Кіріспе

АҚШ Денсаулық сақтау департаментінің [[Америка Құрама Штаттарындағы үндістер]] денсаулығымен айналысатын бөлімі.

Үндістандық денсаулық сақтау қызметі (IHS) – АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаменті (HHS) құрамындағы операциялық бөлім (OPDIV). IHS федералды мойындалған Американың түпкілікті тайпалары мен Алясканың түпкілікті халқына тікелей медициналық және қоғамдық денсаулық сақтау қызметтерін ұсынуға жауапты. IHS – үнді халқы үшін негізгі федералды денсаулық сақтау қызметі және денсаулық сақтаушы. IHS 37 штатта 3,7 миллион америкалық үнді мен Аляска тумасының шамамен 2,2 миллионына денсаулық сақтаумен қамтамасыз етеді. 2017 жылдың сәуір айына қарай IHS 26 ауруханадан, 59 денсаулық сақтау орталығынан және 32 денсаулық сақтау бекетінен тұрады. 33 қалалық үнділер денсаулық сақтау жобалары осы мекемелерге әртүрлі медициналық және бағыт беру қызметтерін қосымша ұсынады. Көптеген тайпалар IHS бағдарламаларын іске асыруға белсенді қатысады. Көптеген тайпалар өз денсаулық сақтау жүйелерін IHS-тен тәуелсіз жүргізеді. IHS өз кәсіби қызметкерлерінің көп бөлігін АҚШ-тың Қоғамдық денсаулық сақтау қызметіне жіберілген корпусынан тартады. Бұл – АҚШ бірыңғай әскери қызметіндегі қарусыз қызмет саласы. IHS Комиссиялық корпусының кәсіби лауазымдарына дәрігерлер, дәрігерлердің көмекшілері, медбикелер, стоматологтар, терапевтер, фармацевттер, инженерлер, экологиялық денсаулық сақтау мамандары және диетологтар кіреді. IHS-тің көптеген лауазымдары шалғай аймақтарда, сондай-ақ Мэриленд штатының Роквилл қаласынан тыс жердегі бас кеңсесінде және Аризона штатының Финикс қаласындағы Финикс үнді медициналық орталығында орналасқан. 2007 жылы IHS-тегі жұмыс орындарының көп бөлігі Навахо резервациясында болды. IHS қызметкерлерінің 71% -ы американдық үндістер мен Аляска тумасы.

