Артюр Сык: Польша-Америка суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

А́ртур Сык – поляк-еврей суретшісі (1894-1951). Кітап суретшісі, саяси карикатура шебері. Польша, Франция, АҚШ-та өмір сүрген. Биографиясы.

15 мин оқу

100%

Дереккөз: Arthur Szyk — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Польшалық еврей суретшісі (1894–1951) Артур Сик (Artur Szyk; польша тілінің фонетикасына қараңыз); 3 маусым 1894 – 13 қыркүйек 1951) – Польшада туған еврей суретшісі, ол өмірінің басым бөлігін кітап иллюстраторы және саяси суретші ретінде жұмыс істеді. Артур Сик 19 ғасырда Ресей билігінде болған Польшаның Лодзь қаласындағы жақсы жағдайдағы еврей отбасында дүниеге келген. Польша мен еврей екі мәдениетін бойына сіңірген Сик өзін әрқашан поляк және еврей ретінде мақтан тұтқан. 1921 жылдан бастап ол негізінен Франция мен Польшада тұрып, шығармаларын жасады; 1937 жылы Ұлыбританияға көшті. 1940 жылы ол АҚШ-та тұрақты қоныстанды және 1948 жылы америкалық азаматтыққа ие болды. Артур Сик екі дүниежүзілік соғыс аралығында-ақ танымал суретші және кітап иллюстраторы болды. Оның туындылары Польша, Франция, Ұлыбритания, Израиль және АҚШ-та көрмелерге қойылып, жарияланды. Алайда, ол АҚШ-та ең алдымен саяси карикатуралары арқылы кең танылды, онда Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол Остік державалардың басшыларының саясатын және жеке тұлғаларын қатты сынға алды. Соғыстан кейін ол израиль мемлекетін құруды қолдау, әсіресе сионистік саяси мәселелерге белсенді атсалысты. Сик шығармаларының мазмұны әлеуметтік және саяси ұстанымдармен, формальды жағынан – модернизмді қабылдамауымен және орта ғасыр мен Ренессанс кезеңдерінің дәстүрлерін, әсіресе сол заманғы жарықтандырылған қолжазбаларды қабылдауымен ерекшеленеді. Бүгінде Сик тек соңғы өмір сүрген елі АҚШ-та ғана танылып, көрмелерге қойылады.

Жастық шағы мен тарихы

Артур Сик – Соломон Сик пен оның әйелі Евгенияның ұлы. Соломон Сик тоқыма фабрикасының директоры болды, 1905 жылдың маусымына дейін тыныш жұмыс істеді, сонда Лодзь көтерілісі кезінде оның жұмысшыларының бірі оның бетіне қышқыл тастап, оны мәңгіге соқыр етті. Сик бала кезінен өнерге дарынды болған; алты жасында ол Қытайдағы Боксерлер көтерілісінің эскиздерін салған. Оның отбасы мәдени тұрғыдан сіңіп кеткендіктен, православие дінін ұстанбағанмен, Артур еврей Киелі кітабынан көріністерді салуды ұнататын. Осы қызығушылықтар мен таланттар әкесін, Сик мұғалімдерінің кеңесімен, Сикті Парижге француз және шетелдік студенттер арасында танымал академиялық мектепте оқуға жіберуге итермеледі. Парижде Сик өнердегі барлық заманауи бағыттармен танысты, бірақ ол дәстүрге жақын өзінің жолын таңдады. Ол әсіресе ортағасырлық қолжазбаларды безендіру өнеріне қызығушылық танытты, бұл оның кейінгі туындыларына үлкен әсер етті. Парижде оқыған кезінде Сик Лодзь қаласының қоғамдық және азаматтық өміріне тығыз қатысты. 1912–1914 жылдары жас суретші қазіргі саяси тақырыптар бойынша көптеген суреттер мен карикатуралар жасады, олар Лодзь сатирикалық журналында «Күлкі» («Śmiech») жарияланды. Төрт жыл Францияда болғаннан кейін 1913 жылы Польшаға оралып, Теодор Аксентовичтің класында сол кезде Австрия билігінде болған Краковтағы Ян Матейко атындағы Көркемсурет академиясында оқуын жалғастырды. Ол лекциялар мен сабақтарға қатысып қана қоймай, Краковтың мәдени өміріне де белсенді қатысты. Ол өзінің туған қаласы Лодзьді ұмытпады – ол Лодзьдегі Bi Ba Bo кабаресі үшін сахналық декорациялар мен костюмдерді жасады. Осы кезеңде суретшінің саяси және ұлттық белсенділігі де артты. Сик өзін поляк патриоты деп есептеді, бірақ ол еврей екендігімен де мақтанды және өзінің туындыларында антисемитизмге жиі қарсылық білдірді. 1914 жылдың басында Сик басқа да польшалық еврей суретшілер мен жазушылар тобымен бірге Палестинаға сапарға шықты, бұл сапарды еврей мәдени қоғамы «Хазамир» (ивритше: «nightingale») ұйымдастырды. Сол жерде ол болашақ еврей мемлекетінің игілігі үшін жұмыс істейтін еврей қоныстанушыларының күш-жігерін байқады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда сапар тоқтатылды. Ресей азаматы болғандықтан Сик сол кезде Осман империясының құрамында болған Палестинаны тастап, 1914 жылдың тамызында туған еліне қайтуға мәжбүр болды. Ол Ресей армиясына шақырылып, 1914 жылдың қараша-желтоқсанында Лодзь шайқасына қатысты, бірақ 1915 жылдың басында армиядан қашып, соғыстың қалған бөлігін туған қаласында өткізді. Ол Ресей армиясында болған уақытын орыс сарбаздарын суретке түсіруге пайдаланды және осы суреттерді сол жылы (1915) пошта карточкалары түрінде жариялады. 1916 жылдың 14 қыркүйегінде Артур Сик Джулия Ликерманға үйленді. Келесі жылы Жорж есімді ұлы, ал 1922 жылы Александра есімді қызы дүниеге келді.

