Кіріспе
Папа Пий VII сайлауы 1799 жылғы 29 тамызда Пий VI қайтыс болғаннан кейін басталған папалық конклав 1799 жылдың 30 қарашасынан 1800 жылдың 14 наурызына дейін жалғасты және Кардинал Барнаба Чиарамонтинің таңдалуына әкелді, ол Пий VII есімін қабылдады. Бұл конклав Венецияда өтті және Рим қаласының за пределами өткен соңғы конклав болды. Бұл кезең Папалық мемлекеттерге француз директориясының басып кіруі және Пий VI-ның француздықтар тарапынан тұтқынға алынуы салдарынан папалық билік пен Рим-католик шіркеуі үшін белгісіздікпен сипатталды.
The papal conclave that followed the death of Pius VI on 29 August 1799 lasted from 30 November 1799 to 14 March 1800 and led to the selection of Cardinal Barnaba Chiaramonti, who took the name Pius VII. This conclave was held in Venice and was the last to take place outside Rome. This period was marked by uncertainty for the papacy and the Roman Catholic Church following the invasion of the Papal States and abduction of Pius VI under the French Directory.
Папа Пий VI
Пий VI билігі оның билігі мен Еуропа монархтары және басқа да институттар, соның ішінде діни емес және шіркеулік институттар арасындағы шиеленістермен ерекшеленді. Бұл көбінесе оның орташа либералдық және реформалық ұмтылыстарымен байланысты болды. Ол понтификатының басында өзінің ізашары Клемент XIV-нің жұмысын жалғастыруға уәде берді, оның 1773 жылғы Dominus ac Redemptor деген жарлығында Иезуиттер орденінің таратылуы жарияланды. Иезуиттерді қолдаған күштер Пийдің Клементке қарағанда осы орденге құпия түрде жақын тұрады деп ойлады. Австрияның Архгерцогтығы оның билеушісі, император Иосиф II Папалық биліктің бір бөлігімен қақтығысатын ішкі реформалар жасаған кезде қауіп тудырды. Сонымен қатар, неміс архиепископтары 1786 жылғы Эмс конгресінде тәуелсіздік танытты, бірақ олар тез арада бағыныштылыққа қайтарылды. Француз революциясы басталғанда Пий тәуелсіз Галликан шіркеуінің жойылғанын, Франциядағы понтификалық және шіркеу мүліктерінің тартылып алынғанын, ал өзінің бейнесі Король сарайында халық тарапынан өртеліп жатқанын көруге мәжбүр болды. Рим көшелерінде республикалық агент Уго Басевильдің қазасы (1793 жылдың қаңтары) жаңа айыптауға себеп болды; Папалық сот француз Конвенциясымен біргестікке айыпталды, ал Пий француздық Бірінші Республикаға қарсы Бірінші коалицияға қосылды.
Сирдің жағдайы
1796 жылы Наполеон Бонапарт Италия жарты аралына басып кірді, папаның әскерлерін жеңіп, Анкона мен Лорето қалаларын басып алды. Француз және итальян халқының наразылығын тудыратынын білгендіктен, француз директориясының бұйрығымен Римді жаулап алуды жалғастырмады. Пий бейбітшілікке келісуге тырысты, нәтижесінде 1797 жылдың 19 ақпанында Толентинода келісімге қол жеткізілді. Толентино шарты Романья аймағын Бонапарттың жаңадан құрылған Циспада республикасына (1796 жылдың желтоқсанында Реджио, Модена, Болонья және Феррара қалаларының бірігуінен құрылған) өткізді, француздардың Папа аймақтарына одан әрі шабуыл жасамауы үмітімен. Француз бақылауындағы аймақтарда бірнеше реформалар жасалды, нәтижесінде шіркеудің көптеген мүлігі тәркіленді. 1797 жылдың 28 желтоқсанында итальян және француз революционерлерінің тудырған көтерілісі кезінде француз елшілігінің француз генералы Матурин Леонард Дюфо қаза тапты, бұл жаңадан шабуылға сылтау жасады. Луи Александр Бертье Римге жорық жасап, 1798 жылдың 13 ақпанында қарсылықсыз қалаға кірді және Рим Республикасын жариялап, пападан уақытша билігінен бас тартуды талап етті. Оның бұл әрекеттері француз үкіметінің, сол кездегі Директорияның нұсқауымен жасалды. Пий бас тартты және тұтқынға алынды. 20 ақпанда ол Ватиканнан Сиенаға, содан Флоренция маңындағы Сертосаға дейін қауіпсіздік күшімен жеткізілді. Француздар Тоскананың ұлы герцогы Фердинанд III-ке қарсы соғыс жариялады, бұл Пийдің денсаулығы нашарлаған күйде Парма, Пьяченца, Турин және Гренобль арқылы Валенсия цитаделіне көшірілуіне әкеп соқты, ол алты аптадан кейін, 1799 жылдың 29 тамызында қайтыс болды. Наполеон тікелей қатысқан жоқ. Ол Таяу Шығыста болды және 1799 жылдың қарашасына дейін Францияға оралмады, сол кезде ол 9 қарашадағы (18 Brumaire) төңкерісті жүргізді.