Заңнама

1921 жылғы Снайдер заңы (23 U.S.C. 13) – жергілікті американдықтарға денсаулық сақтау қызметтерін көрсетуге рұқсат беретін алғашқы ресми заңнамалық құжат. 1957 жылы «Үндістердің құрылыс заңы» қабылданып, қауымдық ауруханалар салуға қаржы бөлінді. 1959 жылы «Үндістердің санитариялық және құрылыс заңымен» бұл өкілеттік кеңейтілді, сондай-ақ жергілікті американдықтардың үйлері, қауымдастықтары мен жерлері үшін санитариялық жағдайды жақсарту және нысандар салуға рұқсат берілді. 2010 жылы Сенаттың Үндістер істері жөніндегі комитетінің төрағасы Байрон Дорган (D.N.D.) Абердин аймағының «созылмалы дағдарыс күйінде» екенін анықтады. «Осы аймақтағы басқарудағы күрделі мәселелер мен бақылаудың жетіспеуі Солтүстік Дакота, Оңтүстік Дакота, Небраска және Айова штаттарындағы 18 тайпаға қызмет көрсететін Абердин аймағындағы жергілікті американдықтарға көрсетілетін денсаулық сақтау қызметтерінің сапасына кері әсер етті», делінген есепте. 2015-2017 жылдар аралығында агенттік бес түрлі директорды көрді. Контр-адмирал Крис Бьюкенен (Семинол тайпасынан) 2017 жылдың қаңтар-маусым айларында директор міндетін атқарушы болып жұмыс істеді. Бьюкененнен бұрын кеңсеге адвокат Мэри Л. Смит (Чероки тайпасынан) жетекшілік етті. Ивет Руббино (Роузбуд Сиу тайпасынан) 2009 жылы президент Обамамен IHS директоры қызметіне тағайындалды; ол 2013 жылы екінші төрт жылдық мерзімге қайта ұсынылды, бірақ Сенат оны қайта бекітпеді. 2015 жылы ол қызметтен кеткеннен кейін, оның орнына Роберт Максвейн (Моно тайпасынан) келді. Руббинодан бұрын сегіз ай директор болып қызмет еткен Максвейн болды. Трамптың бұл лауазымға үміткері, Квапау тайпасының өкілі Роберт М. Уивер, өтінішін резюмесіне қатысты сұрақтар туындағаннан кейін кері тартып алды. 2017 жылдың маусым айында HHS хатшысы Алекс Азар контр-адмирал Майкл Д. Уэакиді (Зуни тайпасынан) директор міндетін атқарушы етіп тағайындады. 2017 жылдың шілдесінде Уэаки АҚШ Сенатының Ішкі істер, қоршаған орта және байланысты агенттіктер жөніндегі бюджеттік мәселелерді талқылау кезінде сенатор Джон Тестердің қатаң сынға ілікті. Уэаки 2018 жылғы IHS бюджетінің ұсынысы Қызметтің міндеттерін орындауға жеткілікті ме екені туралы тікелей сұрақтарға жауап беруден бас тартты. 2019 жылдың 11 желтоқсанында Сенаттың Үндістер істері жөніндегі комитетінің Уэакиді Үндістан денсаулық сақтау қызметінің директоры қызметіне бекіту жөніндегі тыңдауында комитет төрағасы және бұрынғы төрағасының орынбасары сенатор Тестер Уэакиге: «Менің ойымша, сіз бекітілесіз және бекітілуіңіз керек» деді. Уэаки 2020 жылдың 21 сәуірінде Сенаттағы дауыс беру арқылы бұл лауазымға бекітілді. 2021 жылдың 11 қаңтарында жазған хатында Уэаки тайпалық және қалалық үнділердің басшыларына «жаңа әкімшіліктің жаңа басшыларды тағайындауына мүмкіндік беру үшін» 20 қаңтарға дейін отставкаға кетуін сұрағанын хабарлады. 2009 жылы Үндістан денсаулық сақтау қызметінің педиатры Стэнли Патрик Вебер екі онжылдық бойында IHS мекемелерінде өзінің қамқорлығындағы балаларды жыныстық зорлыққа ұшыратқаны үшін айыпталып, 2016 жылы қызметінен кетті, ал 2020 жылы жасаған қылмыстары үшін бес мәңгілік мерзімге сотталды. IHS тапсырысымен жүргізілген 2019 жылғы есепте IHS қызметкерлері Веберге қарсы айыптауларды тиісінше тергемегені және олар жасалғаннан кейін оны Оңтүстік Дакота штатындағы Пайн Ридждегі IHS ауруханасының медициналық директоры қызметіне көтергені анықталды. 2021 жылдың қаңтар айында Команч тайпасының өкілі Элизабет Фаулер директор міндетін атқарушы болып тағайындалды. Фаулер 2019 жылдан бері IHS Оклахома Сити аймағының атқарушы директоры болып жұмыс істеп келеді. Қазіргі директор Розелин Цо президент Джо Байденнің ұсынысымен 2022 жылдың мамырында осы лауазымға ұсынылып, 2022 жылдың қыркүйегінде АҚШ Сенатымен бекітілді.

Қызметтер мен жәрдемақылар

IHS амбулаториялық және стационарлық жағдайларда түрлі денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады, оның ішінде дәріхана, стоматология, психикалық денсаулық, иммундау, балалар медицинасы, физикалық оңалту және көздік оптика. Толығырақ тізімді IHS ресми веб-сайтында табуға болады, сондай-ақ пациенттерге қызметтердің тізімін нақтылау үшін өздерінің IHS мекемесіне хабарласу ұсынылады, себебі жәрдемақылар орналасқан жеріне қарай өзгеше болуы мүмкін. IHS арқылы жәрдемақы алу үшін, адамдар жергілікті IHS мекемесінің пациенттерді тіркеу бөлімі арқылы тіркеле алады. Адамдар федералды түрде мойындалған тайпаға жататынын растайтын құжатты көрсетуге дайын болуы керек.