Arthur Szyk, the son of Solomon Szyk and his wife Eugenia, was born in Łódź, in the Russian partition of Poland, on June 3, 1894. Solomon Szyk was a textile factory director, a quiet occupation until June 1905, when, during the so called Łódź insurrection, one of his workers threw acid in his face, permanently blinding him. Szyk showed artistic talent as a child; when he was six, he reportedly drew sketches of the Boxer Rebellion in China. Even though his family was culturally assimilated and did not practice Orthodox Judaism, Arthur also liked drawing biblical scenes from the Hebrew Bible. These interests and talents prompted his father, upon the advice of Szyk's teachers, to send Szyk to Paris to study at Académie Julian, a studio school popular among French and foreign students. In Paris, Szyk was exposed to all modern trends in art; however, he decided to follow his way, which hewed closely to tradition. He was especially attracted by the medieval art of illuminating manuscripts, which greatly influenced his later works. When studying in Paris, Szyk remained closely involved with the social and civic life of Łódź. During the years 1912–1914 the teenage artist produced numerous drawings and caricatures on contemporary political themes that were published in the Łódź satirical magazine Śmiech ("Laughter"). After four years in France, Szyk returned to Poland in 1913 and continued his studies in Teodor Axentowicz's class at Jan Matejko Academy of Fine Arts in Kraków, which was under Austrian rule at that time. He not only attended lectures and classes, but he also actively participated in Kraków's cultural life. He did not forget his home city Łódź – he designed the stage sets and costumes for the Łódź based Bi Ba Bo cabaret. The political and national engagement of the artist also deepened during that time – Szyk regarded himself as a Polish patriot but he was also proud of being Jewish and he often opposed antisemitism in his works. At the beginning of 1914, Szyk in a group with other Polish Jewish artists and writers set off on a journey to Palestine, organized by the Jewish Cultural Society Hazamir (Hebrew: nightingale). There he observed the efforts of Jewish settlers working for the benefit of the future Jewish state. The visit was interrupted by the outbreak of World War I. Szyk, who was a Russian subject, had to leave Palestine, which was part of the Ottoman Empire at that time, and go back to his home country in August 1914. He was conscripted into the Russian army and fought at the battle of Łódź in November/December 1914, but at the beginning of 1915, he managed to escape from the army and spent the rest of the war in his home city. He also used the time spent in the Russian army to draw Russian soldiers and published these drawings as postcards in the same year (1915). On September 14, 1916, Arthur Szyk married Julia Likerman. Their son George was born in the following year, and their daughter Alexandra in 1922.

Екінші Польша республикасында

Польша 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Сзик өзінің көркемдік қызметін толыққанды дамытып, оны саяси қызметпен үйлестірді. 1919 жылы, 1918-1919 жылдардағы неміс революциясының оқиғаларына ықпал етіп, ол ақын Джулиан Тувиммен бірлесіп, өзінің алғашқы саяси иллюстрациялар кітабын жариялады: «Немістағы революция» (Rewolucja w Niemczech), ол немістерге арналған сатиралық туынды болды. Немістердің революцияны бастау үшін тіпті императордың және әскерилердің келісіміне мұқтаж екендігі осы кітапта көрсетілді. Сол жылы Сзик Польша-Совет соғысы (1919-1920) кезінде қайтадан қарулы күшке шақырылды, онда ол поляк атты әскерінің офицері және Лодзьдегі Польша армиясының үгіт-насихат бөлімінің көркемдік жетекшісі болды.

