Кіріспе

Пауль Марвин Рудольф (23 қазан 1918 - 8 тамыз 1997) – американдық сәулетші және Йель университетінің сәулет кафедрасын алты жыл басқарған, темір бетонды және өте күрделі еден жоспарларын пайдалануымен белгілі. Оның ең танымал туындысы – Йель өнер және сәулет ғимараты (A&A Building), кеңістік жағынан күрделі, брутализм стиліндегі бетонды құрылыс. Ол Сарасота архитектура мектебінің алғашқы өкілдері саналатын модернист сәулетшілердің бірі.

Балалық шағы, білім алуы және жеке өмірі

Пол Марвин Рудольф 1918 жылдың 23 қазанында Кентукки штатының Элктон қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Кинер Л. Рудольф көшпелі мефодист пасторы болды, және олардың саяхаттары арқасында ұлы Америка Оңтүстігінің архитектурасымен танысты. Оның анасы Эври (Стоун) Рудольф сурет өнеріне бейімділік танытты.

Сарасота, Флорида

Гарвардта оқығаннан кейін Рудольф Флорида штатының Сарасота қаласына көшіп, төрт жыл Ральф Твичеллмен серіктестік құрып жұмыс істеді, содан кейін 1952 жылы жеке тәжірибесін бастады. Рудольфтің Сарасотадағы кезеңі қазір оның мансабындағы «Сарасота сәулет мектебі» деп аталатын дәуірдің бір бөлігі болып саналады. 1958 жылғы «Заманауи сәулет шеберлері» кітабында жарияланғандықтан танымал болған В.Р. Хилидің қонақ үйі – «Кокон үйі» деп аталды – 1950 жылы Флорида штатының Сарасота қаласындағы Сиеста-Киде салынған бір қабатты қонақ үй еді. Шатыры ішкі қуыс, ал құрылысында Рудольф АҚШ Әскери-теңіз күшінде қызмет еткен кезінде қолданыстан шыққан кемелерді қаптау үшін қолданылатын спрей технологиясы пайдаланылды (содан үйдің лақап аты пайда болды). Бұдан өзге, Рудольф жалюзи терезелерін қолданды, бұл Сарасота шығанағынан соққан желдің үй ішінде еркін айналуына мүмкіндік берді. Твичеллмен жұмысын аяқтағаннан кейін Рудольфтің алғашқы жеке жобасы – 1953 жылы Санибел аралының құмды төбелері мен бұталарында салынған, ашық экзоскелеттік құрылымды Уокер қонақ үйі болды. Бұл Флоридадағы Рудольфтің ең нақты және қатаң геометриялық тұрғын үй жобасы еді. Рудольф бұл қонақ үйді өзінің сүйікті жобаларының бірі деп есептеді, ол ортаға сәйкес таза сәулеттік идеалдарды көрсетеді. Дегенмен, 2009 жылдың маусым айында Ривервью орта мектебі бұзылды. Сарасотадағы тағы бір мектеп ғимаратының дизайны – Рудольфтің 1960 жылы Сарасота орта мектебіне салған қосымшасы, бұл үлкен көлеңкелі күн қорғағыштары мен табиғи желдеткіші бар «ішкі» бірақ сыртқы дәліздері бар бетонды құрылыс еді. Бұл ғимарат, сондай-ақ бірге салынған спорт залымен бірге, жақында Сарасота округі мектеп кеңесінің қайта жөндеу жұмыстарынан өтті, нәтижесінде ғимараттың бастапқы сыртқы түрі қайта жаңартылды, бірақ ішкі жағдайы толығымен жаңаланды. Бастапқы архитектураның бір бөлігі жақын орналасқан Сарасота өнер мұражайының құрамына енгізілді.