Конклав
Ватикан мен папаның басқа да уақыттық билігінен айырылғаннан кейін кардиналдар ерекше жағдайда қалды. Барлығы француз оккупациялық билігі тарапынан Рим қаласынан қуылған еді. Олар конклавты Венецияда өткізуге мәжбүр болды. Бұл 1798 жылы Пий VI шығарған жарлыққа сәйкес болды, онда конклавты Римде өткізе алмаса, кардиналдардың саны ең көп қалада өткізіледі деп белгіленген. Венециядағы бенедиктин Сан-Джорджо монастыры конклав өткізу орны ретінде таңдалды, ал дауыс беру оның түнгі капелласында өтті. Қала, сондай-ақ Солтүстік Италияның басқа аймақтарымен бірге, Австрияның Архгерцогтығының билігінде болды, оның үкімдары Франциск II, Киелі Рим императоры, конклавтың шығындарын өтеуге келісті. Кардиналдар алқасының хатшысы Римнен шыға алмағандықтан, кардиналдар бірауыздан дауыс беріп, Эрcole Consalvi-ді оның орнына хатшы етіп тағайындады. Consalvi сайлауда ықпалды тұлға болары күдіксіз болды. Конклав 1799 жылдың 30 қарашасында басталды, ал жиналған кардиналдар 1800 жылдың наурызына дейін Bellisomi мен Mattei арасындағы дауды шеше алмады. Бастапқыда отыз төрт кардинал қатысты, ал 10 желтоқсанда кардинал Франциск Герзан фон Харрас конклавқа кешігіп келді, ол сонымен қатар Франциск II-нің императорлық өкілетті өкілі болды. Ол императорлық нұсқауларды жеткізді, олардың біріншісі кардинал Алессандро Маттейді Папа етіп сайлау еді. Қызығы, 1799 жылдың 28 желтоқсанына дейін кардинал Герзан әлі Кардиналдар алқасына императорлық өкілетті өкіл ретінде өзінің кіріспе хаттарын ұсынбағандықтан, оның ерекше мәртебесі болған жоқ. Кардинал Карло Bellisomi, Чезена епископы, өмір сүруге лайықты кандидат (papabile) болып көрінді, оның пайдасына он сегіз дауыс берілді. Алайда, Феррара архиепискобы кардинал Алессандро Маттейді қолдаған Австриялық топтың арасында оның танымалдылығы Bellisomi-ді «виртуалды ветоға» ұшыратты, өйткені Mattei фракциясының саны Bellisomi-ге қажетті екі үшін бір бөліктің дауысын алуға кедергі келтіру үшін жеткілікті болды. Конклав үшінші үміткер ретінде кардинал Hyacinthe Sigismond Gerdil CRSP-ді қарастырды, бірақ Австрия оны конклав басталғанға дейін тым қарт деп санады. Конклав үшінші айында болғандықтан, Bellisomi-ді де, Mattei-ді де қолдамаған кардинал Maury, Имола епискобы Gregorio Barnaba Chiaramonti-ді ұсынды. Ақпан айының ортасында Херзан мен Maury екеуі де Чиарамонтидің шамамен он екі жақтасы бар екенін есептеді. 11 наурызда кардинал Антонелли мен кардинал Герзан арасында ашық, жеке әңгіме өтті, онда екеуі де Calcagni, Bellisomi, Gerdil, Mattei және Valenti кандидатураларының сәтсіздікке ұшырағанын ашық мойындады. Әңгіме кезінде кардинал Дуньяни пайда болып, Чиарамонтиді қарастыруды ұсынды; Mattei-дің жақтастарының көптеген бөлігі оған көшуге дайын болды. 