Францияда

1921 жылы Артур Сзик отбасымен бірге Парижге көшіп келді, онда олар 1933 жылға дейін тұрды. Парижге көшу Сзиктің шығармаларының формальдық жағынан жаңа серпіліспен белгіленеді. Сзиктің бұрынғы кітап иллюстрациялары қалам мен сиямен салынған суреттер болған (Сзик 1925 жылға дейін алты кітапты, оның ішінде үш кітабын идиш тілінде жариялаған), ал Парижде жарық көрген кітаптардың иллюстрациялары толық түсті және егжей-тегжейлі болды. Осылайша суреттелген алғашқы кітап – «Естер кітабы» (Le livre d'Esther, 1925), одан кейін Густав Флоберттің «Сент-Антонийдің азғырылуы» (La tentation de Saint Antoine, 1926) диалогы, Пьер Бенуаның «Жақыптың құдығы» (Le puits de Jacob, 1927) романы және басқа да кітаптар жарық көрді. Бұл иллюстрациялардың ерекшелігі – түрлі-түстілігі мен толыққанды бейнеленуі, олар орта ғасырлық және Ренессанс дәуіріндегі қолжазбаларды безендіру дәстүрлеріне уәждеме жасады, көбінесе заманауи элементтермен үйлесім тапқан. Сзик өзін «Естер кітабындағы» кейіпкерлердің бірі ретінде бейнеледі. Бір ғана стильдік ерекшелік – еврейлер туралы әзіл-қалжыңдардың екі томдық жинағы «Le juif qui rit» (1926/27), онда суретші қарапайым қара-ақ графикаға қайта оралды. (Айқай жолымен айтқанда, оның ең танымал туындыларының бірі антисемиттік стереотиптерді қайталайтындықтан сынға ұшырады.) Суретшінің беделін Auguste Decour галереясы ұйымдастырған көрмелер де арттырды (бұл галерея Сзиктің туындыларын алғаш рет 1922 жылы көрсеткен). Сзиктің суреттерін Білім және Көркем өнер министрі Анатоль де Монзи мен Нью-Йорк кәсіпкері Гарри Глемби сатып алды. Сзик өнерінің арқасында көптеген саяхаттау мүмкіндіктеріне ие болды. 1922 жылы ол Францияның протекторатындағы Мароккода жеті апта өткізді, онда Маракеш пашасының портретін салды. Осы еңбегі үшін ол француз үкіметінен «Академиялық пальма орденін» алды. 1931 жылы ол Женевадағы Ұлттар Лигасының штаб-квартирасына шақырылды, онда Лиганың уставын суреттеуді бастады. Суретші уставтың бірнеше бетін жасады, бірақ 1930 жылдары ұйым саясатына наразы болғандықтан жұмысты аяқтамады.

In 1921 Arthur Szyk and his family moved to Paris where they stayed until 1933. The relocation to Paris is marked by a breakthrough in the formal aspect of Szyk's works. While Szyk's prior book illustrations were drawings in pen and ink (Szyk had illustrated six books before 1925, including three published in the Yiddish language), the illustrations for the books published in Paris were full colour and full of detail. The first book illustrated in this way was the Book of Esther (Le livre d'Esther, 1925), followed by Gustave Flaubert's dialogue The Temptation of Saint Anthony (La tentation de Saint Antoine, 1926), Pierre Benoît's novel Jacob's Well (Le puits de Jacob, 1927) and other books. Those illustrations, which are characterized by a rich diversity of colours and detailed presentation, deliberately referred to the medieval and renaissance traditions of illumination of manuscripts, often with interspersed contemporary elements. Szyk drew himself as one of the characters in the Book of Esther The only stylistic exception is illustrations to the two volume collection of humorous anecdotes about Jews Le juif qui rit (1926/27), in which the artist returned to simple black and white graphics. (Paradoxically, the book, one of the best known of his works, met with criticism as repeating antisemitic stereotypes.) The artist's reputation was also enhanced by exhibitions which were organized by Galeries Auguste Decour (the art gallery first exhibited Szyk's works in 1922). Szyk's drawings were purchased by the Minister of Education and Fine Arts Anatole de Monzie and the New York businessman Harry Glemby. Szyk had many opportunities to travel for his art. In 1922, he spent seven weeks in Morocco, then a protectorate of France, where he drew the portrait of the pasha of Marrakech – as a goodwill ambassador he received the Ordre des Palmes Académiques from the French government for this work. In 1931 he was invited to the seat of the League of Nations in Geneva, where he began illustrating the statute of the League. The artist made some of the pages of the statute but did not complete that work as a result of his disappointment with the policies of the organization in the 1930s.