Тiкелей күтім мен сатып алынған/егерiлген күтім (ҚХР)

"Тікелей көмек" – американдық үндістер мен Аляска тумаларының IHS немесе тайпалық медициналық мекемеде алатын медициналық және стоматологиялық күтім. Егер пациенттер IHS-қа немесе тайпалық емес медициналық мекемеге жолданса, IHS-тің "Сатып алынған/Жолданған күтім (PRC) бағдарламасы" арқылы жабуға өтініш беру мүмкіндігі бар. Бұл төлемдерді мақұлдау бірнеше факторларға байланысты, соның ішінде үнді тайпасымен байланыстылығын растау, медициналық маңыздылығы және қаражаттың болуы. Ұлттық негізгі формуляр (NCF) тоқсан сайын қаралып, тума американдық қауымдастықтарындағы денсаулық сақтау қажеттіліктеріне, фармакоэкономикалық талдауларға, соңғы нұсқауларға, ұлттық келісімдерге және дәрігерлердің кеңесіне сәйкес қажет болған жағдайда жаңартылады. Толық Ұлттық негізгі формулярды IHS веб-сайтынан табуға болады. Осы мәселені шешу үшін 2012 жылы IHS 1945-1965 жылдары туған адамдарға гепатит С вирусына (HCV) қарсы антиденелерді тексерудің жалпыұлттық бағдарламасын енгізді. Бұл тексеруден өткен пациенттердің санын төрт есеге арттырды. Оңтүстік-Батыстағы IHS мекемелері тексерілген пациенттер саны және тексеруге қабілетті пациенттердің пайызы бойынша ең үлкен өсімді көрсетті. Сонымен қатар, гепатит С-тен туындаған өлім-жітім көрсеткіші бойынша американдық үндістер басқа нәсілдік/этникалық топтардан жоғары (2015 жылы 12,95%). Осы үлкен қажеттілікке қарамастан, IHS қазіргі уақытта Ұлттық негізгі формулярына жаңа тікелей әрекет ететін антивирустік (DAA) гепатит С препараттарын қоспайды. Жаңа DAA препараттары гепатит С-ты көп жағдайда емдеуге мүмкіндік береді, бірақ олардың құны жоғары. Қаржыландырудың жетіспеуі мен күтім сапасының төмендігіне байланысты, IHS федералдық үкіметтен жеткілікті ресурстар алған ардагерлер істері жүйесі сияқты, американдық HCV мәселесімен тиімді күресе алмайды.

Стипендиялар

IHS денсаулық сақтау саласында білім алуға ниеттенген американдық индейлерге үш түрлі стипендия ұсынады: Дайындық стипендиясы, Жоғары оқуға дейінгі стипендия және Денсаулық сақтау мамандықтары стипендиясы. Денсаулық сақтау мамандықтары стипендиясын алған студенттер кәсіби білімінен кейін толық жұмыспен қамтылуға міндеттенеді. Бұл стипендия колледжге дейін медициналық курстар алуға студенттерді ынталандыру және қолдау үшін де пайдаланылды. Үндістердің өзін-өзі анықтау және білім беруге жәрдемдесу туралы заңы (ISDEAA) тайпаларға Ішкі істер министрлігі мен Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет министрліктерімен өзін-өзі анықтау шарты жасауға өтініш беруге мүмкіндік береді. Тайпалар «638 шарты» деп аталатын арна арқылы IHS қызметтерін және бағдарламаларын өздеріне алады. Осы арқылы IHS денсаулық сақтауға бөлген қаражатты тайпалар алады және оны IHS жүйесінен тыс денсаулық сақтау қызметтерін басқаруға жұмсайды. Аурухана Аляска индейлерінің «Nuka күтім жүйесі» деп аталатын денсаулық сақтау моделіне негізделген, бұл пациентке бағытталған, өзін-өзі анықтауға негізделген күтімді ұсынатын және пациенттердің белсенді қатысуын қажет ететін жүйе. Nuka күтім жүйесін 1982 жылы Southcentral Foundation әзірледі, ол Аляска индейлеріне тиесілі және олардан құралған коммерциялық емес ұйым. Nuka жүйесінің мақсаты – «Дене, жан, эмоция және рухани жағынан дені сау, гүлденген тайпалық қауымдастық». Тайпалардың таратылуы мүмкін деген қорқыныштан кейбіреулері осы мәселе шешілмегенше өзін-өзі анықтау шартына қатысудан бас тартады. IHS бағдарламаларының жеткіліксіз қаржыландырылуына байланысты кейбір тайпалар өзін-өзі анықтау және келісімшарт жасаудан бас тартады, себебі олар «батып бара жатқан кеменің» жауапкершілігін алудан ешқандай пайда көре алмайды.