Йель және брутализм

1950 жылдардың соңында Пол Рудольфтің Флоридадағы үйлері сәулетшілер қауымдастығынан тыс жерлерде де назар аудара бастады, содан кейін ол Велсли колледжіндегі Джуетт өнер орталығы (1955) және Бостондағы Blue Cross ғимараты (1956) сияқты ірі жобаларға тапсырыс ала бастады. Йель университетінің сәулет кафедрасын басқарған кезінде Рудольф Муджарул Ислам, Норман Фостер және Ричард Роджерс сияқты студенттерге сабақ берді, олар стипендия бойынша магистратураға қабылданған. Фостер әсіресе Рудольфтың өзіне қатты әсер еткенін айтады. Рудольфты Муджарул Ислам Бангладешке шақырды, ол Бангладеш ауыл шаруашылық университетін жобалады. Ол 1959-1961 жылдар аралығында жобаланып, салынған Милам резиденциясында жұмыс істеді. Бүгінгі күнге дейін Флориданың шығыс жағалауында, Джексонвилл қаласының шетінде, Понте-Ведра-Бич қалашығында тұр. Милам үйін салу кезінде өлшемдік бақылау тек стандартты бетон блоктарының өлшемдерімен (8 x 8 x 16 дюйм) шектелді, олар сыртқы және ішкі қабырғалар үшін де әділ беткейлі қолданылды. Үлкен блоктар терезелерге көлеңке түсіріп, Флоридадағы үйді оңай салқындатуға мүмкіндік берді. Бұл үйдің теңізге қараған қасбеті қабатталған тіктөртбұрыштардан тұрады және Рудольфтің осы кезеңдегі жұмысының мүсіндік сипатын көрсетеді. Рудольф үй ішінде тұрғындардың көңіл-күйіне қарай орналасуын қалады, сондықтан қонақ бөлмесіндегі үлкен екі қабатты терезе үйдің қалған бөліктерінен өзгеше, үңгір сияқты және усақталған сезім береді. Рудольфтың еуропалық модернизм мен неоклассикалық теорияға деген құштарлығы осы ғимаратты салуды қиындатты. Рудольф өзінің стиліне қарамастан, көптеген басқа да ықпалдарды ескеруге тиіс болды. Ол кезде Рудольф тәуелсіз жұмыс істеп, кейіннен еуропалық модернизмнің белгілі бір символына айналды. 1963 жылы Architectural Record журналы оны «Жыл үйі» деп атады, бұл Рудольфтің мансабындағы маңызды жұмыс деп есептеледі. 1958 жылы Рудольфқа Алабама штатының Тускеги қаласындағы Тускеги институтының бас жоспарын жасау тапсырылды. Кейіннен ол 1969 жылы аяқталған жаңа шіркеу ғимаратын жобалауда Тускегидің сәулет мектебінің түлектерімен бірлесіп жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Нью-Йорк штатының Гарден-Сити қаласындағы Endo Pharmaceuticals ғимаратын (1964), Колгейт университетіндегі Dana Arts Center (1969) ғимаратын, Бостон мемлекеттік қызмет көрсету орталығын (1971), Бостондағы First Church (1972) және Солтүстік Каролинадағы Burroughs Wellcome штаб-пәтерін (1972, 2021 жылы бұзылған) жобалады. Массачусетс Дартмут университетінің (бастапқыда Оңтүстік-Шығыс Массачусетс технологиялық институты, кейіннен Оңтүстік-Шығыс Массачусетс университеті деп аталды) негізгі кампусы оның жұмысының басты бағыты болды. Оның қатысуы 1963 жылы басталды және 1980 жылдарға дейін әртүрлі жолдармен жалғасты. Ол жеке өзі бірнеше ғимаратты жобалады, бірақ оның жалпы сәулеттік көрінісі ондаған жылдар бойы бүкіл кампустың дамуына жетекшілік етті. Оның 1974 жылы аяқталған Буффалодағы Shoreline пәтерлері – қаланың су жағалауы үшін жоспарланған, бірақ ешқашан аяқталмаған ірі жобаның бөлігі ретінде салынған, төмен кірісті тұрғын үйлердің алғашқы үлгісі болды.

Кейінгі жылдар

Рудольф 1965 жылы Йель университетін тастап кетті, ал оның мансабы 1970-ші жылдары біртіндеп төмендеді. Рудольфтің жұмысы өзгерді, және ол халықаралық жобаларда сәттірек болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бруклиндегі Әскери-теңіз кемежайында жұмыс істеген кезде, ол және көптеген басқа жұмысшылар асбестпен күшті ластануға ұшырады деп саналады. Пол Рудольф өзінің барлық мансабын қамтитын жеке мұрағатын Конгресс кітапханасына сыйға берді, сондай-ақ барлық интеллектуалдық меншік құқықтарын американ халқына сыйлады. Оның мұрасы Конгресс кітапханасында Архитектура, дизайн және инженерлік орталығын құруға көмектесті. Манхэттендегі 23 Бикман Плейс мекенжайында орналасқан Пол Рудольфтың пентхаусы мен пәтерлері (1977–82) 2010 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіші деп жарияланды. Джон және Элис Фуллам үйі – 1957 жылы жобаланған және 1959 жылы салынған, көп танылмаған тапсырыс. Ол иелері Джон және Элис Фулламның тілегі бойынша Рудольфтің портфолиосында жарияланбады. 2004 жылы олар көшуді жоспарлағанда, үй иелері үйді сақтау туралы алаңдады, себебі көптеген Рудольф ғимараттары бұзылып жатқанын естіген. 2007 жылы резиденция заманауи нормаларға сәйкес келу үшін толықтай қалпына келтіріліп, сақтаушыларға сатылды. 2017 жылы құрылыстың үшінші бөлігі, 1957 жылғы бастапқы жобаның бір бөлігі, аяқталды.