Кіріспе

Святой Иеронимнің понтификалық хорват колледжі (;; Pontificium Collegium Croaticum Sancti Hieronymi) – Рим қаласындағы католик колледжі, шіркеу және қоғам, Оңтүстік славян дін қызметкерлерін даярлауға арналған. Ол Әулие Иеронимнің есімімен аталады. 1901 жылы негізі қаланғаннан бері колледж Хорватияның барлық епископтықтарынан 311 дін қызметкерін тәрбиеледі.

Тарих

1453 жылғы 21 наурыздағы «Piis fidelium votis» атты апостолдық хатында Папа Николай V Римдегі Сан-Пьетро ауылында орналасқан «Илирий» (Оңтүстік славян) дін қызметкерлерінің бірлестігіне Әулие Марина шейітінің қираған шіркеуін және оның аумағын берді. Бұл жерде, Тибрдің сол жағалауындағы Август мавзолейінің жанында, олар қонақ үй мен аурухана салды және мекемелерді Далмациялық Әулие Иеронимге қайта бағыштады. Бұл орын 15 ғасырда Осман империясынан қашқан хорваттарға пана болды. 1544 жылы бірлестік Congregatio немесе «Әулие Иероним қоғамы» деп аталды, ал Папа Павел III оның жарғыларын бекітті. 1582 жылы Қоғам Александр Комуловичтің «Nauch Charstianschiza Slovignschi narod, v vlaasti iazich» («Славян халқы үшін христиан діні олардың өз тілінде») атты еңбегін басып шығаруға қаржы жұмсады. 1598 жылы Папа Климент VIII шіркеу жанындағы хосписті діни колледжге айналдыруға рұқсат берді, бірақ бұл екі ғасырдан кейін, 1790 жылғы 27 ақпанда Папа Пий VI бұрын Әулие Иероним Капитолийінің қызметтерін пайдаланған ерлерге арналған семинарияны ашқанда ғана іске асты. Бірақ тіпті содан кейін семинария үздіксіз қысқа мерзімдерде ғана жұмыс істеді: 1793–98, 1863–71 және соңында 1884–1901 жылдары, одан кейін Капитул (канон) таратылды. Тарихшы Натко Нодилоның сөзіне сәйкес, Римдегі Илирий академиясы Шығыс православие сербтерін дінге көшіру үшін миссионерлерді жақсы дайындау мақсатында құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында және соғыстан кейінгі кезеңде колледж нацистер мен усташаларды Испания мен Оңтүстік Америкаға шығару үшін пайдаланылған «ratlines» желісінің маңызды түйіні болды. 1947 жылдың ақпан айында CIC арнайы агенті Роберт Клейтон Мудд Павеличтің Усташа кабинетінің он мүшесі Сан-Жироламода немесе Ватиканның өзінде тұрғанын хабарлады. Мудд монастырьға агентін жіберіп, оның «жарақатты жастармен» күзетілген «усташа оперативтік қызметкерлерінің» жасырын бөлмелерімен толы екенін растады. Мудд хабарлады: «Осы хорваттар аптасына бірнеше рет Ватиканнан «Corpo Diplomatico» (CD) деген екі әріпті нөмірі бар шофері бар машинада саяхаттайтыны анықталды. Ол Ватиканнан шығып, жолаушыларын Сан-Жеронимо монастырының ішіне түсіреді. Дипломатиялық иммунитет сақталғандықтан, көлікті тоқтатып, оның жолаушыларының кім екенін анықтау мүмкін емес». Колледжде Мештровичтің бағалы көптеген туындылары сақталады, мысалы, Пиета, Әулие Иеронимнің бас рельефі, СистоV бас рельефі, Пий XII бюсі, «Барлық рақымның Медиаторшасы Мадоннасының» бас рельефінің эскизі, сондай-ақ көптеген хаттар.

Сан-Жироламо шіркеуі

Папа Пий V Сан-Жироламо шіркеуін кардиналдық титулярлық шіркеу мәртебесіне көтерді, оның тағайындамасымен Святой Иероним қоғамының кардиналдық қорғаушысы болды. 1570 жылдың 20 қарашасында Монтальтолық Феличе кардинал Перетти кардинал қорғаушысы болды және 1585 жылдың 24 наурызына дейін осы лауазымды сақтап, Папа Сикст V атанды.

Сикст V Киелі Жером шіркеуін қайта салды (1589 жылы аяқталды), оны Ильри тілінде сөйлейтін адамдар – Адраитиканың шығысынан, Далмация мен Бока Которскадан келген славяндар үшін пайдалануға арнады. 1589 жылдың 1 тамыздағы *Sapientiam Sanctorum* паптық бұйрығымен Римге оқуға келген он бір славян дін қызметкерінен тұратын капитул құрды. Сплиттен келген Александр Комуловичті (1548–1608) алғашқы архиерей деп тағайындады. Капитул құрылғаннан 1901 жылы таратылғанға дейін 120-дан астам оңтүстік славян дін қызметкері оқыды. Кейбір славян дін қызметкерлері 1907 жылы қоғамнан стипендия алды, ал 1911 жылы бірнеше студент колледжге қабылданды, бірақ 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс осы процеске кедеріс келтірді. Соғыстан кейін Италия мен Серб, хорват және словен корольдігі Рим шартына (1924) қол қойып, *breve Slavorum gentem* арқылы діни мекемені мойындағаннан кейін колледж қайта ашылды. Колледж ғимараттарын қайта құру 1938 жылдың 28 мамырынан 1939 жылдың 10 желтоқсанына дейін жүргізілді, осы кезеңде жаңа ғимараттар салу үшін алты ескі ғимарат бұзылды. Содан бері колледж үздіксіз жұмыс істеп келеді. Папа Павел VI-ның 1971 жылдың 22 шілдесіндегі жарлығымен колледж Pontificium Collegium Chroaticum Sancti Hieronymi (Понтификалық Хорват колледжі) деп қайта аталды. Колледжде Иван Мештровичтің бағалы туындылары сақталады, мысалы, оның *Пиетасының* көшірмесі, Киелі Жером мен Сикст V-тің барельефтері (1942), Пий XII-нің бюсі, "Барлық рақымның ортақ шешімі" барельефінің эскизі және көптеген хаттар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін танымал хорват суретшісі Йозо Клякович саяси эмигрант ретінде онда студия ашты. Жандроковичтің сөзіне göre, Понтификалық Хорват колледжі бүкіл хорват халқы үшін зор рухани және мәдени маңызға ие. 2019 жылдың тамызында колледж ректоры Боже Радош Хорватияның Вараждин қаласының епископы болып тағайындалды. 2020 жылы мүсінші Маргарета Крстич колледжге дәстүрлі хорват халық киімімен киінген тұлғалары бар Рождестволық көрініс салып сыйлады.