2017 жылғы АҚШ федералдық бюджеті IHS-қа 5,1 миллиард доллар бөлген, бұл американдық индейлер мен Аляска индейлеріне денсаулық сақтау қызметтерін және халық денсаулығы бағдарламаларын ұсынуды қолдауға және кеңейтуге жұмсалады. 2018 жылғы ұсынылған бюджет IHS шығындарын 300 миллион доллардан астамға қысқартуды көздейді. Бұл 2,5 миллион американдық индей мен Аляска индейіне медициналық көмек көрсетуді қамтиды, оларға бір пациентке келетін орташа шығын 3000 доллардан кем, бұл ұлттық денсаулық сақтаудың орташа құнынан (7700 доллар) немесе басқа ірі федералдық денсаулық сақтау бағдарламалары Medicaid (6200 доллар) немесе Medicare (12000 доллар) сияқты бағдарламалардан әлдеқайда төмен.

Қолжетімді медициналық көмек туралы заң

Медициналық көмек экономикалық және денсаулық сақтау саясатының маңызды бөлігі болып табылады. 2010 жылғы «Қолжетімді денсаулық сақтау туралы» заңға сәйкес, штаттар Medicaid көмегін кеңейтуге құқылы болды. Көптеген американдық индейлер мен Алясканың жергілікті халқы осы денсаулық сақтау қамсыздандыруының кеңеюінен пайда көретін болды. ACA сондай-ақ, оқыту денсаулық орталықтары (THC) арқылы тайпалық немесе IHS мекемелерінде резиденттік оқу бағдарламаларын қолдау үшін қаржыландыруды бекітті. Бұл бастамалар қызметкерлерді сақтап қалуға көмектеседі, себебі осы THC-лерден бітірушілердің көп бөлігі ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырғанда ауылдық және нашар қамтылған жерлерде жұмыс істеуді жөн көрді. Кейбіреулері бұл қиындықтарды болдырмау үшін Medicaid-тен тайпа мүшелеріне бөлінетін федералдық қаражатты тікелей IHS бюджетіне бағыттауға болатынын ұсынды, бұл қаражатты тікелей тайпаларға жіберуге және оларға құқықтық мәселелерде шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Денсаулық сақтауды жақсартудың тағы бір экономикалық жолы – Medicaid саясаты бойынша тайпалардың кеңесу мәртебесін арттырып, оларды соңғы шешім қабылдау процесіне толыққанды қатыстыру. Бұл денсаулық сақтау инфрақұрылымының жетіспеушілігімен және ауылдық тұрғындар үшін денсаулық сақтау мекемелеріне дейінгі қашықтықпен байланысты. 2013 жылы IHS бюджеті 800 миллион долларға қысқартылды, бұл оның жалпы бюджетінің айтарлықтай бөлігін құрады. Соңғы жиырма жылда федералды мойындалған американдық индейлер/Алясканың жергілікті халқына жұмсалатын қаражат пен Medicare алушыларына жұмсалатын қаражат арасындағы айырма сегіз есеге өсті. Бұл теңсіздік қызмет көрсетуді шектеуге, денсаулықтағы айырмашылықтарға және өмір сүру ұзақтығына елеулі әсер етеді, сондай-ақ профилактикалық қызметтерге назар аударудың жоғалуына әкелуі мүмкін. Денсаулық сақтау көрсеткіштерін жақсартудағы кедерістер ретінде кедейлік, жұмыссыздық, мәдени түсіністіксіздік және күтімге қол жеткізудің шектеулі болуы сияқты әлеуметтік теңсіздіктер де атап көрсетілді. 2014 жылғы Ұлттық шұғыл медициналық көмек бөлімшесінің сараптамасы көрсеткендей, 34 IHS жауап берушінің 85%-ы ғана тұрақты дәрігерлік қамсыздандыруға ие болды. Бұл 34 нысанның тек 4-інде телемедицина қолданылды. Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау департаменті жүргізген зерттеуге (2016) сәйкес, зерттелген клиникалардың жартысына жуығы қашықтықты қызметкерлерді жұмысқа алу мен сақтап қалудағы үлкен кедергі ретінде атады. Зерттеулер көрсеткендей, американдық индейлер мен резервациядағы теңсіздік мәселелерін американдық индейлердің денсаулық сақтау кадрларын дамыту арқылы шешуге болады. 1955 жылдан бері IHS медициналық шөлдерде қызмет көрсететін адамдар мен мемлекеттік шенеуніктер тарапынан сынға ұшырап келеді. Федералды мойындалған тайпаның мүшесі емес немесе қалалық аймақтарда тұратын адамдар IHS қызметтерін алуда қиындықтарға тап болуы мүмкін.