Кіріспе

Симплиций – Иоганн Штраус II-нің опереттасы. Ол Х.Х.К. фон Гриммельхаузеннің "Der abenteuerliche Simplicissimus" немесе жай ғана "Adventurous Simplicissimus" атты туындысынан жасалған, көптеген адамдар оны 17 ғасырдың ең көрнекті неміс романы деп есептейді. Бұл туындының либреттосын Виктор Леон жазған, ол сол дәуірдегі Венаның перспективті таланттарының бірі болған.

Өнер тарихы

Оперетта 1887 жылдың 17 желтоқсанында Вена театрында тұңғыш рет қойылды және театрдағы жалған өрт туралы ескерту салдарынан қауіпті жағдайға ұшырады. Тұңғыш кештің көрермендері алты жыл бұрын Венадағы Рингтеатрдың өрттегі трагедиясын жақсы есте сақтады, ал жалған дабыл қашқындауға әкелуге шама келді. Штраустың жақын досы Виктор Тильгнер кейіннен композитордың шапшаң ойлауы трагедияны болдырмағанын айтты, өйткені ол актерлердің біреуіне көрермендердің назарын аудару үшін соңғы актіден "Ich denke gern zurück an mein entschwundnes Glück" атты танымал вальс-романс әнін қайта орындауды тапсырды. Осы вальс әні кейін оның танымал "Donauweibchen", Op. 427 ("Дануба қызы") шығармасының бірінші вальс тақырыбына айналды. Бұл оперетта қазіргі таңда кеңінен танымал емес, бірақ оның музыкасы әлі де жиі орындалады. Оның музыкасы, сондай-ақ Иоганн Штраус II жоғарыда аталған "Donauweibchen" шығармасынан, "Reitermarsch", Op. 428, және "Lagerlust" полька-мазуркасы, Op. 431 сияқты түпнұсқа партитурадан жасаған көптеген жекелеген шығармалары арқылы сақталған болуы мүмкін.

Қысқаша мазмұны

Уақыты: Отыз жылдық соғыстың соңғы жылдары (1618–1648 жж.). Көрініс: Венделин фон Грюббен інісі Бруноға екеуінің де бір әйелге ғашық екенін айтқанда, Бруно католик дінінен бас тартып, дінсіздерге қосылады және Венделин оны шайқаста өлтіреді. Өкінішпен толған Венделин өзінің ұлы (Арним) мен әйелін (Графиня фон Влиессен) діни орынға жібереді, тіпті олардың екінші ұлы Симплициус жаңа ғана дүниеге келгеніне қарамастан. Венделин өзін және Симплициусті өлтірмей, оның орнына ұлымен бірге орманға тартылып, оны әлемнің әсерінен қорғауға ант етеді. Графиня қайтыс болады. Оның өсиеті бойынша, Грюббен әулетінің мүлігін Грюббен мен тағы бір Графиня фон Влиессеннің үйленуі арқылы ғана мұраға алуға болады. Әйтпесе, барлық мүлік шіркеуге өтеді. Арним діни орыннан кетеді, ал Венделин мен Симплициус жоғалып кеткендіктен, әулет жойылды деп есептеледі, бірақ нақты дәлелдер жоқ.

Жазбалар

EMI Classics (2000): Дирижер Франц Велсер-Мёст және Цюрих операсының оркестрі мен хоры. Майкл Воль, Элизабет Магнусон, Мартин Зысет, Оливер Видмер, Чейне Дэвидсон, Пьотр Бецала, Лилиана Никитеану, Мартина Янкова және Луиза Мартини.