Калисздің және Вашингтонның және оның заманының статусы

Францияда болған кезінде Сзик Польшамен байланысын үзбеді. Ол туған еліне жиі барып, кітаптарды суретпен безендіріп, туындыларын көрмеге қойды. 1920 жылдардың екінші жартысында ол негізінен Калиш статутын суреттеді, бұл 1264 жылы Калиш герцогы Болеслав Салихий еврейлерге берген бостандықтар туралы жарғы еді. 1926–1928 жылдары ол 45 беттік Статуттың көркемдік безендірілуін жасады, ол еврейлердің Польша қоғамына қосқан үлесін көрсетті; мысалы, олардың 1863 жылғы қаңтар көтерілісінде және Жозеф Пилсудский басқарған Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Польша легиондарында Польшаның тәуелсіздігі үшін күреске қатысуы, сондай-ақ Сзик өз еңбегін арнаған Пилсудскийге. Калиш статуты 1932 жылы Мюнхенде кітап түрінде жарық көрді, бірақ одан бұрын-ақ танымал болды. 1927 жыл шамасында Краковта Сзиктің суреттерінен жасалған посткарточкалар жарық көрді. Түпнұсқа туындылары 1929 жылы Варшава, Лодзь және Калиштағы көрмелерде көрсетілді, ал 1932–1933 жылдары «Артур Сзик туындыларының көшпелі көрмесі» өтіп, Статут Польшаның 14 қаласында көрсетілді. Еңбегі үшін Артур Сзик Польша үкіметі тарапынан «Алтын Еңбек орденімен» марапатталды. Сзиктің тағы бір маңызды тарихи сериясы – «Вашингтон және оның заманы», ол 1930 жылы Парижде бастады. 38 акварельден тұратын бұл серия Америка Тәуелсіздік соғысының оқиғаларын бейнеледі және Америка Құрама Штаттарының бірінші президентіне және американ халқына арналған құрметтің нышаны болды. Серия 1934 жылы Вашингтондағы Конгресс кітапханасында көрсетілді. Бұл Сзикке тағы бір марапат әкелді – Америка үкіметінен Джордж Вашингтонның туғанына 200 жыл толуына арналған медаль.

Хагдада және Лондонға көшу.

1933 жылы Германияда Адольф Гитлер билікке келгеннен кейін, Сзик өнері саяси жағынан одан да белсенді болды. Сзик 1933 жылдың өзінде Германияның фюрерінің карикатураларын салуды бастады; алғашқысы ежелгі Египет перғауыны киімін киген Гитлердің қарындашпен салынған суреті болған болуы мүмкін. Бұл суреттер Сзиктің тағы бір маңызды сериясы – Хаггаданың пайда болуын болжады, ол оның ең бағалы туындысы саналады. Хаггада – еврей мәдениеті мен дінінде ежелгі Египеттен Израиль халқының шығуы туралы өте маңызды және танымал оқиға. Бұл оқиға жыл сайын Пасха мерекесінде оқылады. Сзик 1934–1936 жылдары Хаггаданы 48 миниатюралық суретпен бейнеледі. Германиядағы антисемит саясаты Сзикті оған заманауи элементтер енгізуге итермеледі. Мысалы, ол «Төрт ұл» атты еврей нақылының суретін салды, онда «жаман ұл» неміс киімін киген, Гитлерге ұқсас мұрты бар және жасыл Альпі тақиясын таққан адам ретінде бейнеленген. Серияның саяси мақсаты бастапқы нұсқасында одан да күшті болды: ол қызыл жыландардың үстіне Үшінші рейхтің символы – свастиканы салған. 1937 жылы Артур Сзик Хаггаданың басылымын бақылау үшін Лондонға барды. Дегенмен, оны жариялауға дейін өткен үш жылда суретші көптеген шарттарға келісуге мәжбүр болды, соның ішінде свастикалардың үстінен бояу салуға. Ол мұны баспасының немесе Германиямен келісімді саясатты ұстанған британдық саясаткерлердің қысымымен жасады ма, әлде жоқ па, әлі анық емес. Хаггада, ақыры, 1940 жылы жарық көрді, ол король Георг VI-ға арналды және британдық еврей тарихшысы Сесил Рот жасаған еврей тілінен аудармасымен және түсіндірмелерімен бірге жарияланды. Бұл туынды сыншылар тарапынан жоғары бағаланды; «The Times» газетінің әдеби қосымшасында бұл кітап «адам қолымен жасалған ең әдемі кітаптардың қатарына қосылуға лайық» деп жазылған. Ол кезде бұл кітап әлемдегі ең қымбат жаңа кітап болды, оның әр 250 данасы 100 гинеяға немесе 520 АҚШ долларына сатылды.

Нью-Йорк дүниежүзілік көрмесі, 1939 жыл

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Сзиктің соңғы ірі көрмесі 1939 жылы Нью-Йоркте ашылған Нью-Йорк әлемдік көрмесінде оның суреттерін көрсету болды, ол 1939 жылдың сәуір айында Нью-Йоркте өтті. Польша павильонында Сзиктің поляктардың Америка Құрама Штаттары тарихына қосқан үлесін бейнелейтін жиырма үш картинасы маңызды орын алды. Көптеген жұмыстар екі ел арасындағы тарихи саяси байланыстарды ерекше атап көрсетті, бұл Польшаның қауіпті кезеңде сенімді одақтас болып қалатынын еске түсіргендей болды. (Суреттердің жиырмасы 1938 жылы Краковта бейнеленген пошта карточкалары түрінде шығарылып, сатуға ұсынылды.) Осы серияда Сзик поляктардың Америка Құрама Штаттары тарихына қосқан үлесін бейнеледі және екі ел арасындағы тарихи байланыстарды атап өтті.

