралдағы үйлердің бағасы өте төмендеп кеткен. Заң күрделі талқылауларға түсіп, оны өзгертуге бірнеше әрекет жасалған, бірақ ол әлі де қолданыста.
One factor which has helped to increase the population is district friendly legislation executed by Tvedestrand municipality called "boplikt". The law forbids sale of houses to buyers, who do not live all year on Sandøya. The result is that the houses on the island are artificially low priced. The law is debated, and there have been several efforts to change it, but it is still in effect.