12 наурызда испандық агент, кардинал Франсиско Лоренцана, Мадридтен кардинал Маттейді ресми түрде қанағаттандыруға рұқсат алғанын естіді. Бұл қажет емес еді, өйткені Bellisomi-дің жақтастары оған бұрыннан вето құқығын берген еді. 14 наурызда белсенді және ықпалды конклав хатшысы Consalvi-дің қолдауымен кардинал Chiaramonti сайланды. Chiaramonti сол кезде Субальпій Республикасындағы Имола епископы болды. Ол 1797 жылы Бонапарт әскері оның епархиясын басып алғаннан кейін сол жерде қалды және «жақсы христиандар жақсы демократтар бола алады» деген сөзді айтты, бұл сөзді Бонапарт өзі «якобин» деп сипаттады. Ол жаңа тәртіпте шіркеу реформасын және тәркілеуді сақтай алмаса да, Францияда болғаннан айырмашылығы, шіркеудің таратылуына жол бермеді. Венецияда уақытша орналасқандықтан, папаның таққа отырғызу рәсімі асығыс болды. Папалық қазынасы болмағандықтан, қаладағы ақсүйек әйелдер атақты папье-маше папалық тиарасын жасады. Ол олардың әшекейлерімен безендірілді. Chiaramonti Папа Пий VII деп жарияланды және 21 наурызда Сан-Джорджо монастырының шіркеуінде таққа отырғызылды.
Жаңа папа
1800 жылы 14 маусымда Маренго шайқасында француздар Солтүстік Италияны Австрия әскерінен қайтарып алды. Осыдан кейін Бонапарт жаңа папаны мойындауға шешім қабылдады және Папалық мемлекеттерді Толентинода белгіленген шекараларға дейін қалпына келтірді. Жаңа папа Римге бет түзеді, ол 3 шілдеде халықтың қуанышымен қарсы алынды. Одан әрі басып алудан қорқып, папалық мемлекеттердің солтүстіктегі Наполеон Италиясы мен оңтүстіктегі Неаполь Корольдігі арасында бейтарап болуын қажет етті деп жарлық шығарды. Сол кездегі Неаполь Корольдігін Бурбон әулетінен Фердинанд IV биледі. Конклав хатшысы Эрколь Консалви 11 тамызда кардинал атағын алды және Оның Қасиеттілігінің мемлекеттік хатшысы болды. 15 шілдеде Франция 1801 жылғы Конкордатта католицизмді көпшілік (бірақ мемлекеттік емес) дін ретінде ресми түрде мойындады, ал шіркеуге дін қызметкерлерінің галликандық конституциясымен біршама еркіндік берілді. Конкордат сондай-ақ Папалық мемлекеттерді және олардың оккупация кезінде тәркіленген және сатылған мүліктерін мойындады. 1803 жылы Лунэвиль шартымен Папалық мемлекеттердің қалпына келтірілуі ресмиланды. Наполеон кішігірім, тәуелсіз жерлерді секуляризациялауды және дипломатиялық қысым арқылы Киелі Рим империясын таратуды (1806) көздеді. 1805 жылы папа Жером Бонапарт пен Элизабет Паттерсонның ажырысуын қабылдамағаннан кейін шіркеу мен Бірінші француз империясы арасындағы қарым-қатынас нашарлады. Жаңа таққа отырған француз императоры кеңею саясатын қайта бастады және Анкона, Неаполь (Аустерлиц шайқасынан кейін, өзінің ағасы Жозеф Бонапартты жаңа патша етіп тағайындағаннан кейін), Понтекорво және Беневенто қалаларын бақылауына алды. Бұл өзгерістер папаның наразылығын тудырды, ал оның оларды қабылдамауынан кейін Наполеон 1808 жылдың ақпан айында Францияның Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігімен соғысына қаржылық көмек көрсетуді талап етті. Папа тағы да бас тартты, нәтижесінде Урбино, Анкона және Мацерата сияқты аумақтар тәркіленді. Соңында 1809 жылы 17 мамырда Папалық мемлекеттер ресми түрде Бірінші француз империясына қосылды және Пий VII Фонтенбло сарайына жеткізілді.