АҚШ-қа көшіп келу және соғыс карикатуралары

1940 жылдың шілде айының басында, британдық үкімет пен эмигранттағы поляк үкіметінің қолдауымен Артур Сык Ұлыбританиядан Солтүстік Америкаға аттанды. Оның мақсаты – Жаңа дүниеде британдық және поляк халықтарының нацизмге қарсы күресін насихаттау. Континенттегі алғашқы аялдамасы Канада болды, онда ол бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан ыстық қарсылыққа ие болды: олар оның нацистік Германиямен күрестегі белсенділігі туралы жазды, тіпті Галифакстағы Morning Herald Гитлер Сык үшін сыйақы тағайындағандығы туралы хабарлады. 1940 жылдың желтоқсан айында Сык әйелі мен қызымен Нью-Йоркке көшті, ол 1945 жылға дейін сонда тұрды. Оның ұлы Джордж генерал Шарль де Голль басқаратын Еріккі француз күштеріне қатысты. АҚШ-қа келгеннен кейін көп ұзамай, Сык 1941 жылғы Рузвельттің «Төрт бостандық» туралы мәлімдемесінен шабыттанып, Норман Роквеллдің «Төрт бостандық» картинасынан екі жыл бұрын Төрт бостандықты бейнеледі. Бұл суреттер соғыс кезінде плакаттар ретінде қолданылды және Гарри Трумэн, Джордж Маршалл және Герберт Х. Леманға табыс етілген «Төрт бостандық» сыйлығында пайда болды. Сык жаңа өлксінде өте танымал суретшіге айналды, әсіресе Перл-Харборға жасалған жапон шабуылынан және АҚШ-тың соғысқа қатысуынан кейін. Оның Ось державаларының басшыларының (Гитлер, Муссолини, Хирохито) карикатуралары және басқа да суреттері газеттерде, журналдарда (Time (1941 жылғы желтоқсанда адмирал Иссороку Ямамотоның карикатурасы), Esquire және Collier’s сияқты), плакаттарда, пошта карточкаларында, маркаларда, діни, әскери және тұрмыстық басылымдарда, сондай-ақ қоғамдық және әскери ғимараттарда кеңінен таралды. Ол Coca Cola және U.S. Steel үшін жарнамалар жасады және M. Knodler & Co., Andre Seligmann, Inc., Messrs. Wildenstein & Co., Филадельфия өнер альянсы, Бруклин мұражайы, Сан-Францискодағы Құрмет легионының сарайы және Ақ үй галереяларында көрмелер ұйымдастырды. Соғыс жылдарында АҚШ-та барлығы 25-тен астам көрме өткізілді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылы, оның «Екі құлатылды, біреуі қалды» атты суреті американдық сарбаздарды Жапонияға соңғы шабуылға шақыратын пропагандалық фильмде пайдаланылды. Esquire журналының мәліметінше, американдық әскери базалардың қабырғаларына ілінген «пинограмма» қыздарынан гөрі Сықтың суреттері салынған плакаттар американдық сарбаздардың арасында одан да көп танымал болды. Барлығында, Біріккен қызметтер ұйымы басқаратын 500-ге жуық орындағы көбейту арқылы бір миллионнан астам американдық сарбаз Сықтың туындыларын көрді. Нацизмге, фашизмге және жапондық агрессияға қарсы күрестегі қызметі үшін президент Ф.Д. Рузвельттің әйелі, Бірінші леди Элеонора Рузвельт өзінің газет бағанында «Менің күнім» Сық туралы бірнеше рет жазды. 1943 жылдың 8 қаңтарында ол былай деп жазды:

At the beginning of July 1940, with the support of the British government and the Polish government in exile, Arthur Szyk left Britain for North America, on assignment to popularize in the New World the struggle of the British and Polish nations against Nazism. His first destination on the continent was Canada, where he was welcomed enthusiastically by the media: they wrote about his engagement in the fight with Nazi Germany, and the Halifax based Morning Herald even reported about the alleged bounty Hitler had put on Szyk. In December 1940, Szyk and his wife and daughter went to New York City, where he lived till 1945. His son, George, had enlisted in the Free French Forces commanded by General Charles de Gaulle. Soon after his arrival in the U. S., Szyk was inspired by Roosevelt's 1941 "Four Freedoms" State of the Union speech to illustrate the Four Freedoms, preceding Norman Rockwell's Four Freedoms by two years; these were used as poster stamps during the war, and appeared on the Four Freedoms Award which was presented to Harry Truman, George Marshall and Herbert H. Lehman. Szyk became an immensely popular artist in his new home country the war, especially after the Japanese attack on Pearl Harbor and the entry of the United States into the war. His caricatures of the leaders of the Axis powers (Hitler, Mussolini, Hirohito) and other drawings appeared practically everywhere: in newspapers, magazines (including Time (cover caricature of Admiral Isoroku Yamamoto in December 1941), Esquire, and Collier's), on posters, postcards and stamps, in secular, religious and military publications, on public and military buildings. He also produced advertisements for Coca Cola and U. S. Steel, and exhibited in the galleries of M. Knodler & Co., Andre Seligmann, Inc., Messrs. Wildenstein & Co., the Philadelphia Art Alliance, the Brooklyn Museum, the Palace of the Legion of Honor in San Francisco, and the White House. More than 25 exhibitions were staged altogether in the United States during the war years. At the end of the war, in 1945, his drawing Two Down and One to Go was used in a propaganda film calling American soldiers to the final assault on Japan. According to the Esquire magazine, the posters with Szyk's drawings enjoyed even bigger popularity with American soldiers than pin up girls put on the walls of American military bases. In total, more than one million American soldiers saw Szyk's in reproduction at some 500 locations administered by the United Services Organization. In recognition for his services in the fight against Nazism, Fascism, and the Japanese aggression, Eleanor Roosevelt, First Lady and wife of President F. D. Roosevelt, wrote about Szyk several times in her newspaper column, My Day. On January 8, 1943, she wrote:

«Менің 57-ші көшедегі Селигман галереясында Артур Сықтың соғыс сатиралары мен миниатюраларының көрмесіне кіруге біраз уақытым болды. Бұл көрмені Жазушылар соғыс кеңесі демеушілік етеді. Мен осындай жұмысты басқа ешқандай миниатюрист жасамайтынын білемін. Ол өз жолымен бүгін майданға шыға алмай жүрген біз сияқты нағыз гитлеризмге қарсы соғысып жатыр».

Әлеуметтік әділдіктің ішкі тұсы

Сзик нацистік Германия мен басқа да Одақтың күшті қарсыласы болғанымен, ол одақтастарды жағымсыз жағдайда бейнелейтін тақырыптардан жаңылған жоқ. Сзик Ұлыбританияны Таяу Шығыстағы саясаты үшін, әсіресе яһудилердің Палестинаға көшіп кетуіне шектеу қою тәжірибесі үшін сынады. Сзик сондай-ақ американдық еврей ұйымдарының еуропалық яһудилердің қайғысына деген бейжайлығын сынады. Ол сионистік "Иргун" ұйымының мүшесі, сондай-ақ Питер Бергсон деп танылған Хиллель Кук жұмысын қолдады, ол американдық қоғамдағы жарнамалық науқанды ұйымдастырды, мақсаты – американдық жұртшылықтың назарын еуропалық яһудилердің тағдырына аудару. Мысалы, Сзик «The New York Times» газетінде жарияланған толық беттік жарнамаларды суреттеді (кейде сценарийші Бен Хехттің мәтінімен). Суретші сонымен қатар АҚШ-тағы нәсілдік шиеленіске қарсы сөйледі және қара нәсілділердің ақ нәсілділермен тең құқықтарының болмауына сын көзбен қарады. Оның бір суретінде екі американдық солдат – бірі ақ, бірі қара – неміс тұтқындарын сүйреп әкеледі. Ақ солдат қарадан: «Гитлермен не істемекшісің?» деп сұрайды, ал қара солдат: «Мен оны қара нәсілді етіп, АҚШ-тың бір жеріне тастап кетер едім» деп жауап береді. Сзиктің туған елі Польшаға деген көзқарасы өте қызықты және қайшылықтарға толы болды. Ол өзін еврей де, поляк та санап, Ресей басып алған Польша аумақтарындағы поляктардың (тек яһуди тегі емес) азаптарын суреттерінде көрсеткеніне қарамастан, соғыстың басында Польша үкіметінен қаржылық қолдау алғанына қарамастан, Сзик кейде сол үкіметті жағымсыз жағдайда бейнеледі, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында. 1944 жылғы даулы суретінде пікір таластырып отырған поляк саясаткерлерінің тобы Рузвельттің қарсыластары, Иосиф Сталин, «большевик агенті» Уинстон Черчилль және сонымен бірге антисемиттік көзқарастарымен танымал Шарль Кофлиннің, сондай-ақ «ұлттық демократия» мен «ұлттық социализмнің» жақтастары ретінде бейнеленген. 1943 жыл шамасында Польша-КСРО соғысына қатысқан Сзик Кеңес Одағына деген көзқарасын мүлдем өзгертті. Оның 1944 жылғы суреті Польшаны азат етуге аттанған Мәскеудің қолдауымен құрылған Польша халық армиясының және Қызыл Армияның сарбаздарын көрсетеді. Оның саяси көзқарасы қандай болса да, 1942 жылдың шілдесінде Сзик Польша дипломаты және ақын, генерал Болеслав Винява Длугошовскийдің отбасына көмектесуге уақыт тапты. Ол әйелі Бронислава Винява Длугосовска мен қызы Зузаннаны алты аптаға елге қонаққа шақырды.

Though Szyk was a fierce opponent of Nazi Germany and the rest of the Axis Powers, he did not avoid topics or themes which presented the Allies in a less favourable light. Szyk criticized the United Kingdom for its policies in the Middle East, especially its practice of imposing limits on Jewish emigration to Palestine. Szyk also criticized the apparent passivity of American Jewish organizations towards the tragedy of their European fellows. He supported the work of Hillel Kook, also known as Peter Bergson, a member of the Zionist organization Irgun, who mounted a publicity campaign in American society whose aim was to draw the American public's attention to the fate of the European Jews. Szyk illustrated for example full page advertisements (sometimes with copy by screenwriter Ben Hecht) which were published in The New York Times. The artist also spoke against racial tensions in the United States and criticized the fact that the black population did not have the same rights as the whites. In one of his drawings, there are two American soldiers – one black and one white – escorting German prisoners of war. When the white one asks the black: "And what would you do with Hitler? ", the black one answers: "I would have made him a Negro and dropped him somewhere in the U. S. A." Szyk's attitude to his mother country, Poland, was very interesting and full of contradictions. Even though he regarded himself both as Jewish and Polish and showed the suffering of the Poles (not only those of Jewish descent) in the Russian occupied Polish territories in his drawings, even though he benefited from financial support of the Polish government in exile (at least at the beginning of the war), Szyk sometimes presented that government in a negative light, especially at the end of World War II. In a controversial drawing dated 1944, a group of debating Polish politicians are shown as opponents of Roosevelt, Joseph Stalin, the "Bolshevik agent" Winston Churchill, and at the same time adherents of Father Charles Coughlin, known for his antisemitic views, as well as "(national) democracy" and "(national) socialism." Around 1943, Szyk, a former participant in the Polish–Soviet War, also completely changed his opinions on the Soviet Union. His drawing from 1944 already depicts outright a soldier of the Moscow supported People's Army of Poland next to a Red Army soldier, both liberating Poland. Whatever his political views, in July 1942 Szyk took the time to look after the family of the Polish diplomat and poet General Bolesław Wieniawa Długoszowski when the General committed suicide. He invited his wife Bronisława Wieniawa Długoszowska and daughter Zuzanna to stay with his family for six weeks in the country.

Кітап суреттері

Каррикатуралар соғыс кезінде Сзиктың көркем шығармашылығының басым бөлігін құрастырғанмен, ол өнердің басқа салаларымен де айналысып тұрды. 1940 жылы американдық баспагер Джордж Мейси Лондон көрмесінде оның Хаггадаға салған суреттерін көргеннен кейін, оған ирандық ақын Омар Хаямның "Рубайят" өлеңдер жинағын суреттеуді ұсынды. 1943 жылы суретші 1946 жылы жарық көрген Әйүп кітабының иллюстрацияларымен айналыса бастады; ол сонымен қатар Ханс Кристиан Андерсеннің (Андерсеннің ертегілері, 1945) және Шарль Перроның (басылмаған "Ана қаз") ертегілер жинақтарын суреттеді.

Соғыстан кейінгі: соңғы жылдары

1945 жылы Артур Сзик отбасымен Нью-Йорк қаласынан Коннектикут штатындағы Нью-Канаанға көшіп келді. Соғыстың аяқталуы оны карикатуралары арқылы нацизмге қарсы күресу міндетінен босатты; соғыс кезеңіндегі суреттердің үлкен жинағы 1946 жылы Heritage Press баспасында «Қан мен сия: Суреттер кітабы» деген атпен жарық көрді. Суретші кітап иллюстрацияларына қайта оралды, мысалы, Джеффри Чосердің «Кентербери ертегілері» және ең бастысы, Мортимер Дж. Коэннің «Библия арқылы жолдар» (1946), «Иов кітабы» (1946), «Руф кітабы» (1947), «Он буйрық» (1947), «Жүсіп және оның бауырларының тарихы» (1949) сияқты Киелі кітаптардағы оқиғаларды баяндайтын кітаптарды безендірді. Сзик салған кейбір кітаптар, соның ішінде «Мың бір түндік ертегілер» (1954) және «Естер кітабы» (1974) оның өлімінен кейін жарық көрді. Оған сондай-ақ канадалық кәсіпкер және марка коллекционері Казимир Билески, «Халықтар тарихы» (немесе Біріккен Ұлттар Ұйымы) маркалар сериясының иллюстрацияларын жасауды тапсырды. Жоба жүзеге аспаса да, Сзик АҚШ, Польша, Ұлыбритания және Израиль сияқты оннан астам елге марка альбомдарының бетін жасады. Артур Сзик 1948 жылдың 22 мамырында америкалық азаматтыққа қол жеткізді, бірақ оның өміріндегі ең бақытты күні сегіз күн бұрын, 14 мамырда болды: Израильдің тәуелсіздік декларациясы жарияланған күні. Артур Сзик осы оқиғаны декларацияның еврей мәтінін әсем безендіру арқылы еске алды. Екі жылдан кейін, 1950 жылдың 4 шілдесінде, ол АҚШ Тәуелсіздік декларациясының әсем безендірілген мәтінін де көрсетті. Суретші өз елінде саяси белсенділігін жалғастырып, маккартизм саясатын (америкалық өнер және академиялық ортада күдік тудыру және коммунизмнің жақтастарын іздеу атмосферасы) және расизм белгілерін сынады. Оның 1949 жылғы танымал суреттерінің бірінде Ку-клукс-кланның қарулы екі мүшесі байлаулы афроамерикалыққа жақындап келеді; суреттің астында: «Оларды кешірме, Раббым, өйткені олар не істеп жатқанын біледі» деп жазылған. Заманының көптеген ашық суретшілері сияқты, Сзик Америка Құрама Штаттарының ішкі істер жөніндегі комитетінен күдік көрді, ол оны Біріккен антифашистік босқындар комитетінің және тағы алты күдікті ұйымның мүшесі деп айыптады. Алайда, Сзик өзі коммунизмге деген ымырасы бар деген айыптауларды жоққа шығарды; оның ұлы Джордж судья Саймон Рифкиндке әкесінің кінәсіз екенін көрсететін хат жіберді. Артур Сзик 1951 жылдың 13 қыркүйегінде Нью-Кананда жүрек талмасынан қайтыс болды. Оны рабби Бен Зион Боксер мақтады: «Артур Сзик – ұлы суретші. Құдай оған әдемілікке ерекше сезімталдық пен оны бейнелеудегі ерекше шеберлік сыйлағандықтан, ол өзінің талантын сән-салтанат пен ұлылыққа толы туындылар жасауға жұмсады. Бірақ Артур Сзик тек ұлы суретші ғана емес еді. Ол – ұлы адам, әділдіктің қорғаушысы, әрбір гуманитарлық іске батыл күрескер. Оның өнері – оның құралы және ол оны шеберлікпен қолданды. Ол өзінің қолындағы күрестің қаруы болды, ол жүрегіне жақын мәселелер үшін күресті». Сондай-ақ судья Саймон Х. Рифкинд: «Әлем білетін Артур Сзик, керемет түстер мен әдемі дизайны бар Артур Сзик, бүгін әлем қайғырып отырған Артур Сзик – ол шынымен де өлген жоқ. Ол қалай өлсін, адамзатқа белгілі Артур Сзик өмір сүріп, өлмейді және адамзаттың арасында шындық пен сұлулыққа деген сүйіспеншілік бары болғанша, өлмейтін болып қала береді».

In 1945, Arthur Szyk and his family moved from New York City to New Canaan, Connecticut, where he lived till the end of his life. The end of the war released him from the duty to fight Nazism through his caricatures; a large collection of drawings from the war period was published by the Heritage Press in 1946 in book form as Ink and Blood: A Book of Drawings. The artist returned to book illustrations, working for example on The Canterbury Tales by Geoffrey Chaucer and, most notably, books telling Bible stories, such as Pathways through the Bible by Mortimer J. Cohen (1946), The Book of Job (1946), The Book of Ruth (1947), The Ten Commandments (1947), The Story of Joseph and his Brothers (1949). Some of the books illustrated by Szyk were also published posthumously, including The Arabian Nights Entertainments (1954) and The Book of Esther (1974). He was also commissioned by Canadian entrepreneur and stamp connoisseur, Kasimir Bileski, to create illustrations for the Visual History of Nations (or United Nations) series of stamps; though the project never came to fruition, Szyk did design stamp album frontispieces for more than a dozen countries, including the United States, Poland, the United Kingdom, and Israel. Arthur Szyk was granted American citizenship on May 22, 1948, but he reportedly experienced the happiest day in his life eight days earlier: on May 14, the day of the announcement of the Israeli Declaration of Independence. Arthur Szyk commemorated that event by creating the richly decorated illumination of the Hebrew text of the declaration. Two years later, on July 4, 1950, he also exhibited the richly illuminated text of the United States Declaration of Independence. The artist continued to be politically engaged in his country, criticizing the McCarthyism policy (the ubiquitous atmosphere of suspicion and searching for sympathizers of communism in American artistic and academic circles) and signs of racism. One of his well known drawings from 1949 shows two armed members of Ku Klux Klan approaching a tied up African American; the caption for the drawing reads, "Do not forgive them, oh Lord, for they do know what they do." Like many outspoken artists of his era, Szyk was suspected by the House Un American Activities Committee, which accused him of being a member of the Joint Anti Fascist Refugee Committee and six other suspicious organizations. Szyk himself, however, repudiated these accusations of alleged sympathy for communism; his son George sent Judge Simon Rifkind a memorandum outlining his father's innocence. Arthur Szyk died of a heart attack in New Canaan on September 13, 1951. He was eulogized by Rabbi Ben Zion Bokser, who said:

"Arthur Szyk was a great artist. Endowed by God with a rare sensitivity to beauty and with a rare skill in giving it graphic representation, he used his talents to create a series of works of splendor and magnificence that will live forever in the history of art. But Arthur Szyk was more than a great artist. He was a great man, a champion of justice, a fearless warrior in the cause of every humanitarian endeavor. His art was his tool and he used it brilliantly. It was in his hands a weapon of struggle with which he fought for the causes close to his heart"; and by Judge Simon H. Rifkind, who said: "The Arthur Szyk whom the world knows, the Arthur Szyk of the wondrous color, and of the beautiful design, that Arthur Szyk whom the world mourns today—he is indeed not dead at all. How can he be when the Arthur Szyk who is known to mankind lives and is immortal and will remain immortal as long as the love of truth and beauty prevails among mankind?"